Ngày 22/5, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã tổ chức hội thảo hưởng ứng Ngày Thế giới Không thuốc lá 2026, đưa ra nhiều cảnh báo về xu hướng trẻ hóa người nghiện nicotine và sự gia tăng nhanh chóng của thuốc lá điện tử trong giới trẻ.
Thực trạng đáng báo động về tỷ lệ hút thuốc tại Việt Nam
Tại hội thảo, thông tin cho biết cả nước hiện có hơn 15 triệu người hút thuốc, đưa Việt Nam vào nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất thế giới. Mỗi năm, khoảng 103.000 người Việt tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó 18.800 trường hợp do hút thuốc thụ động.
Dù công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đã đạt được một số kết quả bước đầu, nhưng người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, vẫn dễ dàng tiếp cận các sản phẩm thuốc lá. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách phải tăng cường kiểm soát mạng lưới bán lẻ thuốc lá nhằm giảm nguồn cung và hạn chế khả năng tiếp cận sản phẩm.
Đề xuất chính sách mới từ Bộ Y tế
Bà Trần Thị Vân Ngọc, Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, cho biết Bộ Y tế đang soạn thảo dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Trong đó, Bộ Y tế đề xuất 2 chính sách quan trọng:
- Cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới khác.
- Cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.
Đối với ý kiến về việc bổ sung chính sách "xác lập một thế hệ người Việt Nam hoàn toàn không khói thuốc bắt đầu từ những người sinh sau năm 2010" theo đề xuất của Bộ Tư pháp, đại diện Bộ Y tế cho biết đã điều chỉnh tên gọi thành "Cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá". Bộ Y tế đã tiến hành đánh giá tác động kỹ lưỡng và cho rằng nếu được thực thi và tuân thủ, chính sách này sẽ có hiệu quả rất cao đối với giảm tỷ lệ hút thuốc, giảm nhanh số người hút thuốc thụ động, bảo vệ sức khỏe người dân, giảm chi phí lớn cho chăm sóc sức khỏe và tổn thất do mất năng suất lao động.
Gia tăng đáng lo ngại của thuốc lá điện tử trong học sinh
Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh đang gia tăng nhanh chóng. Nếu năm 2019, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh 13-17 tuổi là 2,6%, thì đến năm 2023, khảo sát tại 11 tỉnh, thành phố cho thấy con số này đã lên tới 8,1%.
Điều kiện để chính sách phát huy hiệu quả
Bà Ngọc nhấn mạnh, để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của chính sách cấm người sinh từ năm 2010 mua, sử dụng thuốc lá, cần sự thống nhất, ủng hộ của Quốc hội, Chính phủ, các bộ ngành liên quan, đặc biệt là Bộ Công an và Bộ Công Thương, cùng sự ủng hộ của người dân. Cần triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm soát mua và bán thuốc lá cho đối tượng này, bao gồm:
- Tăng cường truyền thông đối với người bán và người mua.
- Bảo đảm tuân thủ tại điểm bán thông qua xác minh năm sinh chính xác và nhất quán.
- Giảm điểm bán lẻ và xử lý nghiêm khi vi phạm.
- Duy trì chính sách hỗ trợ cai nghiện đối với người nghiện thuốc lá.
Gánh nặng kinh tế và sức khỏe do thuốc lá
Trên thế giới, thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam, hút thuốc lá ước tính gây ra khoảng 103.000 ca tử vong mỗi năm. Gánh nặng kinh tế do thuốc lá gây ra lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, bao gồm chi phí y tế, mất năng suất lao động, tử vong sớm và chi phí môi trường.
Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo việc thanh thiếu niên tiếp xúc sớm với nicotine có thể gây rối loạn nhận thức, giảm khả năng học tập, ảnh hưởng cảm xúc và làm gia tăng nguy cơ các vấn đề sức khỏe tâm thần.
H.Giang (theo vietnamnet, vtcnews)
