Cảnh báo nguy hiểm: Thể thao cường độ cao có thể gây thuyên tắc phổi, ngưng tim đột ngột
Một trường hợp cấp cứu nguy kịch vừa xảy ra tại TP.HCM đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những rủi ro sức khỏe tiềm ẩn khi tham gia các hoạt động thể thao cường độ cao. Bệnh nhân P.T.H (21 tuổi, ngụ TP.HCM) đã trải qua một tình huống nguy hiểm đến tính mạng sau khi chơi thể thao, với các triệu chứng ban đầu tưởng chừng như nhẹ nhưng diễn tiến nhanh chóng thành một tình trạng cấp cứu nghiêm trọng.
Diễn biến nguy kịch từ những dấu hiệu ban đầu
Sau khi chơi thể thao, bệnh nhân P.T.H có cảm giác khó thở. Anh tự mua thuốc uống và thấy triệu chứng thuyên giảm, vì vậy vẫn tiếp tục đi làm bình thường. Tuy nhiên, chỉ hai ngày sau, tình trạng trở nên tồi tệ hơn khi người bệnh xuất hiện khó thở nhiều hơn, cảm giác hụt hơi rõ rệt. Lúc này, anh được chuyển ngay đến cấp cứu tại Bệnh viện Nguyễn Trãi ở TP.HCM.
Tại khoa Cấp cứu, các bác sĩ đã nhanh chóng chẩn đoán bệnh nhân bị sốc tắc nghẽn do thuyên tắc phổi. Đây là một tình trạng cấp cứu đặc biệt nguy hiểm, có thể diễn tiến rất nhanh và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Sau khi hội chẩn với chuyên khoa Tim mạch, ê kíp điều trị quyết định sử dụng thuốc tiêu sợi huyết theo chỉ định cấp cứu.
Kết quả khả quan đã đến sau khoảng 30 phút dùng thuốc: bệnh nhân giảm khó thở rõ rệt, huyết áp cải thiện, nhịp tim giảm, cho thấy đáp ứng điều trị tốt. Bác sĩ Trần Việt Hùng từ Bệnh viện Nguyễn Trãi chia sẻ: “Khi có các dấu hiệu như khó thở đột ngột, cảm giác hụt hơi không rõ nguyên nhân; đau ngực, hồi hộp, vã mồ hôi; chóng mặt, tụt huyết áp hoặc ngất; tim đập nhanh kèm mệt lả. Đặc biệt, nếu có sưng đau một bên chân, cần nghĩ đến khả năng huyết khối tĩnh mạch sâu - yếu tố nguy cơ quan trọng của thuyên tắc phổi”.
Nguy cơ ngưng tim đột ngột khi vận động mạnh
Ngoài thuyên tắc phổi, vận động thể lực ở cường độ cao còn có thể dẫn đến tình trạng ngưng tim đột ngột. Đây là hiện tượng tim bất ngờ ngừng bơm máu hiệu quả, khiến người bệnh đột ngột ngã quỵ, mất ý thức, ngừng thở hoặc thở bất thường. Nếu không được cấp cứu trong vài phút đầu, nguy cơ tử vong là rất cao.
Theo ThS.BS Đào Quang Hoàng, Phó Trưởng khoa Nội Tim mạch - Lão học tại Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), ngưng tim đột ngột khi chơi thể thao là biến cố hiếm nhưng đặc biệt nguy hiểm. Thống kê cho thấy nguy cơ này ở nam giới cao hơn so với nữ giới.
“Một số hoạt động đòi hỏi vận động mạnh và cường độ cao như bóng đá, bóng rổ hay chạy cường độ cao được ghi nhận có nguy cơ cao hơn so với các môn thể thao nhẹ nhàng. Ngoài ra, nguy cơ ngưng tim đột ngột có xu hướng tăng dần theo tuổi, đặc biệt rõ sau mốc 25 tuổi, khi các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn bắt đầu xuất hiện nhiều hơn dù người bệnh vẫn cảm thấy khỏe mạnh bình thường”, bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ngưng tim thường là do các bệnh tim tiềm ẩn chưa được phát hiện, bao gồm bệnh cơ tim, rối loạn nhịp tim bẩm sinh, bất thường mạch vành. Ở người lớn tuổi, nguyên nhân thường liên quan đến bệnh động mạch vành.
Khuyến cáo quan trọng để vận động an toàn
Để đảm bảo vận động thể thao an toàn và hiệu quả, các bác sĩ đưa ra những khuyến cáo thiết thực:
- Khám sàng lọc tim mạch định kỳ: Đóng vai trò then chốt, đặc biệt đối với những người thường xuyên chơi thể thao cường độ cao. Việc này càng quan trọng hơn ở những người có tiền sử gia đình đột tử sớm, hoặc từng xuất hiện các triệu chứng cảnh báo như đau ngực, choáng váng, chóng mặt hay ngất khi gắng sức.
- Chuẩn bị cho cấp cứu: Công tác chuẩn bị tại các sân tập, nhà thi đấu và khu vực sinh hoạt thể thao là vô cùng quan trọng. Trang bị máy sốc tim tự động (AED) cùng với đào tạo kỹ năng gọi cấp cứu, ép tim ngoài lồng ngực và sử dụng AED cho huấn luyện viên, nhân viên và người chơi thể thao là cần thiết. Thực tế cho thấy, nếu được sốc điện trong 3 phút đầu kể từ khi ngừng tim, phần lớn người bệnh có cơ hội được cứu sống.
- Xử trí khẩn cấp: Khi phát hiện một người đột ngột ngã quỵ trong lúc chơi thể thao, cần xử trí ngay lập tức theo nguyên tắc: gọi không đáp ứng thì coi như ngừng tim, ngay lập tức gọi cấp cứu càng sớm càng tốt. Trong lúc chờ đợi, tiến hành ép tim liên tục và sử dụng AED ngay khi có thể. Tuyệt đối không chờ đợi nhân viên y tế đến nơi hay cố gắng tìm nguyên nhân trước khi thực hiện cấp cứu.
Sau khi được cứu sống, nhiều người bệnh vẫn có thể quay lại tập luyện và thi đấu thể thao nếu được chẩn đoán đúng bệnh, điều trị phù hợp và theo dõi chặt chẽ. Thể thao rất cần thiết cho sức khỏe, nhưng chỉ thực sự an toàn khi được thực hiện đúng cách và có sự chuẩn bị đầy đủ.
