Trên các nền tảng mạng xã hội, những trào lưu như "chanh muối kiềm hóa cơ thể", "chanh liều cao chữa ung thư", "chanh đánh bay HIV", "detox bằng chanh, phơi nắng"... đang lan truyền mạnh mẽ. Trước thực trạng thông tin y tế sai lệch tràn lan, Bộ Y tế vừa đề xuất bổ sung nhiều quy định xử phạt nhằm siết chặt các hành vi lợi dụng không gian mạng để quảng cáo, tư vấn phương pháp khám chữa bệnh trái quy định.
Đề xuất mức phạt cụ thể
Theo Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), thời gian qua xuất hiện ngày càng nhiều nội dung sai lệch về y khoa trên mạng xã hội. Nhiều thông tin còn cổ xúy các phương pháp điều trị chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng tại Việt Nam. Những trào lưu như chữa bệnh "thuận tự nhiên", điều trị ung thư bằng nước kiềm, nhịn ăn, thải độc, hay liệu pháp "chanh liều cao"… đang được lan truyền rộng rãi, gây hiểu lầm nghiêm trọng. Các nội dung này có thể khiến người bệnh từ bỏ phác đồ điều trị chính thống, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí tính mạng, đồng thời vi phạm quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đã góp ý vào dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, hiện đang được lấy ý kiến từ các bộ, ngành và tổ chức liên quan. Cụ thể, Bộ Y tế đề xuất bổ sung mức phạt từ 10 đến 20 triệu đồng đối với ba nhóm hành vi.
Ba nhóm hành vi bị xử phạt
Thứ nhất, đăng tải, phát tán thông tin tư vấn, giới thiệu sản phẩm, dịch vụ, thiết bị dưới danh nghĩa có tác dụng khám chữa bệnh, thay thế thuốc hoặc phác đồ điều trị trái quy định pháp luật. Ví dụ, TikToker B.T.V. liên tục đăng video chia sẻ về việc uống nước muối để "chữa lành tự nhiên" và khỏe mạnh hơn. Theo cơ quan này, các nội dung sai lệch thường gắn với mục đích thương mại, trục lợi như bán thực phẩm chức năng, thiết bị y tế không rõ nguồn gốc, sản phẩm "thải độc", "tăng miễn dịch", các bài thuốc tự chế hoặc dịch vụ tư vấn điều trị không phép. Việc bổ sung quy định sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để xử lý, đồng thời hạn chế tình trạng lợi dụng niềm tin của người bệnh để kinh doanh trái phép.
Thứ hai, phát tán thông tin về các phương pháp, liệu pháp, bài thuốc, kỹ thuật khám chữa bệnh chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cấp phép tại Việt Nam.
Thứ ba, hành vi phát tán nội dung có tính chất xúi giục, lôi kéo, hướng dẫn người bệnh từ bỏ, trì hoãn hoặc thay thế các phương pháp điều trị đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận, gây nguy hiểm cho sức khỏe và tính mạng.
Mức phạt cao hơn cho người tạo nội dung
Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đề xuất mức phạt cao hơn, từ 20 đến 30 triệu đồng, đối với các hành vi trực tiếp tạo ra những nội dung sai lệch nêu trên, bao gồm việc sản xuất thông tin về phương pháp điều trị chưa được kiểm chứng hoặc nội dung kích động người bệnh bỏ phác đồ điều trị chính thống.
Ngoại lệ và biện pháp khắc phục
Đáng chú ý, các đề xuất xử phạt này không áp dụng đối với trường hợp cá nhân chia sẻ trải nghiệm thực tế trong quá trình khám chữa bệnh, với điều kiện không nhằm mục đích quảng cáo, tư vấn chuyên môn hay thu lợi từ việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ hoặc phương pháp điều trị. Về biện pháp khắc phục hậu quả, Bộ Y tế đề xuất bổ sung quy định buộc hoàn trả hoặc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ các hành vi vi phạm.
Cục Quản lý Khám, chữa bệnh nhấn mạnh việc bổ sung các chế tài là cần thiết trong bối cảnh hiện nay, nhằm tăng cường bảo vệ sức khỏe người dân, đồng thời phòng ngừa và xử lý hiệu quả tình trạng lợi dụng không gian mạng để lan truyền thông tin y tế sai lệch, trái quy định.
