Mỗi sáng, chỉ cần dành 2 phút để đo huyết áp sau khi thức dậy có thể giúp phát hiện sớm nguy cơ đột quỵ, nhưng nhiều người vẫn chủ quan bỏ qua. Theo thống kê, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 222.000 ca đột quỵ mới, thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ đột quỵ cao nhất thế giới.
Chỉ 23,2% bệnh nhân đến viện trong 'thời gian vàng'
Theo Bộ Y tế, chỉ khoảng 23,2% người bệnh được đưa đến bệnh viện trong 4,5 giờ đầu sau khi triệu chứng xuất hiện – khoảng thời gian vàng để điều trị hiệu quả. Điều này khiến cơ hội phục hồi bị bỏ lỡ đáng kể.
Tăng huyết áp – 'kẻ giết người thầm lặng'
Các chuyên gia cho biết đột quỵ không xảy ra đột ngột mà thường là hậu quả của nhiều năm tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa động mạch hoặc bệnh tim mạch không được kiểm soát. Trong đó, tăng huyết áp được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất nhưng dễ bị bỏ qua vì hầu như không có triệu chứng rõ ràng.
Nhiều người chỉ đo huyết áp khi thấy đau đầu, chóng mặt hoặc mệt mỏi – đây là quan niệm sai lầm. Tăng huyết áp được ví như 'kẻ giết người thầm lặng', âm thầm làm tổn thương thành mạch máu trong nhiều năm trước khi gây nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Huyết áp buổi sáng – thời điểm nguy hiểm
Huyết áp thường tăng cao vào buổi sáng sau khi thức dậy. Ở người khỏe mạnh, sự tăng này nằm trong giới hạn sinh lý. Tuy nhiên, với người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa động mạch hay bệnh tim mạch, huyết áp buổi sáng có thể tăng mạnh, làm gia tăng nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ trong những giờ đầu ngày.
Chỉ số huyết áp và nguy cơ đột quỵ
Theo quy định của Bộ Y tế, huyết áp bình thường là huyết áp tâm thu 120-129 mmHg và huyết áp tâm trương 80-84 mmHg. Tiền tăng huyết áp là 130-139/85-89 mmHg. Tăng huyết áp được xác định khi huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên. Người bị tăng huyết áp có nguy cơ đột quỵ cao gấp 4-6 lần so với người có huyết áp bình thường.
Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương thành động mạch, thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa và cục máu đông gây tắc mạch não hoặc vỡ mạch máu não, dẫn đến đột quỵ nhồi máu não hoặc xuất huyết não. Nguy cơ càng tăng ở người trên 55 tuổi hoặc có kèm các yếu tố như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh mạch vành, rung nhĩ, hút thuốc lá, béo phì, ít vận động và thường xuyên căng thẳng.
Khuyến cáo từ chuyên gia
Các chuyên gia khuyến nghị người trên 50 tuổi, người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao, từng có cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc có tiền sử gia đình bị đột quỵ nên duy trì thói quen đo huyết áp mỗi sáng. Thời điểm đo phù hợp nhất là ngay sau khi thức dậy và vệ sinh cá nhân, trước khi ăn sáng hoặc uống thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc theo dõi cần được thực hiện đều đặn trong nhiều ngày liên tiếp để đánh giá xu hướng biến động huyết áp, giúp phát hiện sớm nguy cơ và kiểm soát bệnh hiệu quả.
