Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường vừa ký ban hành kế hoạch tổ chức khám sức khỏe (KSK) định kỳ cho người dân trên địa bàn thành phố trong năm 2026. Kế hoạch này nhằm thực hiện Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về các giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; cùng các nghị quyết của Chính phủ và quyết định của Bộ Y tế về KSK định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm cho người dân.
Mục tiêu hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn diện
Kế hoạch của UBND TP.HCM triển khai tới người dân tại 168 phường, xã và đặc khu, giúp họ tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn diện, lấy phòng bệnh và phát hiện sớm làm trọng tâm. Từ năm 2026, 100% người dân sẽ được KSK định kỳ miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Kết quả KSK được cập nhật vào sổ hoặc hồ sơ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời, góp phần giảm gánh nặng chi phí y tế.
Đặc biệt quan tâm trẻ dưới 2 tuổi
Theo kế hoạch, các nhóm đối tượng được KSK một lần mỗi năm gồm: trẻ em dưới 6 tuổi; người học tại các cơ sở giáo dục; người lao động phi chính thức; người cao tuổi; và đối tượng bảo trợ xã hội. TP.HCM ưu tiên cao nhất cho trẻ dưới 2 tuổi, được KSK định kỳ 2 lần mỗi năm.
Gói khám cho trẻ em dưới 6 tuổi bao gồm: khai thác tiền sử bệnh, dinh dưỡng, tiêm chủng; đo các chỉ số tăng trưởng (cân nặng, chiều dài, vòng đầu); đánh giá các dấu hiệu sinh tồn, tình trạng dinh dưỡng, sự phát triển tinh thần và vận động; đánh giá tiêm chủng; thăm khám toàn thân và các bộ phận. Ngoài ra, trẻ từ 16 đến 30 tháng tuổi còn được trắc nghiệm để phát hiện nguy cơ tự kỷ.
Đối với trẻ từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi, việc KSK định kỳ nhằm phát hiện sớm bệnh học đường, tật khúc xạ, cong vẹo cột sống, rối loạn tâm lý, vấn đề dinh dưỡng và các yếu tố nguy cơ sức khỏe. Trẻ cũng được tư vấn dinh dưỡng, vệ sinh, phòng bệnh, giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên và các yếu tố nguy cơ khác.
Trao đổi về vấn đề này, TS-BS Lê Nguyễn Thanh Nhàn, Trưởng phòng Chỉ đạo tuyến, phụ trách Trung tâm tiêm chủng, khám và tư vấn sức khỏe trẻ em (Bệnh viện Nhi đồng 1), cho biết việc KSK định kỳ cho trẻ em không chỉ phát hiện bệnh mà còn theo dõi toàn diện quá trình phát triển. Theo BS Nhàn, ở các đô thị, nhiều gia đình có điều kiện thường chủ động đưa con đi khám, nhưng tại vùng nông thôn hoặc khu vực khó khăn, nhiều trẻ chưa được tiếp cận KSK định kỳ. Do đó, tổ chức khám ít nhất một lần mỗi năm cho trẻ dưới 6 tuổi giúp phát hiện sớm các vấn đề như suy dinh dưỡng, béo phì hay biến chứng dinh dưỡng, từ đó bác sĩ tư vấn cách chăm sóc phù hợp cho phụ huynh.
Cũng theo BS Nhàn, ngoài dinh dưỡng, tiêm chủng là nội dung quan trọng trong các đợt khám định kỳ. Dù trẻ đã tham gia chương trình tiêm chủng, bác sĩ vẫn có thể cập nhật thêm các loại vắc xin cần thiết, đặc biệt với trẻ có bệnh nền hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao.
Điểm mới được nhấn mạnh trong chương trình lần này là theo dõi sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ, nhất là nhóm dưới 2 tuổi. Đây là giai đoạn hình thành và hoàn thiện các kết nối thần kinh liên quan đến giác quan, vận động, ngôn ngữ và trí tuệ. Ông Nhàn cho biết khái niệm "1.000 ngày đầu đời" hiện được đặc biệt nhấn mạnh trên thế giới, bao gồm khoảng 270 ngày trong bụng mẹ, cộng với năm đầu tiên và năm thứ hai sau sinh. Đây được xem là "cửa sổ vàng" cho sự phát triển não bộ và thể chất.
