Hà Tĩnh long trọng tưởng niệm 60 năm thảm kịch bom Mỹ sát hại 33 học sinh
Vào ngày 9 tháng 2 năm 2026, Ủy ban nhân dân xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh đã trang trọng tổ chức buổi lễ tưởng niệm 60 năm ngày xảy ra thảm kịch 33 học sinh Trường cấp II Hương Phúc bị bom Mỹ sát hại (9/2/1966 - 9/2/2026). Sự kiện đầy xúc động này diễn ra tại Khu di tích lịch sử Quốc gia – chứng tích tội ác chiến tranh Trường cấp 2 Hương Phúc, nơi lưu giữ những ký ức đau thương nhưng cũng đầy kiêu hãnh của một thời kỳ lịch sử bi tráng.
Thảm kịch kinh hoàng trong buổi sáng định mệnh
Cách đây tròn sáu thập kỷ, trong giai đoạn Mỹ tăng cường đánh phá ác liệt miền Bắc Việt Nam, xã Hương Phúc nói chung và khu vực Trường cấp 2 Hương Phúc nói riêng đã trở thành mục tiêu của những trận bom hủy diệt tàn bạo. Theo các tư liệu lịch sử được ghi chép cẩn thận, vào đúng 6 giờ 30 phút sáng ngày 9 tháng 2 năm 1966, lực lượng không quân Mỹ đã trút xuống hơn 50 quả bom loại nặng xuống khu vực dân cư đông đúc.
Trong số đó, có tới 6 quả bom đã trúng trực tiếp vào khuôn viên trường học và rơi chính xác vào lán học của lớp 5A. Vụ ném bom tàn khốc đã khiến 33 em học sinh ngây thơ, trong độ tuổi chỉ từ 12 đến 13, thiệt mạng tại chỗ. Đồng thời, 24 học sinh khác cùng nhiều thầy cô giáo bị thương nặng, để lại những di chứng suốt đời. Thi thể các nạn nhân xấu số sau đó đã được an táng trang trọng tại làng Tân Phúc thuộc xã Hương Trạch.
Khu di tích lịch sử - Chứng nhân của tội ác và sự tưởng nhớ
Ngay sau thảm kịch, chính quyền địa phương đã khắc tên từng em học sinh lên bia mộ và khoanh vùng khu đất này để xây dựng thành khu tưởng niệm thiêng liêng. Toàn thể chính quyền và nhân dân trong vùng đã để tang các em trong suốt thời gian ba tháng, thể hiện tình cảm thương xót sâu sắc. Hiện nay, trong khu di tích vẫn còn lưu giữ nguyên vẹn hai hố bom khổng lồ: hố bom thứ nhất có đường kính 10 mét và sâu 4,5 mét, trong khi hố bom thứ hai có đường kính lên tới 12 mét và sâu 5 mét. Đáng chú ý, hai hố bom này chỉ cách nhau có 8 mét, minh chứng cho sự dồn dập của đợt tấn công.
Trong khuôn viên di tích, 33 ngôi mộ được xây dựng kiên cố, mỗi ngôi mộ đều được ghi tên tuổi rõ ràng để các thế hệ sau có thể tưởng nhớ. Năm 1988, Đảng bộ và nhân dân xã Hương Trạch đã xây dựng Đài tưởng niệm uy nghi ngay trước hai hố bom lịch sử. Đến năm 2001, Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã chính thức ra quyết định xếp hạng Chứng tích chiến tranh Trường cấp II Hương Phúc ngày 9/2/1966 là Khu di tích Lịch sử cấp Quốc gia.
Biến đau thương thành sức mạnh cách mạng kiên cường
Từ nỗi đau mất mát khôn nguôi, nhân dân xã Hương Trạch nói riêng và toàn tỉnh Hà Tĩnh nói chung đã đoàn kết một lòng, ra sức chiến đấu và phục vụ chiến đấu để giành thắng lợi vẻ vang. Những cống hiến và hy sinh to lớn đó đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận xứng đáng khi vào năm 1969, xã Hương Trạch vinh dự được phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều danh hiệu khác.
Ngày nay, di tích Trường cấp 2 Hương Phúc đã trở thành địa chỉ đỏ quan trọng trong công tác giáo dục truyền thống lịch sử cho các thế hệ trẻ. Nơi đây thu hút khoảng hơn 2.500 lượt người mỗi năm đến dâng hương, tưởng niệm, bao gồm du khách thập phương, các thế hệ học sinh, sinh viên và đoàn thanh niên. Buổi lễ tưởng niệm năm nay còn có hoạt động trao quà ý nghĩa cho một số gia đình thân nhân các học sinh bị bom Mỹ sát hại có hoàn cảnh khó khăn, thể hiện sâu sắc đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.
Thông điệp nhân văn về hòa bình và trách nhiệm thế hệ trẻ
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND xã Phan Quốc Thanh nhấn mạnh: "Lễ tưởng niệm không chỉ là dịp để chúng ta thành kính tưởng nhớ các nạn nhân vô tội của chiến tranh mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc đối với thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị thiêng liêng của hòa bình, độc lập, tự do."
Ông Thanh cũng chia sẻ thêm: "Từ những mất mát, đau thương ấy, mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ cần ý thức rõ hơn nữa trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn, phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang. Chúng ta phải ra sức học tập, lao động sáng tạo, cùng nhau xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước." Thông điệp này đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần trách nhiệm của thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam thân yêu.
