Theo thống kê từ Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, trong quý đầu tiên của năm 2026, đã có 26 trường hợp phản ánh liên quan đến chi phí khám chữa bệnh và thanh toán bảo hiểm y tế, chiếm tỷ lệ 4,5% trong tổng số các nội dung phản ánh. Mặc dù tỷ lệ này không quá cao, nhưng đây vẫn là một lĩnh vực nhạy cảm, tác động trực tiếp đến quyền lợi của người bệnh, do đó cần được ngành y tế đặc biệt quan tâm và xử lý kịp thời.
Nhiều sai sót trong thu phí và thực hiện bảo hiểm y tế
Bà Đinh Thị Hoài Thanh, Trưởng phòng Kế hoạch - Tài chính của Sở Y tế TP.HCM, cho biết qua tổng hợp các phản ánh, đã phát hiện một số vấn đề nổi cộm. Trước hết là tình trạng thu phí sai quy định, bao gồm việc thu các khoản ngoài danh mục cho phép, thu chênh lệch giữa giá niêm yết và giá thực tế, hoặc thu tiền mà không giải thích rõ ràng cho người bệnh.
Một số cơ sở y tế còn không xuất hóa đơn, bố trí người thu tiền không đúng chức năng, và thậm chí có trường hợp thu tiền vào tài khoản cá nhân. Ngoài ra, các vấn đề như hoàn tiền thừa chậm trễ, nhầm lẫn giữa khám dịch vụ và khám thường, hoặc không trả lại tiền lẻ cũng gây ra nhiều bức xúc cho người bệnh.
Vấn đề liên quan đến bảo hiểm y tế
Liên quan đến bảo hiểm y tế, có hiện tượng từ chối hoặc hạn chế quyền lợi của người bệnh tham gia bảo hiểm y tế. Ví dụ, một số cơ sở chuyển bệnh nhân sang khám dịch vụ, đặt ra các quy định không hợp lý như mỗi ngày chỉ được khám một chuyên khoa bảo hiểm y tế. Hoặc tình trạng thiếu bác sĩ ở khu khám bảo hiểm y tế nhưng lại có đủ nhân lực ở khu dịch vụ.
Một số trường hợp cấp cứu vẫn bị thu thêm chi phí không phù hợp, và các kỹ thuật cơ bản không được thanh toán bảo hiểm. Bên cạnh đó, việc chỉ định mua thuốc hoặc vật tư ngoài danh mục bảo hiểm y tế mà không giải thích rõ lý do cũng khiến người bệnh phải tự chi trả, đặc biệt khó khăn với những người có điều kiện kinh tế eo hẹp.
Siết chặt quản lý và minh bạch quy trình, giá dịch vụ
Trước thực trạng trên, Sở Y tế TP.HCM đã đề ra nhiều giải pháp để chấn chỉnh hoạt động khám chữa bệnh. Trước hết, các cơ sở y tế được yêu cầu quản lý chặt chẽ nguồn lực, tuân thủ quy định về sử dụng cơ sở vật chất và nhân lực. Cụ thể, tối đa 20% giường bệnh được sử dụng cho dịch vụ theo yêu cầu, đồng thời tối thiểu 70% thời gian của các chuyên gia và thầy thuốc giỏi phải dành cho khám chữa bệnh bảo hiểm y tế và hỗ trợ tuyến dưới.
Các cơ sở cũng phải tách bạch rõ ràng giữa khu khám bảo hiểm y tế và khu khám dịch vụ, khám thường, đảm bảo người bệnh được tư vấn đầy đủ và tự nguyện lựa chọn. Tuyệt đối không được ép buộc người bệnh khám theo yêu cầu.
Minh bạch giá dịch vụ
Về giá dịch vụ, các đơn vị phải xây dựng theo đúng quy định, công khai minh bạch tại cơ sở và trên các kênh thông tin chính thức. Việc thu phí phải đúng với giá đã niêm yết, không được tự ý bổ sung các khoản phí không rõ ràng. Đồng thời, cần hạch toán độc lập để tránh trùng lặp chi phí đã được ngân sách hoặc bảo hiểm y tế chi trả.
Chấm dứt các hành vi vi phạm
Ngành y tế nhấn mạnh cần chấm dứt ngay các hành vi vi phạm như tư vấn một chiều nhằm ép bệnh nhân sử dụng dịch vụ, dồn bác sĩ giỏi sang khu khám dịch vụ, hoặc tự ý thu thêm các khoản phí không minh bạch. Các cơ sở y tế được yêu cầu chủ động rà soát toàn diện, tự kiểm tra và chấn chỉnh các lỗ hổng trong tư vấn và thu phí.
Không để phát sinh thêm các phản ánh tiêu cực từ người dân do sai sót chủ quan. Đồng thời, cần cân bằng giữa phát triển dịch vụ chất lượng cao và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người bệnh, đặc biệt là người bệnh tham gia bảo hiểm y tế, hướng tới mục tiêu bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân vào năm 2030.
Đánh giá và giải pháp tiếp theo
Theo đánh giá, một số phản ánh xuất phát từ việc người dân chưa được cung cấp đầy đủ thông tin, dẫn đến hiểu nhầm. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp sai sót thực tế cần được xử lý kịp thời. Việc tiếp nhận và xử lý phản ánh không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi người bệnh mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Trong năm 2026, Sở Y tế sẽ tổ chức kiểm tra khám chữa bệnh theo yêu cầu để đảm bảo tuân thủ quy định.
Quy định mới về thanh toán bảo hiểm y tế
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội TP.HCM, khẳng định từ năm 2026, người bệnh bảo hiểm y tế phải mua thuốc hoặc vật tư y tế bên ngoài sẽ được cơ quan bảo hiểm thanh toán trực tiếp cho người bệnh theo Nghị định 188 năm 2025 của Chính phủ. Nghị định này quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của luật Bảo hiểm y tế.
Tuy nhiên, số tiền mà cơ quan bảo hiểm chi trả cho người bệnh sau đó sẽ bị trừ vào dự toán chi của cơ sở khám chữa bệnh, nơi không cung cấp được thuốc hoặc vật tư y tế cho người bệnh. Vì vậy, bà đề nghị các đơn vị cần đặc biệt lưu ý, hạn chế tối đa việc để người bệnh mua ngoài nếu không thật sự cần thiết, nhằm đảm bảo hiệu quả quản lý và tài chính.
