Ba Giai Đoạn Vàng Quyết Định Chiều Cao Của Trẻ
Chiều cao của trẻ không chỉ được quyết định bởi yếu tố di truyền mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ dinh dưỡng, giấc ngủ và hoạt động thể chất. Đặc biệt, có ba "cửa sổ vàng" trong quá trình phát triển mà nếu cha mẹ nắm bắt tốt, trẻ có thể đạt được tầm vóc vượt trội.
Chiều Cao Người Việt: Cải Thiện Nhưng Vẫn Còn Khoảng Cách
Theo số liệu thống kê gần đây, chiều cao trung bình của nam giới Việt Nam hiện đạt 168,1 cm, tăng 3,7 cm so với một thập kỷ trước. Ở nữ giới, con số này là 156,2 cm, tăng 1,4 cm. Mặc dù đã có những cải thiện đáng kể, chiều cao của người Việt vẫn còn khoảng cách khá xa so với mức trung bình toàn cầu là 176,1 cm ở nam và 163,1 cm ở nữ.
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, chuyên gia từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nhấn mạnh rằng chiều cao tối ưu không hình thành trong một giai đoạn ngắn mà phụ thuộc vào quá trình chăm sóc liên tục và toàn diện.
Ba "Cửa Sổ Vàng" Không Thể Bỏ Lỡ
Theo PGS Hưng, có ba giai đoạn then chốt quyết định sự phát triển chiều cao của trẻ:
- Giai đoạn thai kỳ: Đây là nền tảng ban đầu. Nếu người mẹ được chăm sóc tốt về dinh dưỡng và sức khỏe, trẻ khi sinh có thể đạt chiều dài khoảng 50 cm.
- Giai đoạn từ sơ sinh đến 24 tháng tuổi: Đây được xem là thời kỳ quyết định tốc độ tăng trưởng. Trong khoảng thời gian này, trẻ cần đạt chiều cao khoảng 85-87 cm. Suy dinh dưỡng hoặc thiếu vi chất trong giai đoạn này có thể khiến trẻ khó bù đắp chiều cao khi lớn lên.
- Giai đoạn tuổi dậy thì: Đây là cơ hội cuối cùng để "bứt phá" về chiều cao. Tốc độ tăng trưởng có thể tăng vọt nếu trẻ được ăn uống đầy đủ, ngủ nghỉ hợp lý và vận động thường xuyên.
Yếu Tố Quan Trọng Hỗ Trợ Tăng Trưởng
PGS Hưng cảnh báo rằng việc bỏ lỡ bất kỳ giai đoạn nào trong ba thời điểm quan trọng này đều có thể ảnh hưởng lâu dài đến tầm vóc của trẻ. Các yếu tố như suy dinh dưỡng, béo phì, thiếu ngủ, lười vận động hoặc căng thẳng học tập kéo dài có thể ức chế hormone tăng trưởng.
Hormone tăng trưởng được tiết ra mạnh nhất trong khoảng thời gian từ 22h đến 1h sáng. Vì vậy, việc cho trẻ đi ngủ sớm và ngủ đủ giấc là vô cùng quan trọng.
Bên cạnh đó, các hoạt động thể chất như:
- Bơi lội
- Bóng rổ
- Nhảy dây
- Đạp xe
có tác dụng kích thích hệ xương phát triển. Một môi trường sống lành mạnh và tâm lý thoải mái cũng đóng vai trò không thể thiếu trong quá trình tăng trưởng.
Kiến Thức Và Sự Đầu Tư Của Cha Mẹ Là Chìa Khóa
"Chiều cao không chỉ do gene quyết định. Nếu cha mẹ không bỏ lỡ ba 'cửa sổ vàng', trẻ vẫn có thể cao lớn vượt trội dù xuất phát điểm khiêm tốn", PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng khẳng định.
Theo chuyên gia, chiều cao của một đứa trẻ không phải là vấn đề của may rủi, mà phụ thuộc vào kiến thức, ý thức và sự đầu tư nghiêm túc của cha mẹ. Những năm tháng đầu đời là khoảng thời gian không thể quay lại, và chỉ cần lơ là trong vài năm, trẻ có thể đánh mất vĩnh viễn cơ hội đạt được tầm vóc tốt nhất.
Việc hiểu rõ và tận dụng tốt ba giai đoạn vàng này, kết hợp với chế độ dinh dưỡng khoa học, giấc ngủ chất lượng và vận động hợp lý, sẽ giúp trẻ phát triển chiều cao tối ưu, vượt qua những hạn chế về di truyền và đạt được tầm vóc đáng mơ ước.
