Chương trình Tiêm chủng Mở rộng Quốc gia (TCMR) đã được triển khai tại Việt Nam từ năm 1985, nhằm cung cấp vắc xin miễn phí cho trẻ em và phụ nữ mang thai, góp phần giảm thiểu tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Theo quy định hiện hành, có 12 bệnh truyền nhiễm bắt buộc phải tiêm chủng trong chương trình này.
Các bệnh bắt buộc tiêm chủng trong TCMR
Danh sách 12 bệnh bắt buộc tiêm chủng bao gồm: Viêm gan B, Lao, Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván, Bại liệt, Viêm phổi/Viêm màng não do Hib, Sởi, Rubella, Viêm não Nhật Bản, Tả, và Thương hàn. Các vắc xin này được tiêm theo lịch cụ thể cho từng độ tuổi.
Viêm gan B
Vắc xin viêm gan B được tiêm cho trẻ sơ sinh trong vòng 24 giờ đầu sau sinh, giúp ngăn ngừa lây truyền từ mẹ sang con và giảm nguy cơ ung thư gan.
Lao
Vắc xin BCG phòng lao được tiêm một lần cho trẻ sơ sinh, thường trong tháng đầu tiên, để bảo vệ trẻ khỏi các thể lao nặng như lao màng não.
Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván
Vắc xin DTP (bạch hầu, ho gà, uốn ván) được tiêm nhiều liều từ 2 tháng tuổi, với các liều nhắc lại vào lúc 18 tháng và 4-6 tuổi.
Bại liệt
Vắc xin bại liệt được tiêm dạng uống (OPV) hoặc tiêm (IPV) từ 2 tháng tuổi, giúp loại trừ bệnh bại liệt tại Việt Nam.
Viêm phổi/Viêm màng não do Hib
Vắc xin Hib được tiêm từ 2 tháng tuổi, phòng các bệnh do vi khuẩn Hib gây ra như viêm phổi, viêm màng não.
Sởi, Rubella
Vắc xin sởi đơn hoặc kết hợp sởi-rubella (MR) được tiêm lúc 9 tháng và 18 tháng tuổi. Vắc xin sởi-quai bị-rubella (MMR) cũng được sử dụng trong chương trình.
Viêm não Nhật Bản
Vắc xin viêm não Nhật Bản được tiêm từ 12 tháng tuổi, với 2 liều cơ bản và liều nhắc lại sau 1 năm.
Tả và Thương hàn
Vắc xin tả và thương hàn được tiêm cho trẻ em tại các vùng có nguy cơ cao, theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Lợi ích của tiêm chủng mở rộng
Chương trình TCMR đã giúp Việt Nam thanh toán bệnh bại liệt năm 2000, loại trừ uốn ván sơ sinh và giảm mạnh tỷ lệ mắc các bệnh như sởi, ho gà, bạch hầu. Việc tuân thủ lịch tiêm chủng là trách nhiệm của mỗi gia đình để bảo vệ sức khỏe trẻ em và cộng đồng.
