Sáng 1/7, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì và phát biểu chỉ đạo Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp. Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Hội trường Diên Hồng (Nhà Quốc hội) kết hợp trực tuyến tới 3.651 điểm cầu trên toàn quốc với tổng số 557.099 đại biểu tham dự.
Khẳng định chủ trương đúng đắn, cần thiết
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là hoàn toàn đúng đắn, cần thiết và có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước.” Theo Tổng Bí thư, đây là cuộc cải cách có phạm vi rất rộng, rất khó, rất quyết liệt, tác động đến hầu hết các cơ quan, cán bộ, công chức, người lao động trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở.
Sau một năm, giai đoạn sắp xếp tổ chức ban đầu đã hoàn thành. Nhiệm vụ tiếp theo là chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng vận hành, năng lực phục vụ và năng lực kiến tạo phát triển của bộ máy mới.
5 kết quả lớn sau một năm
Thứ nhất, bộ máy của hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương đã được sắp xếp, kiện toàn theo hướng tinh gọn hơn, đồng bộ hơn. Nhiều đầu mối, tầng nấc trung gian được cắt giảm, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan từng bước được rà soát, điều chỉnh và làm rõ hơn.
Thứ hai, việc hoàn thiện thể chế pháp luật, phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu được đẩy mạnh. Nhiều cơ chế mới, quy trình mới, phương thức giao việc, đánh giá kết quả và giám sát mới đang hình thành.
Thứ ba, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bước đầu ổn định. Các hoạt động quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công, giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh cơ bản được duy trì liên tục, không để xảy ra khoảng trống trong quản lý.
Thứ tư, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện có nhiều đổi mới. Cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị chủ động ban hành quy chế làm việc, quy trình phối hợp, giao ban, phân công trách nhiệm, hỗ trợ cơ sở, giải quyết vấn đề phát sinh.
Thứ năm, công tác tuyên truyền, quán triệt, giáo dục chính trị, tư tưởng và vận động tạo đồng thuận xã hội được triển khai bài bản. Đội ngũ công chức, viên chức, người lao động bị ảnh hưởng do sắp xếp bộ máy, nhìn chung tư tưởng ổn định, nhân dân đồng thuận và ủng hộ chủ trương lớn của Đảng.
7 hạn chế, vướng mắc cần khắc phục
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng thẳng thắn chỉ ra 7 vấn đề lớn còn tồn tại. Thứ nhất, thể chế liên quan đến tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ, phân cấp, phân quyền chưa thật sự đồng bộ. Có nơi nhiệm vụ đã giao nhưng hướng dẫn chưa kịp thời, thẩm quyền đã phân cấp nhưng nguồn lực, nhân lực, công cụ quản lý chưa đi cùng.
Thứ hai, thể chế pháp luật hiện hành còn chưa đồng bộ, thống nhất, nhiều quy định chưa rõ ràng, nhất là pháp luật về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; đất đai, tài nguyên, khoáng sản; tài chính, ngân sách. Chức năng, nhiệm vụ, cơ chế phối hợp giữa một số cơ quan chưa thật sự rõ ràng, đồng bộ.
Thứ ba, năng lực thực thi ở cơ sở, nhất là cấp xã, chưa theo kịp yêu cầu mới. Theo đánh giá, chỉ có 53% cán bộ cấp tỉnh và 30% cán bộ cấp xã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Khối lượng công việc chuyển xuống cơ sở rất lớn, trong khi cán bộ chuyên sâu còn thiếu.
Thứ tư, định mức biên chế, tổ chức bộ máy và cơ chế phân bổ nguồn lực ở một số nơi còn mang tính bình quân, chưa phản ánh sự khác biệt về quy mô dân số, diện tích, tính chất đô thị, điều kiện miền núi, biên giới, hải đảo.
Thứ năm, hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin, hạ tầng số còn hạn chế; chuyển đổi số còn chậm và chưa đồng bộ. Trung tâm dữ liệu quốc gia mới kết nối 5/12 cơ sở dữ liệu chiến lược và 60/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Cả nước có 106 triệu thửa đất nhưng chỉ có 23,5 triệu thửa đạt tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”.
