Thời gian gần đây, nhiều cơ sở y tế trên cả nước liên tiếp tiếp nhận các bệnh nhân mắc viêm não Nhật Bản trong tình trạng nặng. Tại Nghệ An, một bé trai 14 tuổi đã phải thở máy và điều trị hồi sức tích cực sau nhiều ngày sốt cao, co giật và rối loạn ý thức. Được biết, trẻ đã tiêm đủ các mũi cơ bản nhưng chưa tiêm nhắc lại. Sau quá trình điều trị tích cực, bệnh nhi đã qua cơn nguy kịch, tuy nhiên vẫn còn yếu tay phải và cần tiếp tục phục hồi chức năng.
Theo thông tin từ CDC Hà Nội, trên địa bàn vừa ghi nhận một bệnh nhi 13 tuổi ở xã Hưng Đạo mắc viêm não Nhật Bản trong tình trạng nặng, tiên lượng dè dặt. Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhi được phát hiện mắc bệnh khoảng một tuần trước và hiện vẫn đang được điều trị tích cực. Đáng chú ý, dù đã hoàn thành 3 mũi vaccine cơ bản, trẻ chưa được tiêm mũi nhắc lại theo khuyến cáo.
Trước đó, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng đang điều trị cho một nam thanh niên 17 tuổi ở Hà Nội bị tổn thương sâu trong mô não, mang di chứng thần kinh nghiêm trọng dù đã trải qua hơn một tháng điều trị tích cực. Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh, các bác sĩ cũng ghi nhận 3 bệnh nhân nam từ 20 đến 33 tuổi mắc viêm não Nhật Bản với những biến chứng nặng nề như liệt tứ chi khó hồi phục, teo cơ, suy kiệt cơ thể và yếu nửa người.
Nguy cơ tử vong và di chứng nặng nề
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đa số người nhiễm virus viêm não Nhật Bản không có triệu chứng, nhưng cứ khoảng 250 ca nhiễm thì có một ca tiến triển nặng. Khi virus tấn công hệ thần kinh trung ương, bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây viêm não cấp, suy hô hấp hoặc tổn thương não không hồi phục. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30%, trong khi gần một nửa số bệnh nhân sống sót phải chịu di chứng thần kinh kéo dài như động kinh, rối loạn vận động, suy giảm trí nhớ hoặc mất khả năng lao động.
Khoảng trống miễn dịch do quên mũi nhắc
Tại Việt Nam, trước khi có vaccine, mỗi năm ghi nhận hàng nghìn ca mắc viêm não Nhật Bản. Nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng, số ca đã giảm mạnh, nhưng vẫn xuất hiện rải rác ở những người chưa tiêm đủ liều hoặc bỏ mũi nhắc. Theo khuyến cáo, trẻ cần tiêm 3 mũi cơ bản và tiêm nhắc lại mỗi 3–4 năm đến 15 tuổi để duy trì miễn dịch. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh thường chỉ nhớ mũi cơ bản mà quên mũi nhắc, khiến khả năng bảo vệ suy giảm theo thời gian. Các chuyên gia nhấn mạnh, đây là “khoảng trống miễn dịch” khiến trẻ vẫn có nguy cơ mắc bệnh dù từng tiêm vaccine.
Vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất
Vaccine viêm não Nhật Bản được đánh giá là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay, giúp giảm nguy cơ mắc và hạn chế diễn tiến nặng. Theo bác sĩ Nguyễn Tuấn Hải, Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, vaccine là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm não Nhật Bản. Việc tiêm chủng đầy đủ giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus, từ đó ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm đáng kể khả năng diễn tiến nặng và tử vong. Bác sĩ Hải cũng cho biết thêm, các loại vaccine viêm não Nhật Bản hiện nay đều đã trải qua quá trình nghiên cứu nghiêm ngặt, được chứng minh an toàn và hiệu quả trong bảo vệ trẻ em cũng như người lớn trước virus gây bệnh.
Biện pháp phòng bệnh khác
Bên cạnh tiêm chủng đầy đủ, người dân cần phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn, vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, đặc biệt trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9. Các chuyên gia khuyến cáo, việc kết hợp tiêm vaccine và các biện pháp phòng muỗi sẽ giúp bảo vệ tối ưu trước bệnh viêm não Nhật Bản.
