TP.HCM siết chặt an toàn thực phẩm bữa ăn học đường sau loạt sự cố ngộ độc
Sau hàng loạt sự cố ngộ độc và phản ánh về thực phẩm bẩn len lỏi vào trường học, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã tổ chức lễ ký kết cam kết đảm bảo an toàn thực phẩm với gần 100 doanh nghiệp cung ứng suất ăn cho các trường học trên địa bàn. Sự kiện diễn ra vào sáng 14/4, hé lộ những mảng tối trong chuỗi cung ứng bữa ăn cho hàng triệu học sinh thành phố.
Thực trạng đáng báo động và nhu cầu thanh tra đột xuất
PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, chia sẻ thẳng thắn rằng bữa ăn học đường luôn là ưu tiên cao nhất, nhưng thực tế vẫn còn nhiều vấn đề ẩn sau vẻ ngoài tươm tất. Bà Lan nhắc lại vụ nghi ngộ độc thực phẩm tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây, khiến hơn 180 học sinh bị ảnh hưởng, với nguyên nhân ban đầu liên quan đến vi khuẩn Salmonella – một "sát thủ" quen thuộc trong các vụ ngộ độc tập thể.
Bà Lan nhấn mạnh: "Nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra ở bất kỳ khâu nào, từ nguyên liệu đầu vào, quá trình chế biến cho đến bảo quản và vận chuyển. Thậm chí, có những sai phạm chỉ được phát hiện khi báo chí vào cuộc, phóng viên phải 'giả danh' để ghi nhận thực tế".
Hiện TP.HCM có khoảng 317 đơn vị cung ứng suất ăn cho hơn 3.500 trường học. Dù đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, nhưng theo bà Lan, đó chỉ là "tấm vé thông hành" ban đầu. Trong quá trình hoạt động, nếu thiếu sự giám sát thường xuyên, sai phạm rất dễ phát sinh.
Một thách thức lớn là quy định thanh tra hiện hành, phần lớn phải thực hiện theo kế hoạch và thông báo trước. Bà Lan cho biết: "Việc thông báo trước khiến một số cơ sở có đối sách đối phó. Nhiều nơi được báo trước, đến kiểm tra thì mọi thứ sạch sẽ, tươm tất, nhưng thực tế vận hành hàng ngày có thể rất khác".
Trong quý I, cơ quan chức năng đã kiểm tra khoảng 30-40% cơ sở cung ứng và vẫn ghi nhận những trường hợp kinh hoàng, như sử dụng nguyên liệu không đảm bảo hoặc thịt quá hạn sử dụng. Từ đó, Sở An toàn thực phẩm đang kiến nghị tăng cường thanh tra đột xuất dựa trên nguồn tin có cơ sở, vì chỉ có "đánh bất ngờ" mới phản ánh đúng bản chất việc tuân thủ quy định của doanh nghiệp.
Đạo đức nghề nghiệp và giải pháp từ người trong cuộc
Bà Nguyễn Thị Nụ, Giám đốc Công ty TNHH MTV Suất ăn Công nghiệp Tú Anh – đơn vị cung cấp khoảng 20.000 suất ăn mỗi ngày, nhận định nghề này "khốc liệt và đầy áp lực". Với mức giá suất ăn dao động 38.000-40.000 đồng, bà Nụ khẳng định doanh nghiệp hoàn toàn có thể đảm bảo dinh dưỡng nếu "có tâm và biết cân đối".
Tuy nhiên, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu là thách thức lớn. Bà Nụ chia sẻ: "Tôi thường xuyên phải trực tiếp hoặc cử người xuống tận nhà vườn, nhà máy để đánh giá thực tế chứ không chỉ nhìn trên hồ sơ. Nếu phát hiện nguyên liệu không ổn, chúng tôi sẵn sàng trả lại ngay lập tức".
Bà cũng đưa ra lời khuyên cho các trường học: giải pháp tối ưu là đặt bếp nấu ngay tại trường để rút ngắn thời gian vận chuyển. Nếu phải thuê đơn vị bên ngoài, bán kính vận chuyển không nên quá 10 km, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nắng nóng ở TP.HCM, nơi vi khuẩn dễ bùng phát nếu bảo quản sai cách.
Trách nhiệm chia sẻ và hành động quyết liệt
Tại buổi ký kết, Sở An toàn thực phẩm nhấn mạnh việc ký cam kết không phải là thủ tục hình thức, mà là "lời thề" trách nhiệm của doanh nghiệp trước sức khỏe thế hệ trẻ. PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan khẳng định hiệu trưởng trường học là người chịu trách nhiệm cao nhất nếu xảy ra sự cố, đồng thời vai trò của phụ huynh là cực kỳ quan trọng.
Bà Lan nói: "Chúng tôi khuyến khích phụ huynh tham gia giám sát và phản ánh trực tiếp. Nếu nhà trường không xử lý hoặc phản hồi thiếu thỏa đáng, phụ huynh có thể gửi đơn trực tiếp đến Sở An toàn thực phẩm. Chúng tôi cam kết sẽ bảo mật thông tin và xử lý rốt ráo".
Bên cạnh bếp ăn trường học, bà Lan bày tỏ lo ngại về hơn 14.300 cơ sở thức ăn đường phố quanh cổng trường – một nguồn nguy cơ khó kiểm soát, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế khó khăn khi người dân có xu hướng chọn thực phẩm giá rẻ. Bà khẳng định TP.HCM sẽ không chỉ dừng lại ở việc ký kết, mà sẽ siết chặt hậu kiểm và kiên quyết loại bỏ những đơn vị làm ăn gian dối ra khỏi hệ thống cung ứng bữa ăn học đường.
