Hàn Quốc đang tiến hành cải cách hệ thống quốc phòng, từng bước thay thế chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc bằng chế độ tự nguyện. Đây là một trong những thay đổi lớn nhất trong lịch sử quân đội nước này, nhằm hiện đại hóa lực lượng vũ trang và giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực do tỷ lệ sinh thấp.
Quá trình chuyển đổi sang chế độ tự nguyện
Theo thông báo từ Bộ Quốc phòng Hàn Quốc ngày 27/3, nước này sẽ áp dụng lộ trình chuyển đổi từ nghĩa vụ quân sự bắt buộc sang chế độ quân đội tự nguyện (volunteer-based military) trong vòng 10 năm tới. Kế hoạch này được đưa ra sau nhiều năm tranh luận về hiệu quả của chế độ hiện tại, khi số lượng thanh niên trong độ tuổi nhập ngũ giảm mạnh.
Hiện tại, Hàn Quốc duy trì chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc đối với nam giới từ 18 đến 28 tuổi, với thời gian phục vụ từ 18 đến 21 tháng tùy theo quân chủng. Tuy nhiên, tỷ lệ sinh của Hàn Quốc năm 2023 chỉ đạt 0,72 con/phụ nữ, mức thấp nhất thế giới, khiến dân số trong độ tuổi nhập ngũ dự kiến giảm từ 330.000 người năm 2022 xuống còn 180.000 người vào năm 2040.
Lộ trình và các giai đoạn cải cách
Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cho biết quá trình chuyển đổi sẽ được thực hiện theo ba giai đoạn. Giai đoạn đầu (2024-2027) tập trung vào việc tăng cường các ưu đãi cho binh sĩ tự nguyện, bao gồm tăng lương, cải thiện điều kiện sinh hoạt và mở rộng cơ hội đào tạo nghề. Giai đoạn hai (2028-2032) sẽ giảm dần số lượng quân nhân bắt buộc, đồng thời tăng cường tuyển dụng quân nhân chuyên nghiệp. Giai đoạn cuối (sau 2033) sẽ chuyển hoàn toàn sang chế độ quân đội tự nguyện.
"Chúng tôi đang xây dựng một lực lượng quân đội tinh gọn, hiện đại và chuyên nghiệp hơn. Việc chuyển đổi sang chế độ tự nguyện sẽ giúp chúng tôi thu hút những người có kỹ năng và động lực cao hơn", Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc Lee Jong-sup phát biểu trong cuộc họp báo.
Tác động đến quốc phòng và xã hội
Việc chuyển đổi này dự kiến sẽ làm giảm quy mô quân đội thường trực từ 500.000 người hiện nay xuống còn khoảng 300.000 người vào năm 2040. Tuy nhiên, Hàn Quốc sẽ đầu tư mạnh vào công nghệ quốc phòng, bao gồm hệ thống phòng thủ tên lửa, máy bay không người lái và vũ khí thông minh, để bù đắp cho việc giảm quân số.
Giới chuyên gia quân sự đánh giá, cải cách này là cần thiết nhưng cũng tiềm ẩn nhiều thách thức. "Hàn Quốc đang đối mặt với mối đe dọa từ Triều Tiên, vì vậy bất kỳ thay đổi nào trong hệ thống quốc phòng cũng phải được tính toán kỹ lưỡng. Chế độ tự nguyện có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhân lực nếu không thu hút đủ người tình nguyện", ông Kim Dong-yub, nhà phân tích quân sự tại Đại học Bắc Hàn, nhận định.
Về mặt xã hội, việc bãi bỏ nghĩa vụ quân sự bắt buộc sẽ chấm dứt tình trạng gián đoạn học tập và sự nghiệp của nam giới trẻ, vốn là vấn đề gây tranh cãi trong nhiều năm. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra câu hỏi về sự công bằng giới, khi phụ nữ Hàn Quốc không phải thực hiện nghĩa vụ quân sự.
Phản ứng từ dư luận và các chính trị gia
Kế hoạch cải cách nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Một số người ủng hộ cho rằng đã đến lúc Hàn Quốc hiện đại hóa quân đội và thích ứng với thực tế nhân khẩu học mới. "Nghĩa vụ quân sự bắt buộc đã lỗi thời. Chúng ta cần một quân đội chuyên nghiệp, được trả lương cao và có động lực", một cư dân mạng bình luận trên diễn đàn trực tuyến.
Tuy nhiên, phe đối lập và một số cựu tướng lĩnh quân đội cảnh báo rằng việc chuyển đổi quá nhanh có thể làm suy yếu khả năng phòng thủ của đất nước. "Chúng ta không thể mạo hiểm với an ninh quốc gia. Cần có một lộ trình thận trọng và đảm bảo rằng quân đội tự nguyện có thể đáp ứng mọi thách thức", ông Park Jae-min, nghị sĩ đảng Sức mạnh Quốc dân, phát biểu trên truyền hình.
Bộ Quốc phòng Hàn Quốc khẳng định sẽ tiếp tục duy trì nghĩa vụ quân sự bắt buộc cho đến khi chế độ tự nguyện hoạt động hiệu quả, đồng thời tăng cường hợp tác với Mỹ để đảm bảo an ninh trong giai đoạn chuyển tiếp.
