Trước nguy cơ dịch bệnh Ebola diễn biến khó lường, Bộ Y tế vừa công bố Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola với nhiều cập nhật quan trọng, thu hút sự chú ý của giới y tế. Tài liệu lần này ghi nhận việc bổ sung thêm 6 chủng virus mới cùng hàng loạt điều chỉnh trong quy trình xử lý ca bệnh, từ khâu phát hiện sớm, phân luồng điều trị cho đến các biện pháp cách ly nghiêm ngặt nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Những thay đổi này được đánh giá là bước siết chặt đáng kể trong chiến lược ứng phó với các biến thể virus nguy hiểm.
Cập nhật về tác nhân gây bệnh và xét nghiệm
Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026 đã cập nhật một số căn cứ pháp lý và bổ sung thêm 6 chủng mới, trong đó có chủng Bombali ebolavirus được phát hiện năm 2018. Tài liệu nhấn mạnh chủng Zaire là loài duy nhất hiện có vaccine và thuốc đặc hiệu. Về phương pháp xét nghiệm, hướng dẫn mới bổ sung các kỹ thuật như test nhanh tìm kháng nguyên hoặc kháng thể để sàng lọc, xác định kỹ thuật RT-PCR là tiêu chuẩn vàng, và bổ sung phương pháp giải trình tự gen.
Tiêu chuẩn chẩn đoán và điều trị
Tiêu chuẩn chẩn đoán ca nghi ngờ được cập nhật với các triệu chứng lâm sàng được lượng hóa chi tiết, bao gồm bắt buộc có sốt từ 38 độ C và ít nhất một triệu chứng đặc hiệu kèm yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày. Về điều trị, hướng dẫn bổ sung các biện pháp hỗ trợ dinh dưỡng, tâm lý cho người bệnh, đặc biệt lưu ý người cao tuổi, suy giảm miễn dịch và trẻ em. Các kháng thể đơn dòng như INMAZEB và EBANGA được áp dụng cho chủng Zaire, không có chống chỉ định do rủi ro sinh mạng vượt qua tác dụng phụ.
Vaccine và quản lý người tiếp xúc
Vaccine Ervebo (rVSV-ZEBOV) được cập nhật, đã được FDA và WHO phê duyệt năm 2019 để phòng ngừa chủng Zaire. Hướng dẫn bổ sung quy định quản lý người tiếp xúc gần, bao gồm cấm cho con bú sữa mẹ, không hiến máu, mô, tạng, tinh dịch trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối. Với người mắc bệnh, sau xuất viện bắt buộc bệnh viện phải thông báo cho CDC địa phương để quản lý. Xử lý tử thi mắc bệnh bắt buộc hỏa táng theo Thông tư số 21/2021/TT-BYT.
Ý nghĩa chiến lược và triển khai
Theo Bộ Y tế, việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026 có ý nghĩa chiến lược, không chỉ tăng cường năng lực phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và nâng cao tỉ lệ cứu sống, mà còn đảm bảo an toàn cho nhân viên y tế và cộng đồng. Bộ Y tế yêu cầu các Sở Y tế, bệnh viện tuyến Trung ương và cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc khẩn trương phổ biến, tập huấn và chuẩn bị sẵn sàng triển khai hướng dẫn mới.
Tình hình dịch bệnh quốc tế
Theo WHO, từ ngày 5/5 đến 20/5/2026 tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda ghi nhận 600 ca nghi ngờ mắc Ebola, trong đó 139 ca tử vong, hơn 50 ca được chẩn đoán xác định nhiễm chủng Bundibugyo. Ngày 17/5/2026, WHO công bố dịch bệnh do chủng Bundibugyo là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế. Trước nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đã họp Hội đồng chuyên môn để cập nhật hướng dẫn quốc gia.
Phòng chống lây nhiễm và xử lý tử thi
Bộ Y tế yêu cầu tất cả ca nghi ngờ hoặc xác định phải được cách ly và điều trị tại cơ sở y tế, không điều trị tại nhà. Các cơ sở y tế phải thực hiện nghiêm ngặt kiểm soát nhiễm khuẩn, trang bị đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân. Người tiếp xúc gần được theo dõi sức khỏe trong 21 ngày; nếu có triệu chứng nghi ngờ, báo ngay cơ sở y tế. Vaccine Ervebo đã được phê duyệt cho chủng Zaire, nhưng chưa có vaccine cho các chủng khác. Thi thể người tử vong do Ebola phải được hỏa táng theo quy định bệnh truyền nhiễm nhóm A.
