Bộ Xây dựng vừa công bố những cải cách quan trọng nhằm đơn giản hóa và rút ngắn tối đa thời gian thực hiện thủ tục hành chính trong lĩnh vực xây dựng. Các quy định mới đã được cụ thể hóa trong Luật Xây dựng được Quốc hội thông qua năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Đặc biệt, quy định về các công trình thuộc diện miễn giấy phép xây dựng tại Điều 43 của Luật sẽ có hiệu lực ngay từ ngày 1 tháng 1 năm 2026.
Bãi bỏ thủ tục thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở
Một trong những điểm nổi bật nhất của cải cách là đề xuất bãi bỏ thủ tục “thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở”. Đây được xem là bước cải cách lớn, chuyển quyền chủ động cho chủ đầu tư tự tổ chức thẩm định và phê duyệt thiết kế. Đồng thời, Bộ Xây dựng cũng bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với các doanh nghiệp tham gia hoạt động xây dựng và bãi bỏ chứng chỉ hành nghề đối với một số lĩnh vực.
Mở rộng đối tượng miễn giấy phép xây dựng
Nhiều loại hình công trình được đề xuất bổ sung vào diện miễn giấy phép xây dựng, bao gồm: công trình xây dựng đặc thù, công trình trên đất quốc phòng và an ninh, công trình trong cảng hàng không, và đặc biệt là các công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng.
Rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục
Thời gian giải quyết nhiều thủ tục hành chính được rút ngắn đáng kể. Cụ thể:
- Cấp mới chứng chỉ hành nghề giảm từ 55 ngày xuống còn 8 ngày làm việc.
- Thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi giảm từ 35 ngày xuống còn 25 ngày làm việc.
- Cấp mới, sửa chữa, cải tạo giấy phép xây dựng đối với công trình cấp đặc biệt, cấp I và cấp II giảm từ 20 ngày xuống còn 10 ngày làm việc.
- Cấp phép hoạt động cho nhà thầu nước ngoài giảm từ 10 ngày xuống còn 8 ngày làm việc.
Giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp
Việc cắt giảm thủ tục hành chính không chỉ rút ngắn thời gian mà còn giúp giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Việc bãi bỏ thủ tục thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở giúp tiết kiệm toàn bộ chi phí thực hiện thủ tục này. Người dân và doanh nghiệp chỉ phải nộp một bộ hồ sơ điện tử thay vì hai bộ hồ sơ giấy như trước đây, cắt giảm chi phí in ấn, sao chụp, bưu chính và thời gian đi lại.
Đề xuất thời gian cấp phép xây dựng mới
Với thủ tục cấp phép xây dựng, Bộ Xây dựng đề xuất chuẩn thời gian giải quyết mới nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án: 10 ngày đối với cấp mới giấy phép xây dựng, 9 ngày đối với điều chỉnh giấy phép xây dựng và chỉ 7 ngày đối với nhà ở riêng lẻ. Đồng thời, nghiên cứu phương án không yêu cầu người dân nộp các giấy tờ đã có thể khai thác từ cơ sở dữ liệu quốc gia.
Phân cấp thẩm quyền cấp phép
Ông Bùi Văn Dưỡng, Phó cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, cho biết Bộ Xây dựng đã trình Chính phủ dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng. Trong đó, đề xuất quy định rõ thẩm quyền cấp phép cho từng cơ quan như UBND cấp xã, Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế và Sở Xây dựng nhằm tránh chồng chéo.
Quy trình trực tuyến toàn trình
Bộ Xây dựng đề xuất tất cả các trường hợp đủ điều kiện đều được thực hiện thủ tục trực tuyến toàn trình. Người dân chỉ cần nộp một bộ hồ sơ điện tử thay vì hai bộ hồ sơ giấy như hiện nay. Đặc biệt, cơ quan quản lý sẽ không yêu cầu người dân nộp lại các giấy tờ đã có trên cơ sở dữ liệu quốc gia như giấy tờ quyền sử dụng đất. Theo đề xuất mới, thời gian cấp phép xây dựng sẽ giảm khoảng 50% so với hiện nay, còn khoảng 7-10 ngày tùy loại công trình.
Dự kiến, nghị định hướng dẫn sẽ được Chính phủ ban hành và có hiệu lực cùng thời điểm Luật Xây dựng năm 2025 có hiệu lực vào ngày 1 tháng 7 năm 2026, để người dân và doanh nghiệp thực hiện đảm bảo không gián đoạn, thông suốt trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính liên quan đến giấy phép xây dựng.
