Mất nhà, đất do sạt lở
Chúng tôi tìm đến khu vực sạt lở bờ sông Tiền, dọc theo đường Nguyễn Hương, thuộc khóm Tân Tịch, phường Cao Lãnh. Vào tháng 9/2025, một vụ sạt lở nghiêm trọng đã xảy ra, gây thiệt hại nặng nề cho bảy căn nhà, trong đó có những căn có hai hộ gia đình cùng chung sống. Tất cả các hộ dân bị ảnh hưởng vẫn đang phải đối mặt với cảnh khó khăn khi mất đất, mất nhà.
Căn nhà của ông Lương Văn Oanh, 73 tuổi, đã bị sạt lở nhấn chìm, chỉ còn lại phần sân phía trước. Sau sự cố, gia đình ông phải ở tạm nhà người thân nhưng gặp nhiều bất tiện trong sinh hoạt. Từ tháng 12 năm ngoái, ông Oanh cùng vợ đã dựng tạm một căn chòi trên nền sân còn sót lại, với hai cột nhà trơ trọi. Cuộc sống vốn đã khó khăn nay càng thêm chồng chất khi vợ ông bị bệnh tai biến, phải di chuyển bằng xe lăn. Những lúc mưa gió hoặc về đêm, vợ chồng ông luôn lo lắng, đứng ngồi không yên vì sợ sạt lở hoặc dông lốc ập đến căn chòi tạm bợ.
"Tôi sống từ nhỏ đến lớn tại đây. Chính quyền địa phương có vận động tôi đi ở chỗ khác cho an toàn, nhưng gia đình không quen. Tôi muốn ở trên mảnh đất của mình, đi chỗ khác chỉ là ở tạm, ở nhờ. Gia đình tôi chỉ mong sao địa phương sớm cấp nền tái định cư, ở đâu cũng được, để mình có được nơi ở ổn định như trước đây", ông Oanh chia sẻ.
Tình cảnh khó khăn của các hộ dân
Ngay sau vụ sạt lở trên đường Nguyễn Hương, Ủy ban nhân dân phường Cao Lãnh đã bố trí các hộ dân vào ở tạm tại các phòng học của Trường mầm non Hoa Sữa (điểm trường này hiện không còn hoạt động), cách điểm sạt lở khoảng 2 km. Tại đây, mỗi hộ được bố trí một phòng để ở. Dù có chỗ sinh hoạt nhưng tất cả đều mong muốn sớm có nền tái định cư.
Ông Võ Thành Danh, 47 tuổi, ngụ khóm Tân Tịch, cho biết gia đình ông được tạo điều kiện ở tạm trong trường, nhưng cuộc sống không thoải mái, không yên tâm vì không biết khi nào mới có chỗ ở ổn định. "Nhà cửa bị sạt lở nhấn chìm hết. Sáu người trong gia đình tôi hằng ngày đều mong chờ có nơi ở ổn định, lúc đó mình mới an tâm đi làm tốt, con cái cũng an tâm học", ông Danh bày tỏ.
Từ đầu năm 2026 đến nay, tuyến đường ven bờ sông Tiền, đoạn từ ấp Phú Lợi B đến ấp Long Thạnh (xã Long Phú Thuận, tỉnh Đồng Tháp) tiếp tục xảy ra sạt lở với diễn biến phức tạp và nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 30 ngôi nhà dân. Các hộ dân nơi đây vừa tiếc nuối nơi ở gắn bó lâu đời, vừa hy vọng sớm có nền tái định cư để thoát khỏi cảnh sạt lở.
Chị Lê Thị Hiền, ngụ ấp Long Thạnh, bộc bạch: "Tôi ở đây gần 20 năm, trước kia việc đi lại bình thường, nhà cửa xây trên đất này cũng ổn định, không lo lắng gì vì không ai nghĩ sẽ xảy ra sạt lở. Tuy nhiên, từ đầu năm 2026 đến nay, sạt lở xảy ra nhiều lần, ăn sâu vào gần 10 m khiến con đường phía trước nhà không còn mà biến thành hố sâu rất nguy hiểm. Tôi cũng như nhiều hộ dân nơi đây mong muốn có nơi tái định cư để sống cho ổn định, chứ ở như hiện giờ thấy bất an quá".
