Thói quen xấu khó bỏ gây tổn thương gan nghiêm trọng, nhiều người vẫn làm hàng ngày
Khi uống rượu, chỉ khoảng 5-10% lượng rượu được đào thải qua phổi, thận và mồ hôi. Phần lớn lượng cồn còn lại được vận chuyển đến gan để chuyển hóa. Do đó, việc sử dụng rượu thường xuyên và quá mức sẽ gây tổn thương gan nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
Vì sao người uống rượu dễ mắc bệnh gan?
Tại gan, rượu được oxy hóa thành nước và carbon dioxide. Tuy nhiên, một lá gan khỏe mạnh chỉ có thể chuyển hóa khoảng 2 đơn vị rượu mỗi ngày. Bên cạnh đó, cồn và các chất độc trong rượu kích hoạt tế bào Kupffer tại gan, làm tăng sản xuất các chất trung gian gây viêm như interleukin, TGF, TNF. Những chất này tấn công trực tiếp tế bào gan, khiến gan bị tổn thương.
Nghiên cứu cho thấy mức độ phá hủy gan do các chất gây viêm từ tế bào Kupffer còn nghiêm trọng hơn cả tác động trực tiếp của rượu. Khi các chất độc tích tụ ngày càng nhiều, gan sẽ rơi vào tình trạng nhiễm độc, từ đó dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm.
Các bệnh lý về gan do rượu gây ra
Việc lạm dụng rượu bia kéo dài có thể gây tổn thương gan và dẫn đến nhiều bệnh lý, bao gồm:
- Gan nhiễm mỡ do rượu: Rượu bia là nguyên nhân hàng đầu gây gan nhiễm mỡ. Khi uống rượu, gan ưu tiên chuyển hóa acetaldehyde để tạo năng lượng thay vì đốt cháy chất béo. Điều này khiến mỡ tích tụ ngày càng nhiều trong gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ. Phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng, một số trường hợp có thể cảm thấy mệt mỏi, căng tức vùng hạ sườn phải.
- Viêm gan do rượu: Viêm gan do rượu là tình trạng viêm cấp tính hoặc mạn tính của gan do uống rượu kéo dài, đặc trưng bởi thâm nhiễm tế bào viêm và hoại tử tế bào gan. Người bệnh thường ít biểu hiện triệu chứng, đôi khi chỉ cảm thấy mệt mỏi thoáng qua, khó tiêu, chán ăn, đầy bụng, ngứa ngáy.
- Xơ gan do rượu: Xơ gan là giai đoạn cuối của bệnh gan do rượu. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có triệu chứng rõ rệt. Khi bệnh tiến triển, người bệnh xuất hiện hội chứng suy tế bào gan và tăng áp lực tĩnh mạch cửa, với các biểu hiện như chán ăn, buồn nôn, nôn, mệt mỏi, rối loạn chức năng gan, vàng da.
- Nguy cơ ung thư gan: Phần lớn bệnh nhân ung thư gan đều có tiền sử xơ gan. Việc uống nhiều rượu bia kéo dài làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan mạn tính, xơ gan, ung thư gan và thậm chí dẫn đến tử vong.
Cần ngừng uống rượu để bảo vệ gan
Uống rượu quá mức gây hại cho hầu hết cơ quan trong cơ thể, trong đó gan là cơ quan bị tổn thương sớm và nặng nề nhất do đảm nhiệm vai trò chuyển hóa ethanol. Xơ gan do rượu thường xảy ra sau nhiều năm uống rượu quá mức, khi các mô gan khỏe mạnh bị thay thế bằng mô sẹo không còn chức năng.
Trước khi tiến triển thành xơ gan, gan thường trải qua các giai đoạn: gan nhiễm mỡ do rượu, viêm gan do rượu, và xơ hóa do rượu. Do đó, để điều trị bệnh gan do rượu, biện pháp quan trọng hàng đầu là ngừng uống rượu. Phần lớn người bệnh gan nhiễm mỡ và viêm gan do rượu có thể hồi phục cả về cấu trúc và chức năng gan nếu ngưng rượu.
Ngay cả ở bệnh nhân xơ gan, việc cai rượu cũng giúp tăng cơ hội sống sót, dù không thể đảo ngược hoàn toàn quá trình bệnh. Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ điều trị phù hợp. Với bệnh gan giai đoạn cuối, người bệnh đã cai rượu ít nhất 6 tháng có thể được cân nhắc ghép gan.
Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi gan
Bên cạnh việc ngừng uống rượu, người bệnh cần xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý: tăng cường rau xanh, trái cây tươi giàu chất xơ; hạn chế mỡ động vật, phủ tạng, gan, thực phẩm đóng hộp và bột ngọt; ưu tiên dầu thực vật. Khi đã có xơ gan, cần hạn chế natri (muối, nước mắm, tương, chao, thực phẩm khô), tránh thức khuya và lao động gắng sức.
Dưỡng gan không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn là chìa khóa để dưỡng nhan, vì da chỉ nhẵn mịn và căng bóng khi gan thải độc tốt. Việc lựa chọn đúng thực phẩm có thể hỗ trợ gan phục hồi chức năng một cách tự nhiên, an toàn và bền vững sau những bữa tiệc kéo dài với rượu bia và thực phẩm giàu năng lượng.
