Không khí Tết Nguyên đán 'lạ' trong hẻm Hồi giáo ở TP.HCM
Chỉ còn 10 ngày nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, khắp các tuyến đường tại TP.HCM đã ngập tràn sắc hoa mai, hoa cúc rực rỡ. Các quán nhậu, nhà hàng hoạt động hết công suất để phục vụ nhu cầu ăn uống, tiệc tùng của người dân. Thế nhưng, khi bước vào con hẻm nhỏ 157 Dương Bá Trạc thuộc quận 8 cũ, một không khí hoàn toàn trái ngược hiện ra trước mắt.
Con hẻm 'độc lạ' giữa lòng thành phố
Con hẻm ngoằn ngoèo dẫn sâu vào khu dân cư nằm sát thánh đường Hồi giáo Jamiul Anwar. Ở đây không có tiếng nhạc xuân rộn ràng, không có những chậu hoa Tết khoe sắc, càng không có quán nhậu đông đúc. Không khí yên tĩnh bao trùm khu vực này, tạo nên một sự tương phản rõ rệt với nhịp sống sôi động bên ngoài.
Phóng viên đã có cuộc trò chuyện với ông Abutalub, 74 tuổi, một cư dân lâu năm trong hẻm. Ông chia sẻ rằng người Hồi giáo tại đây không ăn Tết Nguyên đán theo cách truyền thống của người Việt. "Tết của người Việt thì chúng tôi chỉ ăn ké thôi", ông Abutalub nói một cách chân thành.
Theo ông, "ăn ké" không có nghĩa là tổ chức cỗ bàn linh đình, càng không có nghi lễ cúng bái hay sắm sửa đồ đạc. Đó chỉ đơn giản là việc bà con trong xóm tụ họp lại, cùng nhau nấu vài món ăn quen thuộc như thịt gà kho trứng để chia sẻ trong không khí ngày lễ. Một điểm đặc biệt là cộng đồng này tuyệt đối không sử dụng rượu bia và kiêng thịt heo theo giáo lý Hồi giáo.
Tết Nguyên đán trùng với tháng Ramadan
Năm 2026 mang đến một sự trùng hợp đặc biệt khi Tết Nguyên đán Bính Ngọ rơi đúng vào thời điểm quan trọng của cộng đồng Hồi giáo. Cụ thể, mùng 2 Tết (ngày 18.2) trùng với ngày ăn chay đầu tiên của tháng Ramadan - tháng linh thiêng nhất trong năm của người Chăm theo đạo Hồi.
Ông Abutalub giải thích: "Bên ngoài người ta ăn Tết, bên trong này chúng tôi nhịn ăn một tháng. Trong tháng Ramadan, từ 4 giờ sáng đến 18 giờ 15 phút, người dân sẽ nhịn ăn và uống nước hoàn toàn. Sau đó mới được phép ăn uống trong suốt đêm".
Ông Abdohalim, 59 tuổi, Phó ban quản trị thánh đường Jamiul Anwar, cho biết thêm: "Ăn chay là bắt buộc, là sự ép xác đối với tín đồ Hồi giáo đã đủ nhận thức. Tuy nhiên, có những ngoại lệ như người già đang uống thuốc trị bệnh, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú thì không cần nhịn ăn".
Những khác biệt văn hóa trong ngày Tết
Chính vì đang trong tháng Ramadan nên những hình ảnh quen thuộc của ngày Tết như tiệc tùng, rượu bia hoàn toàn không tồn tại trong hẻm Hồi giáo. Ông Abutalub nhấn mạnh: "Đạo Hồi cấm tuyệt đối việc sử dụng rượu bia với mức độ nghiêm khắc. Một giọt rượu được coi như tương đương với 40 ngày tội lỗi".
Vào đêm giao thừa, người Hồi giáo trong hẻm vẫn có thể ra ngoài xem pháo hoa, cảm nhận không khí chung của thành phố, nhưng họ không có tục lệ chúc Tết lẫn nhau trong cộng đồng. "Tôi chỉ đi chúc Tết bạn bè người Kinh thôi, chúc nhau năm mới vui vẻ là được", ông Abutalub chia sẻ.
Với người Hồi giáo, ngày lễ lớn nhất trong năm của họ chính là lễ kết thúc tháng Ramadan, thường được gọi là ngày "ăn xả". Trong ngày lễ này, toàn bộ cộng đồng tụ họp, ôm nhau và nói lời tha thứ. Mọi hiềm khích, cãi vã nếu có trong năm đều phải được hóa giải.
Ông Abutalub giải thích: "Ví dụ tôi với ông này có cãi nhau, thì tới cuối tháng phải xin lỗi, tha thứ cho nhau. Nếu không tha thứ là mình lãnh hết tội". Đây là một nét đẹp văn hóa đặc trưng, thể hiện tinh thần đoàn kết và yêu thương trong cộng đồng.
Ước nguyện và đời sống của cộng đồng
Ông Abutalub bày tỏ ước nguyện lớn nhất đời mình là được đi hành hương tại Ả Rập Xê Út: "Với những người đủ sức khỏe và điều kiện kinh tế, đi hành hương là một cột mốc thiêng liêng trong đời. Tôi cũng ao ước được đi một lần, nhưng không đủ chi phí. Bởi một chuyến đi như vậy tốn khoảng 200 triệu đồng".
Hẻm 157 Dương Bá Trạc là nơi sinh sống lâu đời của cộng đồng người Chăm theo đạo Hồi Islam, với khoảng 200 hộ dân và gần 2.000 tín đồ đang sinh hoạt tại thánh đường Jamiul Anwar. Phần lớn cư dân nơi đây là người Chăm, trong đó khoảng 97% có gốc gác từ Châu Đốc, An Giang. Họ đã di cư lên TP.HCM để mưu sinh từ những năm 1960.
Giữa những ngày giáp Tết nhộn nhịp tại TP.HCM, con hẻm nhỏ bên thánh đường Jamiul Anwar vẫn giữ nguyên nhịp sống chậm rãi, trầm lắng. Không có rượu bia, kiêng thịt heo, không có mâm cỗ với bánh chưng, bánh tét... Tết ở đây là sự tĩnh tại của niềm tin tôn giáo và những giá trị văn hóa bền bỉ đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
