World Cup 2026 không chỉ là ngày hội bóng đá mà còn là phép thử chưa từng có đối với hệ thống y tế công cộng của Mỹ, Canada và Mexico. Với hàng triệu du khách đổ về Bắc Mỹ, các chuyên gia y tế đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ từ dịch bệnh, an toàn thực phẩm đến các vấn đề sức khỏe cộng đồng.
Mối đe dọa mới và cũ cùng bủa vây
Ngay thời điểm hiện tại, đợt bùng phát Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda đã khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phải ban bố tình trạng 'Khẩn cấp Y tế Công cộng Quốc tế'. Đáng chú ý, cuộc khủng hoảng này diễn ra trong bối cảnh nhiều nguồn lực y tế của Mỹ và quốc tế đang phải dồn sức ứng phó với một đợt bùng phát virus Hanta hiếm gặp.
Theo TS Marcus Plescia, Giám đốc Y tế Hội đồng Y tế quận Fulton (bang Georgia), nơi có thành phố Atlanta đăng cai World Cup, các bệnh lây truyền qua đường hô hấp được xem là mối lo hàng đầu. Bệnh sởi hiện nhanh chóng vươn lên vị trí ưu tiên khi cả ba quốc gia đồng chủ nhà đều ghi nhận số ca mắc tăng mạnh. 'Nếu xảy ra một đợt bùng phát sởi trong cộng đồng người hâm mộ FIFA, đó sẽ là thử thách cực kỳ lớn bởi các cổ động viên thường di chuyển liên tục theo đội tuyển của họ từ thành phố này sang thành phố khác', TS Plescia nhận định.
Bên cạnh đó, các bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng là một thách thức không nhỏ trong bối cảnh các hoạt động ăn mừng, giao lưu diễn ra liên tục. Các bệnh do virus lây truyền qua côn trùng đốt như sốt xuất huyết Dengue hay chikungunya cũng nằm trong nhóm nguy cơ được theo dõi sát. TS Katz, Giám đốc Trung tâm Khoa học và An ninh Y tế Toàn cầu thuộc Đại học Georgetown, cảnh báo: 'World Cup sẽ đưa hàng triệu người đến Bắc Mỹ và điều đó có khả năng khiến chuỗi lây truyền bệnh trở nên bền vững hơn'.
Ngoài dịch bệnh, giới chức y tế địa phương cũng theo dõi hàng loạt nguy cơ khác như nhiệt độ tăng cao, chất lượng không khí suy giảm, tình trạng quá liều thuốc và các vấn đề liên quan đến an toàn thực phẩm. TS Katelyn Jetelina, nhà dịch tễ học và cựu cố vấn cấp cao của CDC Mỹ, cho biết: 'Đám đông cộng với ánh nắng, nhiệt độ mùa hè, sự kiệt sức vì vận động và chất cồn là công thức đưa người ta thẳng đến phòng cấp cứu mỗi năm'.
Triển khai mạng lưới giám sát diện rộng
Mặc dù Ebola nằm trong danh sách các mối đe dọa cần theo dõi, phần lớn chuyên gia đều đánh giá nguy cơ thực tế đối với World Cup ở mức thấp hơn nhiều so với bệnh sởi hoặc các bệnh hô hấp khác. Để giảm thiểu rủi ro, chính phủ liên bang Mỹ đã triển khai quy trình sàng lọc đặc biệt đối với hành khách quốc tế. Những người từng có mặt tại DRC, Uganda hoặc Nam Sudan trong vòng 21 ngày trước khi nhập cảnh Mỹ bắt buộc phải hạ cánh tại Atlanta, Houston hoặc sân bay Dulles ở ngoại ô Washington để được kiểm tra y tế.
Đầu tháng này, TS Katz đã ra mắt Trung tâm Điều hành An ninh Y tế (Health Security Operations Center), chuyên theo dõi các mối đe dọa bệnh truyền nhiễm tiềm ẩn và phát hành báo cáo tình hình hàng ngày tới hàng trăm tổ chức và cá nhân, bao gồm các nhà quản lý khẩn cấp bệnh viện, cơ quan y tế bang, địa phương, cơ quan liên bang và ban tổ chức giải đấu.
Song song với hệ thống giám sát cấp quốc gia, các thành phố đăng cai cũng đang triển khai nhiều biện pháp theo dõi sức khỏe cộng đồng theo thời gian thực. Giám sát nước thải được xem là một trong những công cụ quan trọng nhất kể từ sau đại dịch Covid-19. Tại Dallas, giới chức y tế tăng số điểm lấy mẫu để bao phủ toàn bộ địa bàn, đồng thời áp dụng kỹ thuật giải trình tự metagenomic nhằm phát hiện trên diện rộng bất kỳ tác nhân nào xuất hiện trong nước thải. Trong khi đó, Philadelphia dự kiến đưa vào hoạt động một phòng xét nghiệm lưu động chuyên dụng, cho phép thực hiện xét nghiệm ngay tại hiện trường, rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi.
Để hỗ trợ các địa phương đăng cai, chính phủ liên bang Mỹ đã phân bổ 625 triệu USD thông qua Chương trình Tài trợ FIFA World Cup của Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang (FEMA).
