Bảo Hiểm Y Tế Dự Kiến Chi Trả Sàng Lọc Ung Thư Vú Và Cổ Tử Cung Từ 2028
Lần đầu tiên, dịch vụ sàng lọc ung thư vú và ung thư cổ tử cung được định hướng đưa vào danh mục chi trả của bảo hiểm y tế, với lộ trình thực hiện trong giai đoạn then chốt từ năm 2028 đến 2030. Đây là một bước tiến quan trọng trong công tác phòng chống ung thư tại Việt Nam, nhằm giảm thiểu gánh nặng tài chính và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho phụ nữ.
Kế Hoạch Hành Động Quốc Gia Và Mục Tiêu Tài Chính Bền Vững
Bộ Y tế vừa ban hành Quyết định số 358/QĐ-BYT ngày 3/2/2026, kèm theo "Kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026-2035". Kế hoạch này đặt mục tiêu xây dựng cơ chế tài chính bền vững cho hoạt động dự phòng, trong đó xác định giai đoạn 2028-2030 là thời điểm then chốt để tích hợp dịch vụ sàng lọc vào gói quyền lợi bảo hiểm y tế.
Việc đưa chi phí sàng lọc vào danh mục chi trả được kỳ vọng sẽ tháo gỡ rào cản tài chính, một trong những nguyên nhân chính khiến nhiều phụ nữ chưa tiếp cận tầm soát định kỳ. Điều này dẫn đến phát hiện bệnh muộn và làm tăng nguy cơ tử vong. Theo số liệu năm 2022, cả nước ghi nhận hơn 24.500 ca mắc mới ung thư vú và khoảng 10.000 ca tử vong. Đáng chú ý, hơn 60% bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn III-IV, làm giảm hiệu quả điều trị và đẩy chi phí chăm sóc tăng cao.
Tình Hình Ung Thư Cổ Tử Cung Và Những Thách Thức Hiện Nay
Đối với ung thư cổ tử cung, dù là bệnh có thể dự phòng và phát hiện sớm, số ca mắc và tử vong vẫn ở mức đáng lo ngại. Năm 2022, Việt Nam có hơn 4.600 ca mắc mới và 2.571 ca tử vong do căn bệnh này. Các báo cáo giai đoạn 2020-2024 cho thấy xu hướng gia tăng, với số ca mắc mới tăng từ 2.869 ca năm 2020 lên 3.895 ca năm 2024; số ca tử vong cũng tăng tương ứng.
Chi phí điều trị ung thư hiện dao động từ 368 đến 11.400 USD, tương đương hơn 290 triệu đồng, tùy theo giai đoạn bệnh và phác đồ. Gánh nặng tài chính không chỉ đè nặng lên hệ thống y tế mà còn khiến nhiều gia đình rơi vào cảnh kiệt quệ. Khoảng trống trong công tác dự phòng là nguyên nhân chính khiến tỷ lệ mắc và tử vong còn cao.
Tỷ Lệ Sàng Lọc Thấp Và Sự Chênh Lệch Trong Tiếp Cận Dịch Vụ
Hiện nay, tỷ lệ phụ nữ từ 30 đến 49 tuổi từng được sàng lọc ung thư cổ tử cung ít nhất một lần chỉ đạt khoảng 28%, thấp xa so với mục tiêu 60% vào năm 2025. Tỷ lệ tiêm vaccine HPV ở nhóm phụ nữ 15-29 tuổi năm 2021 mới đạt 12%. Sự chênh lệch trong tiếp cận dịch vụ y tế cũng rất rõ rệt: trong khi 30,8% phụ nữ người Kinh từng được sàng lọc, con số này ở phụ nữ người Mông chỉ 0,9%.
Trong Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2035, Bộ Y tế xác định xây dựng cơ chế tài chính bền vững là nhiệm vụ xuyên suốt, từng bước chuyển từ phụ thuộc vào các dự án ngắn hạn sang nguồn lực ổn định từ quỹ bảo hiểm y tế. Theo định hướng, giai đoạn 2028-2030 sẽ là mốc then chốt để chính thức đưa dịch vụ sàng lọc ung thư vú và ung thư cổ tử cung vào danh mục bảo hiểm y tế chi trả.
Danh Mục Mở Rộng Và Lợi Ích Kinh Tế - Xã Hội
Danh mục mở rộng dự kiến bao gồm chi phí sàng lọc định kỳ, khám vú lâm sàng, chụp X-quang vú và các xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán. Với ung thư cổ tử cung, các xét nghiệm như HPV và tế bào học sẽ từng bước được tích hợp vào gói quyền lợi bảo hiểm y tế, tạo điều kiện để phụ nữ ở mọi vùng miền tiếp cận dịch vụ phát hiện sớm ngay từ tuyến cơ sở.
Theo đánh giá của Bộ Y tế, nguồn lực từ bảo hiểm y tế toàn dân là yếu tố then chốt để mở rộng độ bao phủ sàng lọc, bảo đảm tính công bằng và duy trì ổn định chương trình phòng, chống ung thư. Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc cho rằng đầu tư cho sàng lọc và tiêm chủng mang lại hiệu quả y tế và kinh tế - xã hội cao. Các chính sách can thiệp phù hợp có thể giúp giảm tới 300.000 ca tử vong do ung thư cổ tử cung, đồng thời tạo ra lợi ích kinh tế - xã hội gấp 8 đến 20 lần chi phí đầu tư ban đầu.
Việc tích hợp chi phí chụp X-quang vú, khám định kỳ và các xét nghiệm sàng lọc vào gói quyền lợi bảo hiểm y tế sẽ tạo nền tảng tài chính ổn định cho hoạt động tầm soát. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, giúp Việt Nam từng bước chuyển trọng tâm từ điều trị muộn sang dự phòng sớm, nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe phụ nữ trong dài hạn.
