Mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 200.000 ca đột quỵ mới, gần một nửa dẫn đến tử vong hoặc di chứng nặng nề. Theo Tổ chức Đột quỵ Thế giới, trung bình cứ 2 giây lại có một người trên thế giới bị đột quỵ. Nhiều người cho rằng bệnh chỉ liên quan đến tuổi tác, huyết áp cao hay hút thuốc, nhưng các chuyên gia tim mạch tại Mỹ cảnh báo: những thói quen nhỏ mỗi sáng, nếu lặp lại nhiều năm, có thể âm thầm làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và tắc mạch não.
1. Bỏ bữa sáng
Nhiều người Việt thường rời nhà với bụng rỗng vì bận rộn hoặc nghĩ rằng bỏ bữa sáng giúp giảm cân. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc nhịn ăn kéo dài từ tối hôm trước đến giữa buổi sáng khiến cơ thể tiết nhiều hormone cortisol, làm huyết áp tăng cao vào đầu ngày. Bỏ bữa sáng còn dẫn đến ăn quá nhiều vào các bữa sau, gây biến động đường huyết và mỡ máu, tạo áp lực lên hệ tim mạch. Các nghiên cứu dài hạn ghi nhận người thường xuyên bỏ bữa sáng có nguy cơ đột quỵ cao hơn, đặc biệt nếu đã có tăng huyết áp hoặc rối loạn đường huyết. Chuyên gia khuyến nghị nên bắt đầu ngày mới bằng bữa sáng cân bằng với protein, chất xơ và chất béo lành mạnh như sữa chua, trứng, bánh mì nguyên cám hoặc trái cây để ổn định đường huyết và huyết áp.
2. Ngồi một chỗ quá lâu sau khi ăn sáng
Sau bữa sáng, nhiều người ngồi trước máy tính hàng giờ liền. Dù có tập thể dục thường xuyên, ngồi liên tục quá lâu vẫn là yếu tố nguy cơ độc lập đối với đột quỵ. Các chuyên gia cho biết ngồi nhiều làm giảm lưu lượng máu, tăng độ cứng động mạch và rối loạn điều hòa huyết áp. Lối sống ít vận động cũng liên quan đến kháng insulin, tăng triglyceride và viêm mạn tính, thúc đẩy hình thành cục máu đông. Để giảm tác động, mỗi người nên đứng dậy vận động sau 45-60 phút làm việc, đi bộ vài phút hoặc vươn vai giúp cải thiện lưu thông máu.
3. Thiếu ngủ thường xuyên
Sau một đêm chỉ ngủ 4-5 tiếng, nhiều người vẫn cảm thấy ổn nhờ cà phê, nhưng thiếu ngủ kéo dài là yếu tố âm thầm làm tăng nguy cơ đột quỵ. Trong giai đoạn ngủ sâu, huyết áp giảm tự nhiên để tim và mạch máu nghỉ ngơi. Khi thiếu ngủ, huyết áp duy trì ở mức cao lâu hơn trong 24 giờ, gây tổn thương thành mạch và thúc đẩy viêm. Một phân tích tổng hợp từ 43 nghiên cứu cho thấy người ngủ quá ít có nguy cơ đột quỵ cao hơn khoảng 29% so với người ngủ đủ giấc. Chuyên gia khuyến cáo nên ngủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm, duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định. Nếu thường xuyên ngáy to, tỉnh giấc vì khó thở hoặc mệt mỏi sau khi ngủ đủ, cần đi khám để tầm soát hội chứng ngưng thở khi ngủ.
4. Không kiểm soát đường huyết
Đường huyết cao kéo dài không chỉ là vấn đề của người tiểu đường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe não bộ. Theo các chuyên gia, lượng đường trong máu cao làm động mạch mất tính đàn hồi, tạo điều kiện cho mảng xơ vữa và cục máu đông hình thành, làm tăng nguy cơ đột quỵ. Để giảm rủi ro, mỗi người nên hạn chế đồ uống có đường, bánh kẹo và thực phẩm chế biến sẵn; tăng cường rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc và duy trì hoạt động thể chất. Với người mắc tiểu đường hoặc tiền tiểu đường, việc theo dõi đường huyết định kỳ và tuân thủ điều trị của bác sĩ là rất quan trọng.
Theo các chuyên gia, phòng ngừa đột quỵ không nhất thiết bắt đầu từ những thay đổi lớn. Chỉ cần điều chỉnh những thói quen nhỏ như ăn sáng đầy đủ, đứng dậy vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và kiểm soát tốt đường huyết cũng có thể bảo vệ mạch máu, giảm nguy cơ đột quỵ và duy trì sức khỏe tim mạch.
