Bé trai 6 tuổi đối mặt với đột quỵ do hội chứng mạch máu não hiếm gặp
Một trường hợp y tế đáng chú ý vừa được ghi nhận tại Bệnh viện Nhi đồng 2 (Thành phố Hồ Chí Minh), nơi các bác sĩ đã phẫu thuật thành công cho bé T.K. (6 tuổi, ngụ Khánh Hòa) mắc hội chứng Moyamoya - một dạng tổn thương mạch máu não tiến triển hiếm gặp. Điều đáng nói là bệnh lý này xuất hiện như một biến chứng sau quá trình xạ trị u sọ hầu mà trẻ đã trải qua trước đó.
Hành trình từ những triệu chứng thoáng qua đến đột quỵ
Theo bệnh sử được ghi nhận, cách đây 4 năm, bé T.K. được phát hiện có u sọ hầu và đã trải qua phẫu thuật cắt bỏ. Sau đó, để giảm thiểu nguy cơ tái phát, trẻ tiếp tục được xạ trị phần u còn sót lại. Tuy nhiên, khoảng một năm gần đây, bé bắt đầu xuất hiện những triệu chứng tưởng chừng không đáng lo ngại: thường xuyên đau đầu, chóng mặt, đôi khi có cảm giác tê yếu ở tay nhưng đều tự hồi phục nhanh chóng.
Chính vì sự chủ quan trước những dấu hiệu này mà gia đình không đưa trẻ đi khám ngay. Chỉ đến khi bé xuất hiện cơn co giật, kèm theo tình trạng yếu liệt nửa người bên trái kéo dài và không thể tự hồi phục, gia đình mới vội vàng đưa đến bệnh viện. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy bệnh nhi đã bị nhồi máu não, với tình trạng hẹp tắc động mạch cảnh trong ở cả hai bên.
Chẩn đoán xác định và can thiệp kịp thời
Sau khi phát hiện những bất thường qua MRI, các bác sĩ tiếp tục thực hiện chụp mạch máu não số hóa xóa nền (DSA) và xác định chính xác tổn thương Moyamoya ở cả hai bán cầu não. Ngay lập tức, bệnh nhi được chỉ định phẫu thuật tái tưới máu não nhằm ngăn chặn nguy cơ đột quỵ tái phát.
Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Ngọc Pi Doanh, thuộc khoa Ngoại Thần kinh của bệnh viện, giải thích: "Hội chứng Moyamoya là một bệnh lý hiếm gặp, đặc trưng bởi tình trạng hẹp hoặc tắc dần động mạch cảnh trong, dẫn đến thiếu máu não kéo dài. Để bù đắp cho sự thiếu hụt này, cơ thể sẽ hình thành các mạch máu nhỏ bất thường, nhưng chúng không đủ khả năng cung cấp máu đầy đủ, từ đó làm tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ."
Nguyên nhân và phương pháp điều trị
Bệnh Moyamoya thường biểu hiện qua các triệu chứng như đau đầu dai dẳng, chóng mặt, co giật, hoặc những cơn thiếu máu não thoáng qua. Ở giai đoạn nặng, bệnh nhân có thể đối mặt với đột quỵ do tắc mạch hoặc xuất huyết não. Đáng chú ý, nguyên nhân chính xác của hội chứng này vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Ngoài yếu tố di truyền, nhiều trường hợp được ghi nhận là biến chứng sau xạ trị vùng đầu - cổ hoặc sau các bệnh lý viêm nhiễm.
Hiện nay, phẫu thuật được xem là phương pháp điều trị hiệu quả nhất, giúp cải thiện lưu lượng máu lên não và hạn chế tối đa các cơn đột quỵ tái diễn. Đối với trẻ nhỏ, phương pháp bắc cầu mạch máu não gián tiếp thường được ưu tiên lựa chọn do phù hợp với đặc điểm mạch máu nhỏ và mang lại hiệu quả lâu dài.
Tiên lượng và khuyến cáo từ chuyên gia
Bác sĩ Doanh nhấn mạnh rằng tiên lượng của bệnh phụ thuộc rất lớn vào thời điểm can thiệp. Nếu được phát hiện sớm khi não chưa bị tổn thương nặng, khả năng hồi phục sẽ tốt hơn nhiều. Ngược lại, những tổn thương do đột quỵ thường không thể phục hồi hoàn toàn, để lại di chứng vĩnh viễn.
Tại Bệnh viện Nhi đồng 2, đã có hơn 120 bệnh nhân Moyamoya được điều trị với trên 200 ca phẫu thuật, do phần lớn các trường hợp đều có tổn thương ở cả hai bên não. Mặc dù một số bệnh nhân vẫn còn di chứng do nhập viện muộn, đa số đều đạt được kết quả khả quan sau điều trị.
Từ trường hợp cụ thể này, bác sĩ Doanh đưa ra lời khuyên quan trọng: "Phụ huynh tuyệt đối không nên chủ quan với bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở trẻ, như đau đầu kéo dài, yếu tay chân thoáng qua hay co giật. Việc thăm khám sớm có thể giúp phát hiện bệnh kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, vốn có thể để lại hậu quả nghiêm trọng suốt đời."
Hội chứng Moyamoya tuy hiếm gặp nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng, đặc biệt khi có liên quan đến các phương pháp điều trị như xạ trị. Việc nâng cao nhận thức về những triệu chứng ban đầu và tầm quan trọng của khám sớm là yếu tố then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe thần kinh cho trẻ nhỏ.
