Hành trình từ bóng tối đến ánh sáng của người đàn ông sống chung với HIV
Ở tuổi 36, anh Lê Tuấn Cường có thể nói về HIV bằng giọng điềm tĩnh và tự tin. Không còn né tránh hay che giấu, cũng không còn cảm giác hoảng loạn như hơn một thập kỷ trước. Với anh, HIV giờ đây là một phần của cuộc đời đã được gọi tên, kiểm soát và học cách chung sống hòa bình.
Nhưng ở tuổi 23, khi cầm trên tay tờ giấy xét nghiệm dương tính, anh từng nghĩ mọi cánh cửa cuộc đời mình đã khép lại hoàn toàn. Khoảnh khắc đó đã thay đổi mãi mãi cách anh nhìn nhận về bản thân và tương lai.
Rời quê để giấu mình trong bóng tối
Ngày nhận kết quả xét nghiệm HIV, chàng trai trẻ Lê Tuấn Cường không khóc. Anh bước ra khỏi phòng khám, cầm tờ giấy trong tay và đi bộ lang thang giữa những con đường đông đúc của Thành phố Hồ Chí Minh trong trạng thái trống rỗng và tê liệt.
Kết quả xét nghiệm có được sau một chuyến đi tưởng như rất bình thường. Cường cùng một người bạn từ Đồng Tháp (trước đây là Tiền Giang) lên TP.HCM để khám sức khỏe tổng quát. Khi bác sĩ hẹn hôm sau quay lại nhận kết quả máu, cả hai đều có linh cảm không ổn. Đêm trước ngày lấy kết quả, họ nói chuyện với nhau rất lâu, cố gắng chuẩn bị tâm lý cho tình huống xấu nhất có thể xảy ra.
"Nhưng khi bác sĩ xác nhận dương tính, mọi sự chuẩn bị đều sụp đổ tan tành", Cường chia sẻ với Tri Thức - Znews.
Trên chuyến xe trở về quê sau đó, anh gần như im lặng hoàn toàn. Trong đầu Cường chỉ còn một suy nghĩ duy nhất: phải giấu bằng được chuyện này. Giấu với gia đình, giấu với hàng xóm, giấu với những mối quan hệ làm ăn mà anh đang gây dựng tại quê nhà. Phải mất một thời gian rất dài, Cường mới từ từ chấp nhận thực tế mình mắc bệnh.
Cú sốc tuổi 23 đã biến TP.HCM từ nơi vui chơi thành chốn trú ẩn bí mật của Cường. Lấy lý do công việc, anh lặng lẽ rời quê, bước vào thành phố với tâm thế của một người không muốn bị ai nhận ra, không muốn để lại bất kỳ dấu vết nào.
Chính trong những chuyến đi âm thầm đó, anh bắt đầu hành trình điều trị HIV trong im lặng tuyệt đối. Một hành trình song song với nỗi sợ hãi kéo dài triền miên và ý nghĩ ám ảnh rằng cuộc đời mình có thể kết thúc rất sớm.
Sắp xếp hậu sự cho bản thân trong im lặng
Những đêm ở trọ tại TP.HCM, khi thành phố chìm dần vào im lặng, anh Cường bắt đầu nghĩ nhiều hơn về cái chết. Không phải những suy nghĩ mơ hồ, mà rất cụ thể, rất đời thường và chi tiết. Anh tự hỏi nếu một ngày mình không còn, ai sẽ là người lo cho ba mẹ, những việc dang dở ở quê sẽ được giải quyết ra sao, tài sản cần sắp xếp thế nào để không trở thành gánh nặng cho người ở lại.
"Tôi đã chuẩn bị hậu sự cho chính mình một cách kỹ lưỡng", Cường tâm sự.
Không giấy bút, không di chúc chính thức, nhưng trong đầu anh đã lần lượt đặt từng thứ vào vị trí cẩn thận. Anh chuẩn bị như một người sắp rời khỏi cuộc sống, dù vẫn đang đi làm, vẫn giao tiếp, và cố tỏ ra bình thường mỗi khi trở về quê thăm gia đình.
Điều khiến Cường sợ nhất không phải là cái chết, mà là những gì có thể đến sau đó. Anh từng nghe quá nhiều câu chuyện về người nhiễm HIV khi qua đời bị nhìn bằng ánh mắt định kiến, bị gán ghép cho những phán xét cay nghiệt và thiếu hiểu biết. Anh không muốn gia đình mình phải đối diện với điều đó trong đau khổ.
Cũng từ đó, anh bắt đầu hiểu rằng nỗi sợ lớn nhất của người mới phát hiện nhiễm HIV không nằm ở con virus, mà nằm ở sự thiếu kiến thức và cảm giác bị bỏ lại một mình trong cô đơn.
