Viêm gan B: Căn bệnh 'phá gan' thầm lặng và nguy cơ xơ gan, ung thư gan
Một độc giả tên Hà Anh mới phát hiện nhiễm viêm gan B đã bày tỏ lo ngại về khả năng bệnh chuyển sang xơ gan hoặc ung thư gan. Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Thùy từ Trung tâm Tiêu hóa gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, đã giải đáp chi tiết về vấn đề này.
Viêm gan B: Nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan và ung thư gan
Viêm gan B là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus HBV gây ra, được xem là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến xơ gan và ung thư gan trên toàn cầu. Ước tính có khoảng 296 triệu người đang nhiễm virus này, với Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ lưu hành cao: 8,8% ở nữ và 12,3% ở nam. Đáng báo động, cứ mỗi phút lại có 2 người tử vong vì các biến chứng liên quan đến căn bệnh này.
Diễn biến âm thầm và nguy cơ chuyển sang mạn tính
Viêm gan B có thời gian ủ bệnh kéo dài từ 4 đến 24 tuần. Phần lớn người trưởng thành nhiễm cấp tính (90-95%) có thể tự khỏi, nhưng khoảng 5% sẽ chuyển sang mạn tính. Trong nhóm mạn tính này, nếu không được điều trị, có tới 20-30% bệnh nhân tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan. Việt Nam hiện đứng thứ 6 thế giới về tỷ lệ ung thư gan, với phần lớn trường hợp liên quan đến virus HBV.
Bệnh thường diễn biến âm thầm với các triệu chứng không đặc hiệu như mệt mỏi, chán ăn, vàng da, hoặc đau tức hạ sườn phải. Những dấu hiệu này dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với bệnh lý khác, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Phương pháp phát hiện sớm và nhóm nguy cơ cao
Theo các chuyên gia, xét nghiệm máu là phương pháp duy nhất giúp phát hiện sớm viêm gan B. CDC Mỹ khuyến cáo cần chủ động sàng lọc với các nhóm nguy cơ cao, bao gồm:
- Phụ nữ mang thai
- Người tiêm chích ma túy
- Nam quan hệ đồng giới
- Người nhiễm HIV hoặc viêm gan C
- Người sống tại khu vực có tỷ lệ lưu hành cao như Việt Nam
- Trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HBV hoặc chưa được tiêm vaccine
Điều trị và kiểm soát bệnh hiệu quả
Hiện nay, viêm gan B chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát hiệu quả bằng các thuốc kháng virus như Entecavir hoặc Tenofovir. Những thuốc này giúp ức chế sự nhân lên của virus, từ đó làm giảm nguy cơ xơ gan và ung thư gan. Người bệnh cần tuân thủ điều trị lâu dài và tái khám định kỳ để theo dõi tải lượng virus (HBV DNA) cũng như men gan. Với bệnh nhân mạn tính, việc duy trì thuốc đều đặn còn giúp ngăn ngừa các đợt bùng phát nguy hiểm.
Biện pháp phòng ngừa và giảm gánh nặng bệnh
Để giảm gánh nặng viêm gan B, người dân cần tiêm vaccine đầy đủ, đặc biệt là trẻ sơ sinh. Những người thuộc nhóm nguy cơ nên xét nghiệm định kỳ ít nhất mỗi năm một lần. Bên cạnh đó, các biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để phòng lây nhiễm bao gồm:
- Sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục
- Không dùng chung vật dụng cá nhân như dao cạo, kim tiêm
- Duy trì lối sống lành mạnh và chế độ ăn uống hợp lý
Viêm gan B không còn là "án tử" nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Chủ động phòng ngừa và tiếp cận y tế kịp thời chính là chìa khóa để bảo vệ lá gan và tính mạng.
