Nắng nóng gay gắt tháng 4: Cảnh báo nguy cơ sỏi thận và cách bảo vệ sức khỏe
Thời tiết tháng 4 đã bắt đầu với những đợt nắng nóng gay gắt, đặc biệt tại TP.HCM, nơi nhiệt độ ngoài trời nhiều thời điểm vượt ngưỡng 37–38°C. Tình trạng này cũng xuất hiện tại miền Bắc, báo hiệu một mùa hè oi bức sắp tới. Theo BSCKI.BSNT Ngô Văn Tân từ Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (cơ sở 3), nắng nóng khiến cơ thể dễ mất nước do đổ mồ hôi nhiều, nhưng việc bảo vệ sức khỏe không đơn giản chỉ là uống nhiều nước.
Mối liên hệ phức tạp giữa nắng nóng và vấn đề thận
Thận đóng vai trò quan trọng trong việc lọc máu, đào thải chất cặn bã và duy trì cân bằng điện giải. Khi cơ thể mất nước mà không được bù đắp đúng cách, lượng nước tiểu giảm và trở nên cô đặc. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các chất khoáng như canxi, oxalat hay acid uric kết tinh, hình thành sỏi thận. Do đó, nắng nóng kéo dài có thể làm gia tăng nguy cơ sỏi thận, ngay cả ở những người chưa từng mắc bệnh trước đây.
Sai lầm phổ biến trong việc bù nước
Bác sĩ Tân chỉ ra một sai lầm thường gặp là uống nước dồn dập sau khi đi nắng hoặc vận động mạnh. Việc nạp một lượng lớn nước trong thời gian ngắn có thể làm loãng nhanh nồng độ muối trong máu, dẫn đến rối loạn điện giải. Tình trạng này gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, ảnh hưởng đến hoạt động của nhiều cơ quan.
Mặt khác, nhiều người lại chọn các loại nước ngọt có gas, nước tăng lực hoặc đồ uống chứa nhiều đường và muối khoáng để giải khát. Nếu sử dụng thường xuyên, những đồ uống này không những không bảo vệ thận mà còn làm tăng gánh nặng chuyển hóa, lâu dài có thể thúc đẩy quá trình hình thành sỏi.
Cách bù nước đúng và đủ để bảo vệ thận
Theo bác sĩ Tân, cách bù nước hợp lý nhất là uống nước đều đặn, chia nhỏ trong ngày, ngay cả khi chưa cảm thấy khát. Nước lọc vẫn là lựa chọn tối ưu. Với những người làm việc ngoài trời hoặc vận động nhiều, có thể bổ sung nước điện giải ở mức vừa phải, nhưng không nên lạm dụng.
Hành vi sinh hoạt tiềm ẩn rủi ro trong mùa nóng
Không chỉ thói quen uống nước, một số hành vi sinh hoạt cũng gây nguy hiểm. Điển hình là việc tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng hoặc sau vận động mạnh. Khi cơ thể đang nóng và mạch máu giãn rộng, việc tiếp xúc đột ngột với nước lạnh có thể gây co mạch nhanh, dẫn đến rối loạn tuần hoàn tạm thời. Mặc dù không trực tiếp gây bệnh thận, nhưng nếu lặp lại thường xuyên, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền tim mạch, nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể là đáng kể.
Dấu hiệu cảnh báo sớm tổn thương thận thường bị bỏ qua
Bác sĩ Tân cảnh báo rằng nhiều dấu hiệu cảnh báo sớm tổn thương thận trong mùa nóng thường bị bỏ qua. Các biểu hiện như nước tiểu sẫm màu, mùi nồng, lượng nước tiểu ít hơn bình thường hoặc cảm giác tiểu rát nhẹ thường bị xem nhẹ. Một số trường hợp còn xuất hiện tình trạng khát nước liên tục dù đã uống nhiều, kèm theo mệt mỏi, đau vùng thắt lưng hoặc đau âm ỉ vùng hông. Đây có thể là tín hiệu cho thấy cơ thể đang thiếu nước nghiêm trọng hoặc thận đang phải làm việc quá tải.
Góc nhìn y học cổ truyền và biện pháp phòng ngừa
Dưới góc nhìn y học cổ truyền, mùa hè thuộc hành Hỏa, nhiệt tà dễ làm hao tổn tân dịch của cơ thể. Điều này lý giải vì sao trong thời điểm nắng nóng, các bệnh lý liên quan đến “thủy dịch” như sỏi tiết niệu, tiểu ít, tiểu buốt hay mệt mỏi do mất nước thường gia tăng.
Để bảo vệ sức khỏe thận trong mùa nóng, người dân cần tuân thủ một số nguyên tắc đơn giản nhưng quan trọng:
- Uống nước đều đặn trong ngày, không đợi đến khi khát.
- Hạn chế đồ uống nhiều đường, chất kích thích như nước ngọt có gas và nước tăng lực.
- Tránh để cơ thể rơi vào tình trạng mất nước kéo dài bằng cách bù nước thường xuyên.
- Không tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng hoặc vận động mạnh để tránh rối loạn tuần hoàn.
- Chú ý theo dõi những thay đổi bất thường của nước tiểu, như màu sắc, mùi và lượng.
Bên cạnh đó, chế độ ăn cũng đóng vai trò hỗ trợ quan trọng. Việc tăng cường rau xanh, trái cây có tính thanh mát giúp bổ sung nước và khoáng chất tự nhiên, góp phần thanh nhiệt, sinh tân dịch cho cơ thể. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau lưng, tiểu buốt, nước tiểu sẫm màu kéo dài, người dân nên đi khám sớm để được chẩn đoán và xử lý kịp thời.
