Cảnh báo từ bác sĩ ung thư: Cách nấu ăn sai có thể làm tăng nguy cơ bệnh
Nhiều khuyến nghị dinh dưỡng hiện nay thường tập trung vào việc ăn nhiều rau xanh, hạn chế thịt đỏ và tránh xa các loại thực phẩm siêu chế biến. Các chế độ ăn uống lành mạnh như Địa Trung Hải đã được chứng minh có lợi cho tim mạch và giảm thiểu nguy cơ mắc ung thư. Tuy nhiên, theo các chuyên gia ung thư, đó mới chỉ là một phần của bức tranh toàn cảnh về sức khỏe. Thực phẩm trước khi được đưa vào cơ thể thường trải qua quá trình nấu nướng, và chính quá trình này có thể làm thay đổi bản chất hóa học của thức ăn một cách đáng kể.
Tiến sĩ Shikha Jain, bác sĩ chuyên khoa huyết học và ung thư tại Trung tâm Ung thư, Đại học Illinois (Mỹ), cho biết một số phương pháp chế biến có thể tạo ra các hợp chất có hại, trong khi những cách khác lại giúp giữ lại dưỡng chất và giảm viêm nhiễm. Những lựa chọn nhỏ trong việc nấu nướng hằng ngày có thể tích lũy dần và ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe lâu dài của chúng ta.
Kiểu nấu ăn các bác sĩ ung thư khuyên nên hạn chế
Các bác sĩ ung thư đã cùng đưa ra cảnh báo về một thói quen phổ biến trong nấu nướng: nướng thực phẩm quá tay. Khi thực phẩm bị nướng cháy xém, chúng có thể sinh ra các hợp chất nguy hiểm, làm tăng nguy cơ ung thư nếu được tiêu thụ quá nhiều.
Theo bác sĩ Anton Bilchik từ Viện Ung thư John Wayne (Mỹ), việc nướng cháy thịt, cá, rau hay trái cây có thể tạo ra hai nhóm hợp chất nguy hiểm là HCAs và PAHs. Đây là những chất có khả năng gây tổn thương DNA tế bào, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng.
- HCAs hình thành khi protein trong thịt, gia cầm hoặc cá tiếp xúc với nhiệt độ rất cao.
- PAHs xuất hiện khi mỡ nhỏ xuống lửa hoặc bề mặt nóng, tạo khói và bám ngược lại vào thức ăn.
Các bác sĩ cho rằng, việc lỡ ăn đồ nướng bị cháy đôi lần không đáng lo ngại. Tuy nhiên, điều quan trọng là không nên lặp lại thường xuyên và biến nó thành thói quen hằng ngày. Nếu thức ăn bị cháy nhẹ, nên cắt bỏ hoàn toàn phần đen. Với món bị cháy nặng, tốt nhất không nên ăn vì các hợp chất độc hập tập trung nhiều ở phần này.
Những cách nấu ăn được chuyên gia khuyến khích
Bên cạnh cách nấu, loại thực phẩm cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe. Trái cây và rau củ luôn là lựa chọn an toàn hàng đầu. Với protein, các bác sĩ khuyến nghị ưu tiên nguồn từ thực vật như đậu lăng, đậu phụ và cá. Thịt đỏ và đặc biệt là thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, thịt xông khói cần được hạn chế tối đa. Tổ chức Y tế Thế giới đã xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm chất gây ung thư cho người.
Các bác sĩ ung thư cho biết vẫn có nhiều phương pháp nấu ăn giúp giữ dinh dưỡng mà không làm tăng nguy cơ ung thư, bao gồm:
- Hấp và luộc: Giúp bảo toàn vitamin, chất chống oxy hóa và tránh tạo hợp chất độc hại.
- Nướng và quay ở nhiệt độ thấp: Có kiểm soát giúp hạn chế khói và lửa trực tiếp.
- Xào nhanh với ít dầu: Giúp rút ngắn thời gian nấu và giữ kết cấu thực phẩm.
- Nấu chậm ở nhiệt độ thấp: Phù hợp với người đang điều trị ung thư hoặc mệt mỏi.
- Ướp thực phẩm: Bằng chanh, giấm, sữa chua hoặc thảo mộc trước khi nướng giúp giảm hình thành chất có hại.
- Ưu tiên dầu ô liu, dầu hạt cải và gia vị tự nhiên: Thay vì bơ hay sốt chế biến sẵn.
Những thay đổi nhỏ trong cách nấu nướng có thể tạo ra sự khác biệt lớn cho sức khỏe tổng thể, đặc biệt trong việc phòng ngừa các bệnh mãn tính như ung thư.