Ý nghĩ về cái chết kéo dài trong anh Cường suốt một thời gian dài. Nhưng cũng chính trong những ngày sống như thể đang đếm ngược đó, anh bắt đầu tìm hiểu nhiều hơn về HIV. Anh đọc tài liệu, dò hỏi thông tin, lặng lẽ tìm kiếm những người có thể cho mình một câu trả lời rõ ràng hơn thay vì nỗi sợ mơ hồ.
Lần đầu tiên anh nghe một bác sĩ nói rằng HIV là bệnh có thể điều trị lâu dài, rằng nếu tuân thủ thuốc đúng cách, người nhiễm vẫn có thể sống khỏe mạnh như bao người khác. Câu nói ấy không lập tức xóa đi nỗi sợ, nhưng đủ để anh dừng lại ý nghĩ về cái chết và cân nhắc một lựa chọn khác: ở lại và bắt đầu điều trị nghiêm túc.
Khi đó, sức khỏe của Cường còn tương đối ổn định, chỉ số CD4 (chỉ số miễn dịch) trên 200, nên chưa được chỉ định dùng thuốc ARV ngay lập tức.
Bước ra ánh sáng và đồng hành cùng cộng đồng
Một năm sau, khi các chỉ số cơ thể bắt đầu lên tiếng, Cường chạm tay vào viên thuốc ARV đầu tiên. Anh điều trị theo hình thức dịch vụ, chấp nhận chi phí 17-18 triệu đồng mỗi tháng, chưa kể các xét nghiệm định kỳ đắt đỏ. Mỗi lần uống thuốc là một lần Cường nghĩ đến gia đình, tương lai, đến câu hỏi mình sẽ đi được bao xa trên hành trình này.
Trong nhiều năm, Cường điều trị trong im lặng tuyệt đối. Ban ngày, anh là một người làm kinh doanh bình thường ở quê. Những chuyến đi lên TP.HCM trở thành phần đời còn lại bí mật, nơi anh vừa chữa bệnh, vừa che giấu thân phận thực sự của mình.
Bước ngoặt thật sự chỉ đến khi anh bắt đầu tiếp xúc với công việc cộng đồng hỗ trợ người nhiễm HIV. Ban đầu, anh vẫn đứng phía sau, hỗ trợ tài chính, không xuất hiện công khai. Nhưng càng tiếp xúc, anh càng nhận ra nỗi sợ của những người mới phát hiện nhiễm HIV giống hệt nỗi sợ mà anh từng trải qua trong quá khứ.
"Lần đầu trực tiếp tham gia xét nghiệm cộng đồng, tay tôi run hơn cả người được xét nghiệm", Cường cho hay.
Nhưng khi ca xét nghiệm kết thúc, người được test nhìn anh bằng ánh mắt tin cậy và biết ơn, anh hiểu rằng mình không thể tiếp tục trốn mãi trong bóng tối. Từ khoảnh khắc đó, anh Cường bắt đầu bước ra ánh sáng, dám xuất hiện, dám đồng hành, dám để câu chuyện của mình giúp người khác bớt sợ hơn.
Đến giai đoạn 2020-2022, anh công khai bản thân là người sống chung với HIV. Lần đầu tiên đứng trên sân khấu, tự giới thiệu mình đã sống với HIV hơn 10 năm, anh không còn run như ngày cầm viên thuốc ARV đầu tiên. Điều khiến Cường bất ngờ nhất là khi câu chuyện kết thúc, nhiều người ở lại rất lâu, chỉ để nói một câu giản dị: "nghe anh nói, em bớt sợ hơn rất nhiều".
"Khoảnh khắc đó giúp tôi tin chắc rằng việc bước ra ánh sáng của mình là có ý nghĩa sâu sắc", Cường chia sẻ với niềm xúc động.
Năm 2021 đánh dấu một chương mới trong cuộc đời Cường. Anh quyết định thành lập một doanh nghiệp xã hội tại vùng đất sen hồng Đồng Tháp, chuyên tâm hỗ trợ tư vấn, xét nghiệm và kết nối điều trị cho cộng đồng người có HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Từ năm 2020 đến nay, anh phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đồng Tháp tổ chức truyền thông tại nhiều trường THCS, THPT, cao đẳng và đại học. Ban đầu, các buổi nói chuyện thường chỉ dừng lại ở tuyên truyền kiến thức cơ bản. Nhưng sau 1-2 năm, anh nhận ra một thay đổi rõ rệt và tích cực: nhiều học sinh, sinh viên chủ động tìm đến anh khi có hành vi nguy cơ, không còn né tránh hay xấu hổ như trước đây.
Ở tuổi 36, Cường chọn cách sống để ở lại không chỉ cho bản thân, mà cho những người vẫn đang loay hoay giữa nỗi sợ hãi giống như anh của ngày trước. Hành trình của anh là minh chứng sống động về sức mạnh của sự chấp nhận, kiến thức và lòng nhân ái trong cuộc chiến chống lại định kiến và nỗi sợ hãi.
