Một trường hợp bệnh nhân nam 70 tuổi tại Trung Quốc đã khiến các bác sĩ phải lên tiếng cảnh báo sau khi ông nhanh chóng rơi vào tình trạng viêm phổi nặng, phổi gần như trắng xóa trên phim chụp CT và phải can thiệp hồi sức tích cực để duy trì sự sống. Nguyên nhân được xác định là do nhiễm vi khuẩn Legionella từ điều hòa không được vệ sinh định kỳ.
Diễn biến bệnh nhanh chóng và nguy kịch
Theo thông tin từ QQ, Khoa Hồi sức tích cực của Bệnh viện Thái Châu, Chiết Giang, Trung Quốc tiếp nhận bệnh nhân trong tình trạng viêm phổi nặng. Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp và tiểu đường nhiều năm. Giữa tháng 1, ông được đưa vào viện cấp cứu với triệu chứng sốt cao kéo dài kèm tức ngực khoảng một tuần, sau đó đột ngột diễn tiến nặng chỉ trong một ngày.
Người nhà cho biết, khi mới phát bệnh, ông sốt tới 40,5°C, kèm rét run, ho có đờm lẫn máu và tiêu chảy dạng nước. Các triệu chứng ban đầu giống cảm cúm nặng nên được tự điều trị bằng ibuprofen, giúp giảm tạm thời nhưng sau đó bệnh tái phát. Sau khoảng một tuần điều trị tại cơ sở y tế địa phương, tình trạng bệnh nhân xấu đi nhanh chóng: khó thở, rối loạn ý thức. Kết quả chụp CT cho thấy hai phổi tổn thương nặng, gần như trắng xóa. Dù đã thở máy, tình trạng oxy máu vẫn không cải thiện, buộc phải can thiệp ECMO để duy trì sự sống.
Phát hiện vi khuẩn Legionella từ điều hòa bẩn
Bác sĩ Thôi Khả, Trưởng khoa Hồi sức tích cực, cho biết diễn tiến bệnh đặc biệt nhanh. Chỉ trong 34 ngày từ khi khởi phát, bệnh nhân đã rơi vào suy đa cơ quan. Kháng sinh thông thường không hiệu quả, khiến các bác sĩ nghi ngờ có tác nhân gây bệnh đặc biệt. Kết quả giải trình tự gen từ dịch rửa phế nang xác định bệnh nhân nhiễm Legionella pneumophila. Khai thác thêm tiền sử, gia đình cho biết điều hòa trong nhà lâu ngày không vệ sinh, đồng thời bệnh nhân có thói quen đóng kín cửa và bật điều hòa liên tục. Đây được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng.
Theo bác sĩ, vi khuẩn Legionella phát triển mạnh trong môi trường ấm và ẩm. Các hệ thống như điều hòa, vòi sen, tháp giải nhiệt hoặc thiết bị chứa nước nhân tạo đều có thể trở thành ổ chứa. Khi hoạt động, các hệ thống này có thể tạo ra khí dung chứa vi khuẩn. Nếu con người hít phải, nguy cơ nhiễm bệnh tăng cao. Mỗi năm, các bác sĩ vẫn tiếp nhận các ca viêm phổi do Legionella, nhiều trường hợp liên quan đến điều hòa không được vệ sinh đúng cách.
Triệu chứng dễ nhầm với cảm cúm
Giai đoạn đầu, nhiễm Legionella thường dễ nhầm với cảm cúm thông thường nhưng tiến triển nhanh hơn. Thể nhẹ (sốt Pontiac) bao gồm sốt, đau đầu, đau cơ và thường tự khỏi sau 3-5 ngày. Thể nặng (bệnh Legionnaires) biểu hiện sốt 39-40,5°C, rét run, ho khan hoặc khó thở, đau ngực, có thể ho ra đờm lẫn máu, kèm buồn nôn, tiêu chảy, rối loạn ý thức; nặng có thể suy hô hấp hoặc sốc nhiễm trùng.
Vì sao điều hòa dễ trở thành ổ vi khuẩn?
Theo chuyên gia, điều hòa lâu ngày không vệ sinh dễ tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển vì nhiệt độ trong hệ thống (25-45°C) phù hợp để vi khuẩn sinh sôi và không gian kín, thiếu thông gió khiến khí dung chứa vi khuẩn tích tụ.
Khuyến cáo từ bác sĩ
- Vệ sinh điều hòa định kỳ, đặc biệt lưới lọc và dàn lạnh
- Bảo dưỡng bằng dung dịch khử khuẩn hoặc kỹ thuật viên chuyên nghiệp
- Mở cửa thông thoáng khi bật điều hòa sau thời gian dài không dùng
- Thỉnh thoảng mở cửa sổ để lưu thông không khí
- Người cao tuổi, người có bệnh nền nên hạn chế ở phòng điều hòa kín lâu
- Nếu xuất hiện sốt cao, ho, tiêu chảy và không đáp ứng thuốc thông thường, cần đi khám sớm để loại trừ nhiễm Legionella
Chẩn đoán có thể dựa vào xét nghiệm kháng nguyên nước tiểu, nuôi cấy đờm hoặc phân tích dịch phế nang. Điều trị sớm bằng kháng sinh phù hợp có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ tử vong.
5 bước vệ sinh điều hòa tại nhà
- Ngắt điện: Ngắt aptomat hoặc rút phích cắm điện của điều hòa trước khi vệ sinh để đảm bảo an toàn.
- Tháo lưới lọc: Mở nắp mặt trước, rút tấm lưới lọc bụi ra ngoài. Mỗi máy thường có 2 tấm lưới.
- Vệ sinh màng lọc: Rửa dưới vòi nước, dùng bàn chải loại bỏ bụi bẩn bám trên màng lọc.
- Làm khô: Dùng khăn vải khô thấm hết nước trên tấm màng lọc bụi.
- Lắp lại: Lắp lưới lọc vào vị trí cũ, cấp lại nguồn điện để sử dụng.
Việc vệ sinh điều hòa đúng cách không chỉ giúp máy hoạt động hiệu quả mà còn bảo vệ sức khỏe cả gia đình khỏi vi khuẩn nguy hiểm như Legionella.
