Đầu tháng 5/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN. Văn bản có hiệu lực từ ngày ký (6/5/2026) đến hết ngày 31/7/2027.
Bốn trụ cột của Nghị quyết 26
Tại tọa đàm “Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ – Mệnh lệnh từ trái tim” do Báo Nhân Dân tổ chức, bà Vũ Ngọc Thủy, Phó Cục trưởng Cục Người có công (Bộ Nội vụ), cho biết Nghị quyết 26 tập trung vào bốn nội dung chính. Thứ nhất, ban hành cơ chế định mức tối đa để tổ chức lấy mẫu, giúp các lực lượng linh hoạt chi tiêu trong phạm vi định mức, giảm thủ tục rườm rà. Thứ hai, xây dựng chế độ chính sách cho lực lượng tham gia lấy mẫu, dù khiêm tốn nhưng có ý nghĩa động viên lớn. Thứ ba, Chính phủ quyết định giao trực tiếp nhiệm vụ cho các đơn vị giám định của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Thứ tư, Ban Chỉ đạo quốc gia lập chương trình, ban hành quy trình phối hợp với địa phương, phân công địa bàn cho các đơn vị giám định.
Định mức chi và chế độ hỗ trợ cụ thể
Nghị quyết quy định mức chi tối đa cho lấy mẫu hài cốt liệt sĩ là 6.000.000 đồng/mộ, bao gồm các khoản như thuê phông bạt, dụng cụ lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển, nhân công, khai quật, sửa mộ, mua quách/tiểu nếu hư hỏng. Đối với giám định ADN, mức chi tối đa cho mẫu hài cốt liệt sĩ là 14.102.000 đồng/mẫu và cho mẫu thân nhân liệt sĩ là 3.480.331 đồng/mẫu. Các mẫu đã tiếp nhận nhưng chưa giám định hoặc đã giám định nhưng chưa thanh toán cũng được áp dụng mức chi tương ứng.
Về chế độ cho người tham gia, người hưởng lương từ ngân sách nhà nước được hỗ trợ tiền ăn thêm 72.000 đồng/người/ngày và bồi dưỡng bằng 0,2 lần mức lương cơ sở/người/ngày. Người không hưởng lương từ ngân sách được hỗ trợ tiền ăn thêm 72.000 đồng/người/ngày và bồi dưỡng bằng 0,3 lần mức lương cơ sở/người/ngày. Thời gian làm việc dưới 4 giờ tính nửa ngày, từ 4 giờ trở lên tính một ngày.
Nguồn lực và phối hợp liên ngành
Ngân sách Trung ương bảo đảm cho công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng ADN và Chiến dịch 500 ngày đêm. Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm tổng hợp kinh phí gửi Bộ Tài chính. Các đơn vị giám định được chỉ định thực hiện theo địa bàn do Ban Chỉ đạo quốc gia phân công. Bộ Công an lựa chọn đơn vị phối hợp thu nhận và phân tích ADN thân nhân liệt sĩ theo Luật Căn cước.
Đánh giá của chuyên gia về tác động
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phí Quyết Tiến, Viện trưởng Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), nhận định: “Đây là một quyết sách rất kịp thời và đúng đắn trong bối cảnh hiện nay. Bởi lẽ, công nghệ ADN ty thể vẫn có khả năng giải quyết được một khối lượng lớn công việc. Khi các cơ quan cùng phối hợp trên một nền tảng công nghệ thống nhất đã được Bộ Quốc phòng ban hành, tôi tin rằng, chúng ta sẽ đạt được nhiều kết quả tích cực trong thời gian tới.” Ông cũng cho biết Viện Sinh học đang phát triển công nghệ mới cho phép mở rộng phạm vi xác định quan hệ huyết thống lên bốn thế hệ, không phụ thuộc dòng mẹ, giải quyết các trường hợp khó trước đây.