Thứ sáu, việc xử lý tài sản công dôi dư, bố trí trụ sở, chỉnh lý và số hóa hồ sơ, tài liệu lưu trữ còn chậm ở nhiều nơi.
Thứ bảy, sau khi không còn cấp huyện, yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát giữa cấp tỉnh với cấp cơ sở đặt ra nhiều vấn đề mới, dễ dẫn đến hai nguy cơ: cấp trên không nắm chắc cơ sở hoặc cấp dưới phải xin ý kiến quá nhiều.
10 nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn tới
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị giai đoạn tới tập trung thực hiện 10 nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế về pháp luật và tổ chức bộ máy, bảo đảm thống nhất, rõ ràng, minh bạch, không để tình trạng “luật này thông mà luật kia lại nghẽn”.
Thứ hai, tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị và xã hội. Cấp ủy lãnh đạo bằng định hướng chiến lược, thể chế, công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả; không làm thay, không buông lỏng, không can thiệp hành chính không cần thiết.
Thứ ba, hoàn thiện mô hình tổ chức và cơ chế vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp. Cấp tỉnh tập trung vai trò chiến lược, quy hoạch, điều phối, phân bổ nguồn lực. Cấp xã là tuyến đầu của quản trị công, tiếp nhận, xử lý và phản hồi kịp thời nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.
Thứ tư, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với bảo đảm nguồn lực và kiểm soát quyền lực. Phân cấp phải thực chất, bảo đảm cấp được giao nhiệm vụ có đủ thẩm quyền, nhân lực, kinh phí, công cụ quản lý. Đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, công khai, minh bạch.
Thứ năm, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu mô hình mới. Coi năng lực thực thi của cấp xã là thước đo thành công. Khẩn trương hoàn thiện vị trí việc làm, đánh giá năng lực, bố trí đúng người, đúng việc; tăng cường cán bộ có năng lực, chuyên môn sâu về cơ sở; có chính sách tiền lương, phụ cấp phù hợp.
Thứ sáu, nâng cao chất lượng hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin, hạ tầng số; đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị. Phải coi dữ liệu là tài sản, là nguồn lực, là nền tảng của quản trị hiện đại. Khẩn trương chuẩn hóa, tích hợp, chia sẻ, khai thác dữ liệu, khắc phục tình trạng phần mềm cục bộ, dữ liệu phân tán.
Thứ bảy, phát huy mạnh mẽ hơn vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội. Cần có cơ chế tiếp nhận, tổng hợp và phản hồi thường xuyên ý kiến của người dân, doanh nghiệp về chất lượng phục vụ của bộ máy mới.
Thứ tám, xử lý hiệu quả tài sản công, trụ sở và hồ sơ, tài liệu sau sắp xếp. Khẩn trương hoàn thiện phương án xử lý từng cơ sở nhà, đất, tài sản công dôi dư; ưu tiên phục vụ giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, an sinh xã hội.
Thứ chín, đổi mới mạnh mẽ công tác kiểm tra, giám sát và phương thức chỉ đạo, điều hành. Xây dựng bộ chỉ số theo dõi vận hành mô hình mới, bao gồm thời gian xử lý thủ tục hành chính, tỷ lệ hồ sơ đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Thứ mười, đối với các lĩnh vực liên ngành còn giao thoa, khẩn trương rà soát, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ theo nguyên tắc: một việc một cơ quan chủ trì, một đầu mối chịu trách nhiệm chính; một nguồn dữ liệu dùng chung; một quy trình phối hợp liên thông.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh tinh thần nhất quán: “Tổ chức mới phải tạo ra năng lực mới, cơ chế phân cấp-phân quyền mới phải song hành với trách nhiệm mới, dữ liệu mới phải tạo ra phương thức quản trị mới và bộ máy mới phải đem lại chất lượng phục vụ mới cho người dân, doanh nghiệp.”
