Thách thức lớn trong triển khai khám sức khỏe toàn dân miễn phí từ 2026
Trong phiên thảo luận tại tổ, đại biểu Phạm Thu Xanh (Đoàn thành phố Hải Phòng) đã nhấn mạnh rằng việc triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí theo nhóm đối tượng từ năm 2026 đang đối mặt với nhiều thách thức đáng kể. Nguyên nhân chính bao gồm luật pháp chưa có hiệu lực, nghị định hướng dẫn chưa được ban hành, và Bộ Y tế vẫn cần xây dựng một đề án tổng thể để thực hiện.
Hệ thống y tế cơ sở chưa đủ năng lực
Hệ thống y tế cơ sở hiện nay, đặc biệt là các trạm y tế, đang thiếu hụt nghiêm trọng về nhân lực bác sĩ, khiến việc đáp ứng yêu cầu khám sàng lọc diện rộng trở nên khó khăn. Bên cạnh đó, việc thiếu hồ sơ sức khỏe điện tử đồng bộ trên toàn quốc cũng là một trở ngại lớn. Nếu quản lý được hồ sơ này, chi phí sẽ giảm và tạo ra bức tranh tổng thể về sức khỏe dân cư, phục vụ hiệu quả cho việc điều hành chính sách.
Kinh phí khổng lồ và đề xuất giải pháp
Về kinh phí, đại biểu tính toán rằng với mức khoảng 500.000 đồng mỗi ca cho 100 triệu dân, tổng số tiền có thể lên tới 50.000 tỷ đồng. Do đó, Bộ Y tế cần có đề án cụ thể để xác định rõ nhóm đối tượng ưu tiên và lộ trình triển khai, nhằm tránh quá tải hệ thống, áp lực ngân sách và suy giảm chất lượng khám. Cốt lõi của mô hình không chỉ là tổ chức khám miễn phí mà phải xây dựng hệ thống quản lý sức khỏe liên tục, với mỗi người dân có một hồ sơ sức khỏe suốt đời, lấy y tế cơ sở làm nền tảng.
Đại biểu đề xuất Chính phủ giao Bộ Y tế xây dựng đề án, tham mưu ban hành nghị định hướng dẫn Luật Phòng bệnh, và thiết kế mô hình triển khai theo lộ trình cụ thể. Trước ngày 1/7/2026, cần có mô hình tuần tự, trong đó địa phương rà soát dân cư theo độ tuổi và nguy cơ bệnh tật để phân nhóm, đồng thời Bộ Y tế chuẩn hóa gói khám với 70% thực hiện ở y tế cơ sở và 30% chuyển tuyến trên khi cần.
Quy trình và hồ sơ sức khỏe điện tử
Quy trình triển khai bao gồm khám theo phân luồng ưu tiên, nhập dữ liệu vào hồ sơ sức khỏe điện tử, liên thông giữa cơ sở y tế và bảo hiểm y tế, cũng như phân loại đối tượng theo mức độ nguy cơ để quản lý và điều trị. Đại biểu nhấn mạnh rằng việc xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử là bắt buộc, đòi hỏi Chính phủ ban hành kiến trúc dữ liệu y tế quốc gia, thống nhất mã định danh gắn với căn cước công dân, và kết nối với VNEID cùng bảo hiểm y tế.
Về bệnh án điện tử, nhiều bệnh viện tuyến trung ương và tư nhân lớn đã triển khai, nhưng tuyến cơ sở còn gặp khó khăn do thiếu kinh phí, chưa có cơ chế tính chi phí công nghệ thông tin vào giá dịch vụ, và thiếu chuẩn dữ liệu dùng chung. Do đó, cần chỉ đạo thống nhất, chuẩn hóa dữ liệu, đảm bảo nguồn lực và cơ chế triển khai đồng bộ.
Ý kiến từ đại biểu khác và vấn đề an toàn thực phẩm
Đại biểu Trần Thị Nhị Hà (Đoàn Thành phố Hà Nội) cho rằng báo cáo kinh tế-xã hội cần bổ sung chi tiết về các dự án y tế giai đoạn 2026-2030 để có bức tranh tổng thể. Bà cũng đề cập đến thách thức khi chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương hai cấp, với trạm y tế xã thuộc Ủy ban nhân dân xã quản lý, có thể gây khó khăn trong điều phối nhiệm vụ chuyên môn.
Về an toàn thực phẩm, đại biểu Nguyễn Thanh Hải (Đoàn Thái Nguyên) chỉ ra các bất cập trong mô hình quản lý phân tán, thiếu phối hợp thống nhất và nặng về "tiền kiểm" nhưng nhẹ về "hậu kiểm". Đặc biệt, lĩnh vực bếp ăn trường học có rủi ro cao do trách nhiệm quản lý phân tán và chế tài xử lý còn nhẹ. Ông đề xuất tăng cường hậu kiểm, quản lý rủi ro, truy xuất nguồn gốc, và áp dụng chế tài nghiêm khắc hơn, thậm chí xử lý hình sự đối với vi phạm nghiêm trọng.
Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm được xem là cần thiết để khắc phục các bất cập kéo dài, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và bảo đảm an toàn sức khỏe cho nhân dân.
