Ngày 26 tháng 5, tại Hà Nội, Bộ Y tế đã tổ chức hội nghị phổ biến Nghị định số 165/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, dưới hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại 300 điểm cầu trên toàn quốc.
Thành phần tham dự hội nghị
Tham dự hội nghị có Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà; lãnh đạo các vụ, cục, bệnh viện, trường trực thuộc Bộ Y tế; đại diện các Bộ Nội vụ, Quốc phòng, Công an, Tài chính, Giáo dục và Đào tạo; cùng lãnh đạo Sở Y tế các tỉnh, thành phố và các đơn vị trực thuộc.
Ý nghĩa của Nghị định 165
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh rằng việc Quốc hội ban hành Luật Phòng bệnh và Chính phủ ban hành Nghị định số 165/2026/NĐ-CP có vai trò đặc biệt quan trọng trong hoàn thiện hành lang pháp lý về công tác phòng bệnh, chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới. Đây không chỉ là yêu cầu về thể chế, mà còn là bước cụ thể hóa chủ trương lớn của Đảng tại Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9 tháng 9 năm 2025 của Bộ Chính trị, về các giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Nghị quyết nhấn mạnh nhiệm vụ tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số y tế, xây dựng và quản lý Sổ sức khỏe điện tử thống nhất trên toàn quốc.
Nhằm thể chế hóa chủ trương này, Nghị định số 165/2026/NĐ-CP quy định tương đối toàn diện về phạm vi, đối tượng, lộ trình triển khai, cơ sở tổ chức thực hiện, cơ chế phối hợp và nguồn lực bảo đảm cho công tác khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc và quản lý dữ liệu sức khỏe người dân. Bộ Y tế cũng ban hành Công văn số 3401/BYT-KCB ngày 12 tháng 5 năm 2026 hướng dẫn chuyên môn khám sức khỏe định kỳ, làm cơ sở để các địa phương triển khai thống nhất.
Những khó khăn trong triển khai
Tuy nhiên, qua tổng hợp bước đầu, nhiều địa phương, đơn vị vẫn gặp khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện, đặc biệt là các nội dung liên quan đến tổ chức khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí; bố trí nhân lực, kinh phí, cơ sở vật chất; thu thập, cập nhật và liên thông dữ liệu khám sức khỏe; tạo lập, quản lý và khai thác Sổ sức khỏe điện tử trên nền tảng VneID; cũng như cơ chế phối hợp giữa ngành y tế với các cơ quan, đơn vị liên quan tại địa phương. Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết đây là những nút thắt cần được tập trung tháo gỡ để Luật Phòng bệnh và Nghị định 165 đi vào cuộc sống kịp thời, hiệu quả.
Những điểm mới của Nghị định 165
Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) chia sẻ rằng Nghị định 165/2026/NĐ-CP được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 15 tháng 5 năm 2026, gồm 10 chương, 97 điều. Nghị định có nhiều điểm mới tập trung vào công tác y tế trường học; phòng chống dịch bệnh; tiêm chủng; phát triển nhân lực y tế dự phòng; cơ chế tài chính cho lĩnh vực phòng bệnh; chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí.
Cụ thể, nếu dịch bệnh nằm trong khả năng kiểm soát của ngành y tế, cơ quan y tế sẽ chủ động thông tin và tổ chức chống dịch. Trường hợp dịch vượt quá khả năng ứng phó, sẽ xử lý theo các cấp độ của Luật Phòng thủ dân sự. Luật Phòng bệnh quy định Nhà nước bảo đảm chi đầu tư và chi thường xuyên cho hệ thống y tế dự phòng, bao gồm 100% kinh phí hoạt động thường xuyên của các cơ sở y tế dự phòng (tiền lương, phụ cấp, chế độ ưu đãi nghề và các khoản đóng góp).
Y tế trường học
Về phòng bệnh trong các cơ sở giáo dục, Nghị định nêu rõ việc kiểm tra đầu năm học cho người học được thực hiện theo quy định của pháp luật về y tế học đường. Đối tượng gồm toàn bộ người học trong các cơ sở giáo dục. Cơ sở giáo dục phối hợp với trạm y tế cấp xã hoặc cơ sở khám chữa bệnh tổ chức kiểm tra và khám sàng lọc bệnh tật, rà soát tiền sử tiêm chủng cho người học, bao gồm các cấp mầm non, tiểu học và các cấp học khác theo hướng dẫn của Bộ trưởng Y tế.
Phát triển nhân lực y tế dự phòng
Tiến sĩ Hoàng Minh Đức cho biết thêm, tại Điều 86 về chính sách hỗ trợ, cấp học bổng cho người học đại học, sau đại học thuộc lĩnh vực y tế dự phòng, y tế công cộng, dinh dưỡng, đối tượng được hỗ trợ là sinh viên, học viên các chương trình đào tạo cử nhân, bác sĩ, thạc sĩ, tiến sĩ các ngành y học dự phòng, dịch tễ học, dịch tễ học thực địa, y tế công cộng, dinh dưỡng tại các cơ sở giáo dục nhà nước thuộc khối ngành sức khỏe. Học viên sau đại học thạc sĩ, tiến sĩ các ngành này được Nhà nước hỗ trợ toàn bộ học phí và chi phí sinh hoạt. Ngoài ra, học viên là người đang làm việc tại trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng ở biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng khó khăn được cấp học bổng chính sách.
Khám sức khỏe định kỳ miễn phí
Trao đổi về chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí, Tiến sĩ Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết: Tại Điều 69, đối tượng được hưởng chính sách này ít nhất mỗi năm một lần gồm: người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính, người sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu; trẻ em trong cơ sở giáo dục mầm non, học sinh phổ thông; người lao động; các đối tượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý.
Về lộ trình, từ năm 2026, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho các đối tượng trên. Việc tổ chức được phối hợp giữa khám bệnh nghề nghiệp, khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, kiểm tra sức khỏe đầu năm học hoặc khám bảo hiểm y tế để khám miễn phí và hoàn thành hồ sơ sức khỏe điện tử cho toàn dân. Căn cứ điều kiện kinh tế-xã hội và ngân sách địa phương, chính quyền cấp tỉnh có thể mở rộng phạm vi nội dung khám.
Thảo luận tại hội nghị
Tại hội nghị, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận về hướng dẫn khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc theo Nghị định; hướng dẫn thu thập, cập nhật, kết nối liên thông dữ liệu khám sức khỏe và tạo lập, cập nhật Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VneID. Đồng thời, chia sẻ khó khăn, giải đáp vướng mắc nhằm bảo đảm tính thống nhất về nhận thức, cách triển khai và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện trên toàn quốc.
