Anh N.H.B (40 tuổi, trú tại Từ Liêm, Hà Nội) đến khám tại Bệnh viện E (Hà Nội) với một chiếc túi đầy thuốc. Bên trong là thuốc điều trị huyết áp, hạ đường huyết, dạ dày, chóng mặt, tuần hoàn não, vitamin cùng nhiều loại thực phẩm chức năng. Chỉ nhìn vào danh sách thuốc của anh B, nhiều người sẽ nghĩ đây là bệnh nhân mắc hàng loạt bệnh lý nội khoa. Tuy nhiên, sau khi khai thác kỹ bệnh sử, bác sĩ nhận thấy mọi chuyện bắt đầu từ một nguyên nhân rất khác: lo âu và mất ngủ kéo dài.
Khởi nguồn từ mất ngủ và lo âu
Khoảng một năm trước, người đàn ông này bắt đầu khó ngủ. Ban đầu, anh chỉ khó đi vào giấc, sau đó thường xuyên thức giấc giữa đêm, ngủ chập chờn và sáng dậy trong trạng thái mệt mỏi, thiếu năng lượng. Tình trạng thiếu ngủ kéo dài khiến anh B ngày càng lo lắng về sức khỏe. Mỗi khi tim đập nhanh hoặc hồi hộp, anh đo huyết áp và thấy chỉ số tăng nhẹ. Có lần xét nghiệm đường huyết cao hơn bình thường một chút, anh lập tức cho rằng mình mắc đái tháo đường. Không yên tâm, anh lần lượt đi khám nhiều chuyên khoa và bắt đầu sử dụng thuốc điều trị.
Triệu chứng chồng chéo do căng thẳng
Lo âu kéo dài khiến dạ dày tăng tiết axit, xuất hiện cảm giác nóng rát sau xương ức, đầy hơi và ợ chua. Căng thẳng cũng khiến các cơ vùng cổ, vai, gáy co cứng, gây đau đầu, chóng mặt, cảm giác mất thăng bằng. Cứ mỗi triệu chứng mới xuất hiện, anh B lại tin rằng mình mắc thêm một căn bệnh khác. Kết quả là mỗi ngày người đàn ông trẻ phải uống hơn 10 loại thuốc khác nhau, trong khi nguyên nhân gốc rễ vẫn chưa được giải quyết.
Bác sĩ chỉ ra cơ chế sinh lý
Theo bác sĩ Nguyễn Viết Chung - Trưởng khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E, lo âu kéo dài và thiếu ngủ có thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm cơ thể luôn trong trạng thái căng thẳng. Khi đó, các hormone như cortisol và adrenaline tăng cao khiến tim đập nhanh, huyết áp tăng thoáng qua và đường huyết có thể tăng nhẹ. Bên cạnh đó, anh B cũng dễ gặp các biểu hiện như đau đầu, căng cơ, chóng mặt, hồi hộp, rối loạn tiêu hóa hoặc trào ngược dạ dày thực quản. Tuy nhiên, những thay đổi đó không đồng nghĩa người bệnh mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh dạ dày mạn tính. Để chẩn đoán các bệnh lý này cần dựa trên nhiều lần đo, xét nghiệm theo tiêu chuẩn và được bác sĩ đánh giá toàn diện, thay vì chỉ căn cứ vào một vài chỉ số bất thường trong thời điểm căng thẳng.
Kết quả điều trị đúng nguyên nhân
Sau khi được tư vấn và điều trị đúng nguyên nhân, chỉ sau hai ngày, người đàn ông cho biết các cơn hồi hộp đã giảm rõ rệt, huyết áp ổn định hơn, đường huyết trở về mức phù hợp khi kiểm tra lại. Các triệu chứng trào ngược cũng thuyên giảm trong khi đau đầu và chóng mặt gần như biến mất. Theo bác sĩ Chung, đây không phải là các bệnh nội khoa "tự khỏi" mà là do yếu tố kích hoạt những triệu chứng trên đã được kiểm soát.
Vòng xoáy 'có triệu chứng là có bệnh'
Trong thực tế có không ít người rơi vào vòng xoáy "có triệu chứng là có bệnh". Chỉ một lần đo huyết áp hơi cao, kết quả đường huyết tăng nhẹ hoặc vài ngày đầy bụng, mất ngủ cũng đủ khiến họ lo sợ mình mắc bệnh nặng, từ đó tìm đến nhiều loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng mà không điều trị đúng nguyên nhân. Bác sĩ Chung cho rằng, không phải mọi chỉ số tăng nhẹ đều là bệnh và cũng không phải mọi triệu chứng đều cần thêm một loại thuốc. Với nhiều trường hợp, điều cần được quan tâm trước tiên là kiểm soát tình trạng lo âu, cải thiện chất lượng giấc ngủ và điều chỉnh lối sống. Điều trị đúng nguyên nhân luôn mang lại hiệu quả bền vững hơn so với việc chỉ xử lý từng triệu chứng riêng lẻ.