Sớm bố trí nền tái định cư
Phường Cao Lãnh ghi nhận sạt lở bờ sông Tiền xảy ra tại bốn khóm, gồm: Đông Hòa, Đông Định, Tân Tịch và Tịnh Hưng (tập trung nhiều ở tuyến đường Nguyễn Hương), gây ảnh hưởng 50 hộ dân có đất và nhà ở bị thiệt hại. Riêng tại đường Nguyễn Hương có 42 hộ bị thiệt hại (khóm Tân Tịch có 39 hộ, khóm Tịnh Hưng ba hộ).
Theo Ủy ban nhân dân phường Cao Lãnh, về định hướng bố trí tái định cư, phường có 19 hộ dân tại khóm Tân Tịch và Tịnh Hưng (tuyến Nguyễn Hương) có nhu cầu cấp bách bố trí nơi ở mới. Phường đã bố trí một hộ dân được định cư tại khu tái định cư xã Tân Thuận Tây (cũ); bố trí tạm cư ngắn hạn cho 19 hộ mất nhà hoàn toàn, đã sắp xếp ở tạm tại Trường mầm non Hoa Sữa. Các hộ còn lại tự chủ động di dời đến đất sở hữu khác của gia đình.
Nói về định hướng dài hạn trong bố trí tái định cư, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Cao Lãnh Võ Truyền Thống cho biết: Đối với khu vực sạt lở trên tuyến đường Nguyễn Hương, phường quy hoạch cụm dân cư Tịnh Mỹ (1,98 ha), dự kiến bố trí tái định cư cho 83 hộ. Tại khóm Đông Định, dự kiến đưa các hộ dân vào cụm dân cư Tân Thuận Đông (cũ) ngay sau khi công trình này hoàn thành thi công. Phường cũng đã có phương án quy hoạch rõ ràng với hai cụm dân cư Tịnh Mỹ và Tân Thuận Đông.
Tuy nhiên, về tâm lý người dân, khó khăn hiện nay là vẫn còn một số hộ không muốn rời xa nơi ở cũ do gắn liền với sinh kế, thói quen sinh hoạt và nghề nghiệp ven sông. Bên cạnh đó, về tiến độ hạ tầng, cụm dân cư Tịnh Mỹ đang ở giai đoạn quy hoạch; cụm dân cư Tân Thuận Đông đang thi công chưa hoàn thành, chưa thể bàn giao ngay.
Trước diễn biến sạt lở phức tạp tại xã Long Phú Thuận, uy hiếp chỗ ở của hàng chục hộ dân, chính quyền địa phương cũng đã đề ra giải pháp lâu dài. "Thời gian tới, địa phương sẽ đẩy nhanh tiến độ các công trình tuyến dân cư kênh 17 và cụm dân cư kênh 17 để bố trí dân nằm trong vành đai sạt lở", Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Long Phú Thuận Nguyễn Thị Cẩm Vân cho biết.
Năm 2025, tỉnh Đồng Tháp xảy ra 258 điểm sạt lở (23 sạt lở bờ sông Tiền, 235 điểm sạt lở bờ sông nhỏ và kênh rạch nội đồng), với tổng chiều dài hơn 46.100 m. Tỉnh đã triển khai 54 công trình phòng, chống sạt lở bờ sông, bờ biển bảo vệ khu dân cư, đất sản xuất và hạ tầng thiết yếu, tập trung vào xử lý sạt lở cấp bách tại các tuyến sông, kênh rạch; nâng cấp, gia cố đê bao, kè chống sạt lở và các công trình bảo vệ bờ. Ủy ban nhân dân tỉnh đã kiến nghị Trung ương hỗ trợ ngân sách thực hiện sáu dự án phòng, chống sạt lở bờ sông, bờ biển cấp bách và dự án chuyển nước ngọt với tổng mức đầu tư 2.974 tỷ đồng (giai đoạn 2026-2030); thực hiện tám dự án bố trí ổn định dân cư vùng thiên tai cho 3.631 hộ, kinh phí khoảng 379,5 tỷ đồng.
Bài và ảnh: HỮU NGHĨA
