Suy thận thường tiến triển âm thầm với những dấu hiệu dễ bị bỏ qua, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn nặng và khó phục hồi. Suy thận mạn tính (CKD) không đến ồ ạt mà thường diễn biến trong nhiều năm, làm suy giảm chức năng thận nghiêm trọng. Theo các chuyên gia thận học, bên cạnh các bệnh lý nền như tiểu đường, tăng huyết áp hay bệnh tim mạch, chính những thói quen sinh hoạt tưởng chừng vô hại vào buổi tối lại đang âm thầm “bào mòn” sức khỏe thận mỗi ngày.
1. Ăn khuya đồ mặn và thực phẩm chế biến sẵn
Một gói snack, mì ăn liền, xúc xích hay đồ chiên mặn tưởng chừng vô hại nhưng lại chứa lượng natri khổng lồ. Khi nạp quá nhiều muối vào buổi tối, thận phải làm việc nhiều hơn để cân bằng điện giải và ổn định môi trường nội môi. Hệ quả là tăng giữ nước trong máu, kéo theo tăng huyết áp – nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy thận mạn tính. Thói quen ăn vặt buổi tối rất phổ biến ở người trẻ, đặc biệt khi xem phim, làm việc muộn hoặc lướt điện thoại. Các chuyên gia khuyến cáo người trưởng thành nên hạn chế natri dưới mức khuyến nghị mỗi ngày và tuyệt đối tránh ăn mặn sát giờ ngủ. Thay vào đó, hãy chọn trái cây hoặc thực phẩm ít muối để giảm gánh nặng cho thận.
2. Ăn quá nhiều protein trước khi ngủ
Protein là dưỡng chất cần thiết, nhưng khi nạp quá mức, cơ thể tạo ra nhiều chất thải chứa nitơ mà thận phải lọc bỏ. Điều này đặc biệt nguy hiểm với người có nguy cơ hoặc đã mắc bệnh thận mạn. Nhiều người tập gym hoặc ăn kiêng theo xu hướng high protein thường tiêu thụ lượng protein rất cao, thậm chí dồn vào buổi tối sau tập luyện. Tuy nhiên, đây là thời điểm cơ thể cần nghỉ ngơi, không phải lúc thích hợp để ép thận xử lý thêm tải lọc. Về lâu dài, chế độ ăn giàu protein không kiểm soát có thể khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn, đặc biệt ở người có bệnh nền như tiểu đường hoặc tăng huyết áp.
3. Nhịn tiểu trước khi ngủ
Không ít người có thói quen cố nhịn tiểu để không phải thức dậy ban đêm. Tuy nhiên, hành động này tiềm ẩn nguy cơ gây hại trực tiếp đến hệ tiết niệu và thận. Khi nước tiểu bị giữ lại lâu trong bàng quang, vi khuẩn có điều kiện phát triển, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiểu. Nếu không được xử lý kịp thời, nhiễm trùng có thể lan ngược lên thận, gây viêm bể thận và tổn thương thận lâu dài. Các chuyên gia khuyến cáo rằng việc đi tiểu ngay khi có nhu cầu là thói quen đơn giản nhưng quan trọng để bảo vệ sức khỏe thận. Tuyệt đối không nên cố nhịn chỉ vì ngại phải thức giấc giữa đêm.
4. Chân bồn chồn, chuột rút ban đêm
Hội chứng chân không yên, cảm giác chân giật, khó chịu hoặc chuột rút về đêm thường bị xem là vấn đề thần kinh đơn thuần. Nhưng đây cũng có thể là dấu hiệu của rối loạn điện giải, tình trạng thường gặp ở bệnh nhân suy thận giai đoạn sớm. Khi thận bắt đầu suy giảm chức năng, khả năng cân bằng khoáng chất như kali, canxi, magie bị ảnh hưởng, dẫn đến các biểu hiện bất thường ở cơ và thần kinh. Nhiều người thường bỏ qua triệu chứng này hoặc tự xử lý tại nhà, trong khi đây có thể là tín hiệu cảnh báo quan trọng. Kiểm tra sớm các chỉ số như creatinine, eGFR, BUN có thể giúp phát hiện tổn thương thận từ giai đoạn đầu.
5. Bỏ uống nước hoặc uống nước sai cách
Mất nước vào ban đêm khiến lượng máu đến thận giảm, làm giảm khả năng lọc chất thải. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, nguy cơ tổn thương thận cấp và tiến triển thành bệnh thận mạn là hoàn toàn có thể. Không chỉ thiếu nước, việc uống sai loại đồ uống vào buổi tối cũng gây hại không kém. Nước ngọt, cà phê hoặc rượu bia đều ảnh hưởng tiêu cực đến thận: nước ngọt làm tăng nguy cơ tiểu đường, caffeine gây tăng huyết áp và lợi tiểu quá mức, còn rượu làm cơ thể mất nước nhanh hơn. Các chuyên gia khuyến nghị duy trì thói quen uống nước đều trong ngày, thay vì dồn vào buổi tối hoặc bỏ quên nhu cầu cơ thể. Tuy nhiên, lượng nước cũng cần điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe từng người.
Suy thận không phải căn bệnh xuất hiện trong một sớm một chiều, mà thường là kết quả của quá trình tích lũy âm thầm từ nhiều thói quen nhỏ kéo dài. Chính vì vậy, việc chủ động điều chỉnh lối sống và quan tâm đến sức khỏe từ sớm là vô cùng cần thiết để bảo vệ chức năng thận lâu dài.
