Trước diễn biến phức tạp của dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo), Uganda đã quyết định đình chỉ toàn bộ hoạt động giao thông công cộng chở khách đến và đi từ quốc gia láng giềng này. Quyết định được đưa ra nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan dịch bệnh qua biên giới.
Uganda siết chặt biên giới
Theo thông báo từ Bộ Y tế Uganda, tất cả các phương tiện giao thông công cộng, bao gồm xe buýt xuyên biên giới và tàu phà, sẽ tạm ngừng hoạt động trong vòng bốn tuần. Các chuyến bay đến CHDC Congo cũng bị đình chỉ. Tuy nhiên, biện pháp này không áp dụng đối với vận tải hàng hóa và thực phẩm, nhằm duy trì nhu yếu phẩm thiết yếu.
Bộ Y tế Uganda giải thích rằng quốc gia Đông Phi này nằm sát tâm dịch và có nhiều hoạt động giao thương qua lại khu vực biên giới, khiến nguy cơ dịch bệnh xâm nhập luôn ở mức cao. Hai tuần trước, một đợt bùng phát dịch Ebola nghiêm trọng đã được ghi nhận tại tỉnh Ituri, miền đông CHDC Congo, giáp biên giới Uganda. Sau đó, Uganda cũng ghi nhận hai ca nghi nhiễm Ebola, đều là công dân Congo vượt biên, trong đó có một ca tử vong. Dù vậy, Uganda khẳng định hiện không còn ca nhiễm Ebola nào trong cộng đồng.
Diễn biến dịch bệnh tại CHDC Congo
Theo số liệu từ Viện Y tế công cộng quốc gia CHDC Congo (INSP), virus Ebola đã cướp đi sinh mạng của 160 người trong số 671 ca nghi nhiễm tại nước này. Trước tình hình dịch bệnh nghiêm trọng, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã ban bố “Tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế” (PHEIC) đối với đợt bùng phát này.
Phản ứng của cộng đồng quốc tế
Nhiều quốc gia đã tăng cường các biện pháp phòng ngừa. Mỹ siết chặt quy trình kiểm tra sàng lọc đối với hành khách hàng không đến từ ba nước CHDC Congo, Uganda và Nam Sudan. Mọi chuyến bay chở khách từ các nước này phải hạ cánh xuống sân bay Washington Dulles ở ngoại ô bang Virginia để tiến hành kiểm tra sàng lọc.
Bahrain cũng thông báo áp đặt lệnh cấm nhập cảnh kéo dài một tháng đối với du khách đến từ ba nước trên. Hàn Quốc mở rộng phạm vi lệnh cấm du lịch tại CHDC Congo, áp dụng cảnh báo du lịch cấp bốn – mức cao nhất – đối với ba tỉnh Ituri, Bắc Kivu và Nam Kivu. Nước này cũng khuyến cáo người dân nhanh chóng rời khỏi các khu vực trong phạm vi 50 km tính từ biên giới với Cộng hòa Trung Phi, cùng với bảy tỉnh khác của CHDC Congo.
Trong khi đó, Ấn Độ và Liên minh châu Phi (AU) đã phải hoãn Hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ-châu Phi dự kiến diễn ra tại New Delhi do lo ngại dịch Ebola bùng phát.
Nỗ lực viện trợ và ứng phó
Chính phủ Anh cam kết hỗ trợ 20 triệu bảng Anh (gần 27 triệu USD) để giúp khống chế đợt bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo. Khoản hỗ trợ này sẽ được phân bổ cho WHO, các cơ quan Liên Hợp Quốc và tổ chức nhân đạo nhằm tăng cường giám sát dịch tễ, bảo vệ nhân viên y tế tuyến đầu, cải thiện công tác phòng chống lây nhiễm và mở rộng khả năng tiếp cận điều trị khẩn cấp. Khoản tài chính này cũng nhằm nâng cấp hệ thống nước sạch, vệ sinh môi trường, cung cấp thiết bị bảo hộ và hỗ trợ các trung tâm chăm sóc thai sản cùng những cộng đồng dễ bị tổn thương.
Bộ Ngoại giao Anh đã cập nhật khuyến cáo đi lại đối với một số khu vực tại CHDC Congo, đồng thời triển khai các biện pháp giám sát người nhập cảnh từ vùng dịch. Bộ trưởng Ngoại giao Anh Yvette Cooper nhấn mạnh, các dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như Ebola có thể nhanh chóng trở thành mối đe dọa an ninh toàn cầu nếu không được kiểm soát kịp thời.
Trước đó, Mỹ cũng công bố gói viện trợ khẩn cấp trị giá 13 triệu USD nhằm hỗ trợ CHDC Congo và Uganda tăng cường xét nghiệm, giám sát biên giới và điều trị người nhiễm Ebola. Các nhân viên cứu trợ Canada đang tới CHDC Congo nhằm hỗ trợ ứng phó dịch bệnh, trong bối cảnh hàng trăm người được cho là nhiễm một chủng hiếm gặp của virus Ebola có tỷ lệ tử vong cao. Hoạt động ứng phó của các nhân viên cứu trợ Canada diễn ra trong bối cảnh một công dân nước này vừa trở về từ Đông Phi nhiễm virus Ebola. Cơ quan Y tế tỉnh Ontario cho biết hiện chưa rõ bệnh nhân này nhiễm chủng Ebola nào và đã đi tới những đâu ở Đông Phi.
Thách thức đối với hệ thống y tế
Đợt bùng phát Ebola mới tại miền Đông CHDC Congo đang trở thành cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ sụp đổ của các hệ thống y tế mong manh khi nguồn tài trợ quốc tế suy giảm và năng lực giám sát dịch bệnh suy yếu. Nhiều tổ chức nhân đạo nhận định việc cắt giảm các chương trình hỗ trợ y tế, đặc biệt từ Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ (USAID), đã khiến năng lực giám sát dịch suy giảm nghiêm trọng. Tại tỉnh Ituri, tâm điểm bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo, nhiều bệnh viện đang trong tình trạng thiếu nghiêm trọng khẩu trang, găng tay, thuốc men và cả phương tiện di chuyển để truy vết các ca nhiễm bệnh.