Thông qua các buổi khám định kỳ, nhân viên y tế sẽ đánh giá khả năng vận động thô, vận động tinh, ngôn ngữ và tương tác của trẻ, như khả năng cầm muỗng xúc ăn, mở nắp chai nước hay phối hợp tay - mắt. Những kỹ năng này phản ánh sự phát triển của hệ thần kinh. Khi lớn hơn, trẻ tiếp tục được đánh giá về trí nhớ, khả năng học tập và giao tiếp xã hội.
Theo BS Nhàn, sau đại dịch Covid-19, nhiều trẻ nhỏ thiếu tương tác xã hội do thường xuyên tiếp xúc với điện thoại, máy tính bảng thay vì giao tiếp trực tiếp với người thân, điều này có thể ảnh hưởng đến phát triển ngôn ngữ và tăng nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ. BS Nhàn cũng cho rằng trước đây nhiều phụ huynh chỉ chú trọng tiêm chủng và dinh dưỡng, nhưng hiện nay cần quan tâm thêm đến sự phát triển trí não và tâm lý của trẻ.
Gói khám đặc biệt cho người lao động
Một điểm đặc biệt là người lao động trong các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, khu công nghiệp, khu chế xuất, ngoài KSK định kỳ còn được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp. Đối với người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và các đối tượng ưu tiên khác theo quy định pháp luật phải được khám ít nhất 6 tháng một lần.
Theo PGS-TS Phan Minh Hoàng, Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM, theo quy định của Bộ Y tế, người lao động phải được KSK định kỳ mỗi năm một lần. Riêng các ngành nghề có nguy cơ bệnh nghề nghiệp như sản xuất ắc quy, tiếp xúc chì, thủy ngân, lưu huỳnh, hóa chất độc hại hoặc môi trường tiếng ồn lớn, người lao động bắt buộc phải được KSK và tầm soát bệnh nghề nghiệp ít nhất 2 lần mỗi năm.
"Nhiều bệnh nghề nghiệp diễn tiến âm thầm, đặc biệt là nhiễm độc kim loại nặng. Người lao động ban đầu chỉ cảm thấy mệt mỏi, uể oải nên thường nghĩ do làm việc quá sức. Tuy nhiên khi kiểm tra chuyên sâu mới phát hiện tình trạng nhiễm độc chì hoặc hóa chất tích tụ kéo dài, có nguy cơ gây tổn thương máu, phổi, thần kinh và nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác", PGS-TS Hoàng nói.
Không chỉ môi trường hóa chất, các ngành cơ khí, đóng tàu hay làm việc trong môi trường tiếng ồn lớn cũng tiềm ẩn nguy cơ điếc nghề nghiệp. Nhiều trường hợp sau thời gian dài làm việc mới phát hiện khả năng nghe suy giảm dù trước đó vẫn sử dụng thiết bị bảo hộ. "Sức khỏe người lao động cần được xem là tài sản quý giá nhất của doanh nghiệp. Bên cạnh khám định kỳ, doanh nghiệp phải đảm bảo đầy đủ trang thiết bị bảo hộ, huấn luyện an toàn lao động và hỗ trợ tầm soát bệnh nghề nghiệp chuyên sâu phù hợp từng môi trường làm việc", PGS-TS Phan Minh Hoàng nhấn mạnh.
Báo chí lan tỏa thông tin khám sức khỏe định kỳ
UBND TP.HCM cũng chỉ đạo các cơ quan liên quan tăng cường phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền hình, phát thanh, nền tảng số và mạng xã hội để lan tỏa thông tin về KSK định kỳ đến người dân; triển khai các hình thức truyền thông trực tiếp, truyền thông nhóm nhỏ và truyền thông tại cộng đồng.
Gói khám sức khỏe cho người lớn
Đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, gói KSK gồm: khai thác tiền sử bệnh; đo chiều cao, cân nặng, tính BMI, đo dấu hiệu sinh tồn; khám theo các chuyên khoa; các xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu, đường máu, urê, Creatinin, ASAT (GOT), ALAT (GPT), xét nghiệm nước tiểu (đường, protein), chụp X-quang ngực thẳng. Danh mục khám chuyên khoa phụ sản trong KSK định kỳ cho lao động nữ. Tư vấn phòng tránh các yếu tố nguy cơ và các bệnh lý thường gặp. Các nội dung KSK đối với một số đối tượng cán bộ, người lao động thuộc các ngành, nghề đặc thù thực hiện theo các quy định liên quan.
