Ngày 17 tháng 5 vừa qua, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế (PHEIC) đối với đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo (BVD) tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda. Động thái này phản ánh mức độ nghiêm trọng của dịch bệnh, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc phối hợp quốc tế trong công tác ứng phó.
BVD là một chủng virus Ebola hiếm gặp, hiện chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị được cấp phép. Điều này khiến việc kiểm soát dịch trở nên khó khăn hơn so với các đợt bùng phát trước đây do chủng Zaire gây ra. Theo số liệu từ WHO, tính đến ngày 21 tháng 5, hai quốc gia này đã ghi nhận tổng cộng 85 ca mắc xác định và 10 ca tử vong. Riêng tại Cộng hòa Dân chủ Congo, có tới 746 ca nghi mắc và 176 ca tử vong nghi do mắc bệnh, trong đó bao gồm cả nhân viên y tế. Do việc phát hiện chậm trễ và các hoạt động điều tra dịch tễ vẫn đang được tiến hành, quy mô thực sự của đợt bùng phát được đánh giá có thể lớn hơn nhiều.
Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng hiện tại, WHO đánh giá nguy cơ lây lan của dịch bệnh ở mức rất cao tại cấp quốc gia (CHDC Congo và Uganda), mức cao tại khu vực châu Phi do đã xuất hiện các ca bệnh tại đô thị, cùng với mức độ di biến động dân cư, tình hình bất ổn và những hạn chế của hệ thống y tế. Tuy nhiên, nguy cơ đối với toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam, được đánh giá ở mức thấp và dịch bệnh không được coi là tình trạng khẩn cấp đại dịch.
Bà Angela Pratt cho biết, các trọng tâm ứng phó của WHO và các đối tác bao gồm: khẩn trương tăng cường giám sát và phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn (IPC); mở rộng năng lực cách ly và điều trị; tăng cường sự tham gia của cộng đồng; đồng thời đẩy mạnh chuẩn bị và phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia bị ảnh hưởng và các đối tác.
Trước tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, Bộ Y tế Việt Nam đã chủ động tăng cường truyền thông nguy cơ, cập nhật thông tin chính thống về dịch bệnh và triển khai các biện pháp chuẩn bị cần thiết nhằm đảm bảo sẵn sàng ứng phó. WHO đang hỗ trợ Việt Nam rà soát các hướng dẫn kỹ thuật và nâng cao năng lực phòng, chống dịch thông qua việc cung cấp thông tin cập nhật về tình hình dịch bệnh, tư vấn về các hoạt động chuẩn bị, sẵn sàng và ứng phó. Cụ thể, WHO đã cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật mới nhất về giám sát, truy vết, xét nghiệm, quản lý lâm sàng, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ và huy động cộng đồng, đi lại và cửa khẩu, cùng các biện pháp ứng phó y tế.
WHO cũng nhấn mạnh rằng, dựa trên các khuyến nghị tạm thời từ Ủy ban Khẩn cấp, các quốc gia thành viên không nên áp dụng các hạn chế về đi lại và thương mại. Bên cạnh đó, WHO phối hợp với Bộ Y tế để rà soát và cập nhật toàn bộ các hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do virus Ebola đã được xây dựng từ năm 2014, đồng thời hỗ trợ thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh (Rapid Risk Assessment – RRA) cho Việt Nam vào ngày 22 tháng 5 nhằm định hướng các hành động chuẩn bị và ứng phó phù hợp.
“Mặc dù WHO hiện đánh giá nguy cơ lây lan toàn cầu, bao gồm vào Việt Nam, là thấp, việc thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh trong nước với sự tham gia của các bên liên quan sẽ giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó dựa trên bằng chứng và sát với thực tế”, Tiến sĩ Angela Pratt nhấn mạnh.
Ngoài ra, WHO còn hỗ trợ xây dựng kế hoạch tổ chức các khóa tập huấn bổ sung về giám sát, phòng ngừa và kiểm soát dự kiến vào ngày 25 tháng 5, cũng như về chẩn đoán, quản lý lâm sàng, kiểm soát và phòng ngừa nhiễm khuẩn.
“WHO Việt Nam cam kết tiếp tục làm việc với Bộ Y tế và ghi nhận sự chủ động của Bộ Y tế cũng như sự chỉ đạo khẩn trương của Chính phủ trong công tác chuẩn bị sẵn sàng hệ thống và năng lực ứng phó, bao gồm chia sẻ thông tin và truyền thông nguy cơ”, Tiến sĩ Angela Pratt khẳng định.
