Theo thống kê của Bộ Y tế, trong tháng 5/2026, cả nước ghi nhận 131 trường hợp mắc bệnh viêm não virus (trong đó có 1 ca tử vong) và 30 trường hợp viêm màng não do não mô cầu (4 ca tử vong). Viêm não Nhật Bản là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu ở trẻ em với tỷ lệ tử vong và di chứng cao.
Ca tử vong do viêm não Nhật Bản tại Thanh Hóa
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa cho biết, vừa ghi nhận một nữ sinh 14 tuổi tử vong vì viêm não Nhật Bản. Bệnh nhân khởi phát với triệu chứng sốt cao, đau đầu, nôn, mệt mỏi, sau đó nói ngọng, rối loạn ý thức và tăng trương lực cơ. Dù được chuyển đến Bệnh viện Nhi Thanh Hóa trong tình trạng nặng, các bác sĩ đã hồi sức tích cực, thở máy và dùng thuốc vận mạch liều cao nhưng không cứu được. Đáng tiếc, bệnh nhi chưa được tiêm vaccine phòng viêm não Nhật Bản.
Triệu chứng và mức độ nguy hiểm
Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus viêm não Nhật Bản gây ra, lây truyền qua muỗi, thường xuất hiện vào mùa Hè. Trẻ em là nhóm nguy cơ cao nhất. Bệnh khởi phát với dấu hiệu giống cảm cúm: sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn, mệt mỏi. Sau đó, virus tấn công hệ thần kinh trung ương, gây viêm não, phù não, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê và suy đa cơ quan.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 3 tỷ người sống trong vùng nguy cơ tại 24 quốc gia châu Á, trong đó 700 triệu là trẻ em dưới 15 tuổi.
Thống kê toàn cầu và di chứng
Giáo sư Vũ Sinh Nam - Hội Y học Dự phòng Việt Nam cho biết, mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 67.900 ca mắc viêm não Nhật Bản. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30%. Khoảng một nửa số bệnh nhân sống sót mang di chứng thần kinh kéo dài như động kinh, rối loạn vận động, suy giảm trí nhớ, giảm khả năng học tập, rối loạn hành vi hoặc mất khả năng lao động.
Các chuyên gia cho biết, tỷ lệ tử vong do viêm não Nhật Bản có thể lên tới 20-30%. Trong số người sống sót, 30-50% phải chịu di chứng thần kinh và tâm thần kéo dài: liệt vận động, co cứng cơ, động kinh, giảm trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển trí tuệ. Nhiều trường hợp sống chung với di chứng suốt đời.
Phòng bệnh: Vaccine là biện pháp hiệu quả nhất
Đến nay, viêm não Nhật Bản chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực, kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ chức năng sống. Phát hiện sớm chỉ tăng cơ hội sống, nhưng biện pháp hiệu quả nhất là tiêm chủng. Bất kỳ ai chưa có miễn dịch đều có nguy cơ mắc bệnh, kể cả người lớn chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ liều cần hoàn thiện lịch tiêm phòng.
Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần phòng chống muỗi đốt: ngủ màn, vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, bảo vệ trẻ em trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9 hàng năm.
Chủ trương phòng bệnh từ Nghị quyết 72-NQ/TW
Việc đẩy mạnh phòng bệnh được nhấn mạnh trong Nghị quyết số 72-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành ngày 09/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân. Nghị quyết chuyển mạnh từ tư duy "khám, chữa bệnh" sang "quản lý sức khỏe và phòng bệnh chủ động". Trọng tâm là tăng cường y tế dự phòng, y tế cơ sở; phát triển mô hình bác sĩ gia đình; đẩy mạnh khám sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh; triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử và các nền tảng quản lý sức khỏe số để theo dõi sức khỏe suốt vòng đời.
Các chuyên gia nhấn mạnh, viêm não Nhật Bản hoàn toàn có thể phòng ngừa. Người dân không bỏ sót bất kỳ mũi vaccine nào, đặc biệt là các mũi tiêm nhắc lại. Đây là "lá chắn" hiệu quả nhất bảo vệ trẻ em và người lớn trước căn bệnh có thể để lại di chứng suốt đời hoặc cướp đi tính mạng chỉ sau vài ngày khởi phát.
