Tại Bộ môn Giải phẫu học, Đại học Y Dược TP.HCM, một đoàn sinh viên đến từ Trường Cao đẳng Y tế Heisei (Osaka, Nhật Bản) đã bước vào phòng thực hành trong bầu không khí yên tĩnh đặc trưng. Không gian phòng mổ sáng sủa, gọn gàng, các bàn được bố trí ngăn nắp, sẵn sàng cho buổi học quan trọng. Trước khi tiến hành các thao tác giải phẫu, toàn bộ học viên thay đồ chuyên dụng và thực hiện quy trình vệ sinh tay nghiêm ngặt. Trên bàn mổ, thi thể hiến tặng đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, bề mặt khô ráo sau khi xử lý, từng dụng cụ được đặt đúng vị trí. Mọi thứ diễn ra theo một trật tự nhất định, thể hiện sự cẩn trọng ngay từ những bước đầu tiên.
Nghi thức mặc niệm trang nghiêm
Trước khi bắt đầu thực hành giải phẫu trên cơ thể người, cả lớp cùng đứng lặng để mặc niệm. Khoảnh khắc thiêng liêng ấy nhắc nhở về giá trị cao đẹp của những người hiến tặng - một nghi thức giản dị nhưng chất chứa lòng tri ân sâu sắc. Giảng viên bắt đầu bằng thao tác rạch da mẫu để minh họa. Dao mổ được đặt nhẹ nhàng, đường rạch đi chậm rãi và chính xác theo từng lớp. Lớp da được mở ra từ từ để lộ mô dưới da, tất cả đều được thực hiện có kiểm soát. Hình ảnh này đồng thời được truyền lên màn hình lớn, giúp mọi sinh viên quan sát rõ từng bước.
Thực hành dưới sự hướng dẫn sát sao
Khi đến lượt thực hành, sinh viên cầm dao mổ với sự hướng dẫn sát sao từ các giảng viên. Họ bắt đầu bằng những đường rạch nhỏ, chậm rãi theo chỉ dẫn. Các giảng viên Việt Nam đứng cạnh, chỉnh tay và hướng dẫn chi tiết. Mỗi thao tác đều được thực hiện cẩn thận. Có những khoảnh khắc sinh viên lần đầu tiên nhìn thấy cơ thể người đã khuất, lần đầu tiên rạch những đường dao phẫu thuật lên da, ánh mắt vừa tò mò vừa nghiêm túc, pha chút căng thẳng.
Sinh viên Miwa Kojima chia sẻ rằng việc học trực tiếp giúp cô hiểu rõ hơn về độ sâu và cấu trúc cơ thể. Những kiến thức trước đây chỉ mang tính lý thuyết nay trở nên cụ thể khi được quan sát và chạm vào. Điều này hỗ trợ rất nhiều cho công việc trị liệu sau này, một trải nghiệm mang tính bước ngoặt.
Quy trình học tập khoa học và nhân văn
Trong suốt khóa học kéo dài 4-5 ngày, sinh viên lặp lại việc tách từng lớp cấu trúc. Mỗi cơ thể mang những biến thể riêng, không hoàn toàn giống nhau. Có những mạch máu hay vị trí khác biệt so với sách vở, những khác biệt đó trở thành bài học thực tế quý giá. Việc học trở nên sống động hơn từng ngày. Sau khi hoàn thành một phần phẫu tích, mẫu học được chuyển sang phòng bên cạnh. Tại đây, sinh viên tiếp tục học từng cơ quan riêng lẻ. Mỗi khu vực học tập được bố trí rõ ràng theo nội dung, việc chia nhỏ giúp họ hiểu sâu hơn từng bộ phận. Một quy trình khoa học và có hệ thống.
Theo quy định, mỗi cơ thể chỉ được mở và khâu lại một lần duy nhất. Sau quá trình học, cơ thể sẽ được khâu lại và tiến hành hỏa táng. Tro cốt của người hiến được trao về gia đình. Hành trình khép lại bằng sự trân trọng và nhân văn, khiến mỗi buổi học trở nên ý nghĩa hơn.
Khoảnh khắc xúc động
Trong lúc thực hành, sinh viên Niriko Tanaka bất ngờ ngồi thụp xuống khi lần đầu trực tiếp tham gia. Không gian và trải nghiệm mới khiến cô thoáng choáng ngợp. Giảng viên nhanh chóng dừng lại, nhẹ nhàng hướng dẫn cô hít thở và ổn định. Sau vài phút, cô được hỗ trợ đứng dậy và quay lại quan sát từ khoảng cách gần hơn. Khi lấy lại bình tĩnh, cô tiếp tục tham gia với sự tập trung cao độ.
Đánh giá từ chuyên gia
Trưởng đoàn Trường Cao đẳng Y tế Heisei đánh giá cao chất lượng đào tạo tại Đại học Y Dược TP.HCM. Ông cho biết việc học giải phẫu trực tiếp là điều không thể thay thế, nhưng tại Nhật Bản rất ít cơ hội được học giải phẫu trên cơ thể hiến tặng. Chương trình này đã giúp sinh viên có nhiều cơ hội hiểu hơn về cơ thể người.
Theo PGS.TS Nguyễn Hoàng Vũ, Trưởng Bộ môn Giải phẫu học, dù công nghệ hiện đại phát triển, việc học trên cơ thể hiến tặng vẫn giữ giá trị đặc biệt. Sinh viên không chỉ nhìn mà còn cảm nhận được từng cấu trúc. Những khác biệt nhỏ giữa các cơ thể trở thành bài học quý giá. Đây là nền tảng quan trọng cho lĩnh vực y khoa, đặc biệt là ngoại khoa. Một hành trình học tập bắt đầu từ sự tri ân và kết thúc bằng sự trưởng thành.
