Kỳ thi tuyển sinh đại học toàn quốc của Trung Quốc năm 2026 đã kết thúc vào ngày 9/6 với 12,9 triệu thí sinh tham dự. Ngay sau khi đề thi môn Văn được công bố, mạng xã hội Trung Quốc bùng nổ tranh luận, không phải về độ khó mà về chiều sâu của đề bài.
Đề thi gây tranh cãi
Trung Quốc áp dụng nhiều bộ đề khác nhau cho từng khu vực. Đề thi được chú ý nhất năm nay, áp dụng cho 11 tỉnh lớn gồm Giang Tô, Chiết Giang, Quảng Đông, Hà Nam và các tỉnh miền Trung, có nội dung như sau:
"Từ ngữ là phương tiện biểu đạt tư tưởng và tình cảm, đồng thời cũng là cửa sổ phản ánh những thay đổi trong đời sống xã hội. Hiện nay, những biến đổi của thế giới, thời đại và lịch sử đang diễn ra theo những cách chưa từng có. Trong quá trình trưởng thành của bạn, có từ ngữ nào mà cách hiểu của bạn về nó đã thay đổi không? Sự thay đổi ấy mang dấu ấn trưởng thành và có ý nghĩa đặc biệt với bạn... Hãy viết một bài văn về điều trên. Không ít hơn 800 chữ."
Phản ứng của cộng đồng mạng
Phần sôi động nhất là cách dân mạng trả lời đề thi. Người dùng trên các nền tảng như Zhihu, Weibo và Xiaohongshu lập tức tự viết câu trả lời của mình, không phải vì họ đang thi mà vì đề chạm vào những điều sâu sắc.
Nhiều người chọn từ "nhà" (家): hồi nhỏ "nhà" là nơi có bố mẹ, lớn lên "nhà" trở thành nơi mình phải tự xây dựng và sau đó là nơi mình phải rời đi để con cái có thể trưởng thành.
Một người dùng Zhihu chọn từ "cố gắng" (努力): "Hồi nhỏ tôi nghĩ cố gắng là đủ để thành công. Bây giờ tôi hiểu cố gắng chỉ là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ. Đó không phải sự thất vọng mà là trưởng thành."
Người khác chọn từ "bình thường" (普通): "Hồi nhỏ 'bình thường' là điều tệ nhất có thể xảy ra với mình. Bây giờ tôi hiểu rằng có một cuộc sống bình thường, khỏe mạnh, không có biến cố lớn, là may mắn chứ không phải thất bại."
Bình luận được like nhiều nhất trên Zhihu đến từ một người có học ngôn ngữ học, chỉ ra rằng đây thực chất là đề về cách từ ngữ thay đổi nghĩa theo thời gian: "Tiếng lóng mạng của mỗi thế hệ và thành ngữ cổ điển thực ra đang nói cùng một thứ, chỉ khác thế hệ. 'Lão thiết' của giới trẻ vùng Đông Bắc nghĩa là bạn thân, không khác gì 'mạc nghịch chi giao' trong văn học cổ. 'Tuyệt tuyệt tử' của Gen Z nghĩa là tuyệt vời, không khác gì 'vô dữ luân tỷ' của người xưa. Chỉ là từ khác nhau, cảm xúc như nhau."
Người đó kết luận: "Đây là hướng viết rất hay nhưng cũng là mức đề tài luận văn đại học. Không biết học sinh cấp 3 có đủ tư duy để xử lý chiều sâu đó không."
Điểm được khen ngợi nhiều nhất
Giáo viên và chuyên gia giáo dục đồng thuận ở một điểm: đây là đề khó học vẹt nhất từ trước đến nay. Ở Trung Quốc có văn hóa luyện thi bằng "bài văn mẫu", tức học sinh học thuộc các bài văn hay sẵn rồi biến tấu khi vào phòng thi. Đề năm nay hỏi thẳng về trải nghiệm cá nhân của chính thí sinh, không có bài mẫu nào đủ để dùng chung cho tất cả mọi người, buộc học sinh phải thật sự viết từ chính mình.
Long Văn
