Cảnh báo đột quỵ trẻ hóa: 3 dấu hiệu sớm dễ bị bỏ qua, đừng chủ quan
Sáng sớm thức dậy, anh N.V.T (37 tuổi, nhân viên IT tại Hà Nội) bất ngờ cảm thấy chóng mặt và đau đầu dữ dội. Cơn đau xuất hiện đột ngột, tăng dần theo thời gian, nhưng anh chỉ đơn giản nghĩ mình bị "trúng gió" do mở cửa nhà quá sớm. Đến nửa buổi sáng, cơ thể vẫn mệt mỏi, anh nhờ người thân cạo gió rồi nằm nghỉ ngơi. Ngay cả khi cơn đau đầu trở nên nghiêm trọng hơn, anh vẫn chủ quan cho rằng nguyên nhân là do thiếu ngủ. Chỉ đến khi bắt đầu nói khó khăn, tay yếu dần đi, gia đình mới vội vàng đưa anh đi cấp cứu. Lúc này, bệnh nhân đã rơi vào tình trạng đột quỵ não, bỏ lỡ "thời gian vàng" điều trị và đối mặt với nguy cơ để lại di chứng nặng nề.
Đột quỵ không còn là "đặc quyền" của người cao tuổi
Không ít trường hợp có dấu hiệu đột quỵ sớm nhưng không nhận ra, dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Theo TS.BS Đào Việt Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai, đột quỵ hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam ở cả nam và nữ. Đáng lo ngại hơn, căn bệnh này không còn là "đặc quyền" của người cao tuổi mà đang ngày càng trẻ hóa, đặc biệt ở nhóm người làm việc căng thẳng và ít vận động.
Trong việc nhận diện đột quỵ, quy tắc F.A.S.T (méo miệng, yếu tay, nói khó, gọi cấp cứu ngay) đã trở nên quen thuộc với nhiều người. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại những trường hợp "FAST âm tính" - tức là biểu hiện không điển hình, dễ khiến người bệnh và gia đình chủ quan, trong khi não bộ đã bắt đầu tổn thương một cách âm thầm.
3 dấu hiệu sớm dễ bị bỏ qua
Thứ nhất, mất thị lực đột ngột. Người bệnh có thể nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên mắt trong thời gian ngắn. Vì triệu chứng này xảy ra thoáng qua, nhiều người thường nhầm lẫn với các bệnh về mắt thông thường nên không đi khám ngay lập tức.
Thứ hai, chóng mặt dữ dội. Không giống cảm giác choáng váng thông thường, người bệnh sẽ cảm thấy quay cuồng, mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng, thậm chí không thể đứng vững được.
Thứ ba, đau đầu "sét đánh". Đây là cơn đau xuất hiện đột ngột và dữ dội, khác hẳn so với những cơn đau đầu trước đó, có thể là dấu hiệu cảnh báo xuất huyết não nguy hiểm.
Chính những biểu hiện "đánh lừa" này khiến nhiều người lựa chọn ở nhà theo dõi hoặc áp dụng các biện pháp truyền miệng như cạo gió, dẫn đến chậm trễ trong việc cấp cứu, làm tăng nguy cơ biến chứng.
Xử trí đúng cách khi nghi ngờ đột quỵ
Trong tình huống nghi ngờ đột quỵ, các bác sĩ khuyến cáo tuyệt đối không thực hiện những cách xử trí sai lầm như trích máu đầu ngón tay, cho uống nước chanh hoặc bất kỳ thứ gì qua đường miệng, hay tự ý sử dụng thuốc. Người bị đột quỵ rất dễ bị sặc, việc cho uống có thể gây suy hô hấp, khiến tình trạng trở nên nguy kịch hơn.
Bên cạnh đó, không nên mất thời gian đo huyết áp rồi chờ đợi cho "ổn định". Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não bị tổn thương và không thể phục hồi được. Khi phát hiện người thân có dấu hiệu nghi ngờ, có thể kiểm tra nhanh trong khoảng 30 giây bằng những bước đơn giản: hỏi tên để đánh giá khả năng nói; yêu cầu giơ hai tay lên; yêu cầu nhấc chân; quan sát nụ cười xem có bị méo miệng hay không; đồng thời hỏi chính xác thời điểm bắt đầu xuất hiện triệu chứng.
Theo các chuyên gia, việc xác định thời gian khởi phát có ý nghĩa quyết định trong điều trị, giúp bác sĩ cân nhắc sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối, từ đó tăng cơ hội cứu sống và giảm thiểu di chứng về sau.
Phòng ngừa đột quỵ từ thay đổi lối sống
Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ nhưng không phải là không thể phòng ngừa được. Việc thay đổi lối sống như hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, kiểm soát huyết áp và tuân thủ điều trị các bệnh nền là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh. Quan trọng hơn, mỗi người cần lắng nghe cơ thể mình và không được chủ quan trước những dấu hiệu bất thường, dù chúng chỉ thoáng qua trong chốc lát.
