Bộ Y tế vừa ban hành khuyến cáo khẩn về các biện pháp phòng chống say nắng, sốc nhiệt và đảm bảo nguồn nước sạch trong bối cảnh nắng nóng gay gắt kéo dài trên toàn quốc. Theo công văn của Cục Phòng bệnh, từ đầu năm 2026, điều kiện thời tiết khô nóng xuất hiện sớm với số ngày nhiệt độ cao tăng vọt, dự báo còn tiếp diễn và khắc nghiệt hơn trung bình nhiều năm.
Nguy cơ từ nắng nóng và hạn hán
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt từ 10 đến 40% trên cả nước. Dòng chảy và mực nước tại nhiều sông xuống mức thấp nhất trong lịch sử quan trắc cùng kỳ, cảnh báo sớm về hạn hán, thiếu nước sinh hoạt và ảnh hưởng xấu tới sức khỏe người dân.
Hướng dẫn bảo vệ sức khỏe mùa nắng nóng
Để chủ động phòng chống dịch bệnh, Cục Phòng bệnh đã ban hành hai tài liệu: “Chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng cho cộng đồng và người lao động” và “Xử lý nước hộ gia đình bằng các biện pháp đơn giản”. Cơ quan này đề nghị các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến kiến thức cho cán bộ y tế cơ sở, người dân và người lao động nhằm giảm thiểu say nắng, say nóng, đột quỵ nhiệt và phòng các bệnh lây qua nguồn nước ô nhiễm.
Đối tượng nguy cơ cao
Theo Bộ Y tế, trong mùa nắng nóng, người dân có thể gặp say nắng, say nóng hoặc đột quỵ nhiệt do tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột. Nhóm nguy cơ cao gồm người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, lao động ngoài trời, công nhân lò gạch, luyện kim, nông dân. Người mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, hen phế quản, phổi tắc nghẽn mạn tính cũng dễ bị ảnh hưởng nặng.
Triệu chứng và xử trí
Triệu chứng nhẹ gồm mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, tim đập nhanh, chuột rút. Nặng hơn có thể đau đầu dữ dội, khó thở, buồn nôn, co giật, ngất xỉu, hôn mê, tụt huyết áp, nguy cơ tử vong. Khi phát hiện người say nắng, cần đưa vào nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo, lau mát, bổ sung nước từng ngụm nhỏ. Chườm mát vùng cổ, nách, bẹn để hạ nhiệt. Nếu có dấu hiệu nặng như co giật, hôn mê, khó thở, gọi cấp cứu 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất, tiếp tục chườm mát khi di chuyển.
Khung giờ nguy hiểm nhất: 10h đến 16h
Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài trời từ 10h đến 16h. Người đang ở phòng điều hòa không nên ra ngoài nắng đột ngột, cần thời gian thích nghi. Nên mặc quần áo sáng màu, thoáng mát, uống 1,5-2 lít nước mỗi ngày, bổ sung rau xanh, hoa quả, luyện tập để tăng sức đề kháng.
Đối với người lao động ngoài trời
Bố trí làm việc vào sáng sớm hoặc chiều muộn, nghỉ giải lao sau 45 phút đến 1 giờ trong môi trường nóng. Sử dụng mũ, nón, kính, quần áo chống nắng; tránh rượu bia; bổ sung nước, điện giải thường xuyên. Cơ sở sản xuất cần lắp mái che, quạt thông gió, phun sương hoặc điều hòa để giảm nhiệt.
Hướng dẫn xử lý nước sinh hoạt mùa hạn hán
Thiếu nước sạch có thể làm gia tăng bệnh tiêu chảy, tả, lỵ, thương hàn. Với hộ chưa có nước sạch tập trung hoặc trong tình huống khẩn cấp, ưu tiên dùng nước giếng đào, giếng khoan. Nếu lấy nước ao hồ, sông suối, chọn nơi ít ô nhiễm, lấy xa bờ.
Quy trình xử lý gồm làm trong và khử trùng. Làm trong bằng phèn chua (1g/20 lít) hoặc lọc qua vải sạch nhiều lần. Sau đó khử trùng bằng Cloramin B hoặc Aquatabs theo liều lượng hướng dẫn. Nước sau khử trùng vẫn cần đun sôi trước khi uống. Nếu không có hóa chất, chỉ dùng nước đã đun sôi kỹ, tránh ăn rau sống rửa bằng nước chưa xử lý. Hộ gia đình có thể dùng thiết bị lọc nước đã được kiểm định, nhưng nước đầu vào cần làm trong trước.
