Ông Chu Quốc Thịnh, quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế, vừa đưa ra thông tin quan trọng về việc quản lý sữa và các sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ. Theo đó, nhóm sản phẩm này nằm trong danh mục bắt buộc phải thực hiện đăng ký bản công bố chất lượng trước khi được phép kinh doanh chính thức tại thị trường Việt Nam.
Yêu cầu bắt buộc về nguồn gốc và trách nhiệm
Tất cả sản phẩm thực phẩm, đặc biệt là sữa và dinh dưỡng cho trẻ em, khi đến tay người tiêu dùng trong nước đều phải đảm bảo các tiêu chí nghiêm ngặt. Cụ thể, mỗi sản phẩm cần có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, thông tin về nơi sản xuất, đơn vị nhập khẩu và phân phối. Quan trọng hơn, phải có đơn vị đại diện chính thức chịu trách nhiệm trước pháp luật về chất lượng và độ an toàn của sản phẩm.
Lực lượng chức năng liên tục tăng cường công tác kiểm tra, phát hiện và bắt giữ nhiều lô hàng nhập lậu, trong đó không ít là các sản phẩm dinh dưỡng dành cho đối tượng trẻ nhỏ.
Nguy cơ từ kênh phân phối trực tuyến và hàng 'xách tay'
Ông Thịnh đặc biệt lưu ý đến một thực trạng đáng lo ngại. Một số sản phẩm ăn dặm cho trẻ nhỏ bị nghi ngờ có chứa thành phần thuốc chuột, dù chưa được công bố chất lượng tại Việt Nam, vẫn có thể len lỏi đến người tiêu dùng thông qua các kênh phân phối phi chính thống.
"Các gia đình tuyệt đối không được chủ quan, bởi những sản phẩm này có thể được rao bán trên các sàn thương mại điện tử, qua hình thức kinh doanh online hoặc dưới dạng hàng 'xách tay' không qua kiểm duyệt", ông Thịnh nhấn mạnh.
Trước tình hình đó, Cục An toàn thực phẩm đã chủ động gửi công văn đề nghị đến Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương). Nội dung yêu cầu thông báo đến các sàn thương mại điện tử và các trang web bán hàng trực tuyến phối hợp với chủ gian hàng, nhà phân phối để thực hiện ngay các biện pháp:
- Ngừng kinh doanh các lô sữa vi phạm nếu phát hiện đang lưu hành tại Việt Nam.
- Gỡ bỏ mọi thông tin, quảng cáo liên quan đến sản phẩm kém chất lượng.
- Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.
Quan niệm 'hàng ngoại tốt hơn' và sự thật về ngưỡng dinh dưỡng
Trước tâm lý phổ biến của không ít người tiêu dùng Việt, cho rằng sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ tại nước ngoài luôn tốt hơn và săn lùng mua các sản phẩm nội địa 'xách tay', ông Thịnh đã có những phân tích khoa học.
Mỗi quốc gia đều có quy định riêng về ngưỡng dinh dưỡng phù hợp với đặc điểm thể chất và nhu cầu của từng nhóm tuổi người dân. Các sản phẩm dinh dưỡng, dù sản xuất ở đâu, đều được nghiên cứu để có thành phần (vi chất, chất xơ, vitamin) phù hợp với nhóm tuổi mục tiêu.
Tại Việt Nam, các quy định về ngưỡng dinh dưỡng cũng đã được ban hành, dựa trên nghiên cứu về nhu cầu bổ sung vi chất và các thành phần thiết yếu của người dân. Do đó, không phải cứ sản phẩm ngoại là tốt hơn sản phẩm bán chính thức tại Việt Nam. Điều quan trọng nhất là sự phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng cụ thể cho sự phát triển của trẻ nhỏ.
Ông Thịnh giải thích thêm: "Các loại sữa công thức, sản phẩm ăn dặm đều chứa những dưỡng chất cơ bản, nhưng chúng khác nhau ở tỷ lệ thành phần dinh dưỡng. Vì vậy, cần lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu thực tế của trẻ, thay vì chạy theo quan niệm 'hàng ngoại'."
Nguy cơ từ chính sản phẩm ngoại và ví dụ điển hình
Lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm cũng cảnh báo, ngay cả các sản phẩm ngoại nhập chính ngạch cũng không tránh khỏi nguy cơ xảy ra sự cố về an toàn. Một ví dụ điển hình vừa được ông dẫn chứng:
Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Vương quốc Anh (FSA) cùng Công ty Danone của Pháp đã phải thông báo thu hồi tự nguyện một lô sản phẩm sữa Aptamil First Infant formula (quy cách 800 gram) tại thị trường Anh. Nguyên nhân được xác định là do sản phẩm này có nguy cơ nhiễm độc tố cereulide từ vi khuẩn.
Bản chất nguy hiểm của hàng 'xách tay'
Theo định nghĩa từ Cục An toàn thực phẩm, sữa và sản phẩm dinh dưỡng 'xách tay' là những mặt hàng không được phân phối qua các kênh chính thống, hợp pháp. Điều này đồng nghĩa với việc không có bất kỳ cơ quan chức năng nào chịu trách nhiệm kiểm soát chất lượng và độ an toàn của chúng từ khâu nhập khẩu đến khi tới tay người dùng.
Những sản phẩm này hoàn toàn không trải qua quy trình kiểm tra, đánh giá nào trước khi được bán ra thị trường Việt Nam. Do đó, các cơ quan quản lý không thể kiểm soát được chất lượng, cũng như điều kiện đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm theo các quy định hiện hành.
Trước thực tế này, thông điệp cuối cùng được đưa ra là lời khuyên thiết thực dành cho các bậc phụ huynh: Cần tìm hiểu thật kỹ và ưu tiên lựa chọn những sản phẩm sữa, thực phẩm dinh dưỡng cho trẻ có nguồn gốc xuất xứ minh bạch, rõ ràng, được phân phối chính thức tại Việt Nam.
