Đưa khoa học-công nghệ vào sản xuất cây giống, hoa kiểng là hướng đi tất yếu của tỉnh Vĩnh Long nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường. Nghề truyền thống này tập trung tại các xã Chợ Lách, Vĩnh Thành, Hưng Khánh Trung, Phú Phụng, phường Long Đức... Theo thống kê, đến năm 2025, diện tích ươm cây giống và trồng hoa kiểng toàn tỉnh đạt khoảng 3.497 ha, với hơn 8.155 hộ dân tham gia.
Ứng dụng công nghệ trong sản xuất
Nhiều hộ dân và doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư khoa học-công nghệ, điển hình là mô hình của ông Nguyễn Văn Phúc (sinh năm 1984, ngụ xã Vĩnh Thành). Khu sản xuất cây giống của ông được trang bị hệ thống nhà lưới, tưới nước tự động, áp dụng kỹ thuật ươm, chiết, ghép cây hiện đại. Sản phẩm được tiêu thụ qua các nền tảng thương mại điện tử. Nhờ đó, mỗi năm vườn ông cung ứng khoảng 50.000 cây tùng các loại, không chỉ phục vụ trong nước mà còn xuất khẩu sang Campuchia và Ấn Độ.
Ông Phúc chia sẻ: “Việc ứng dụng khoa học-công nghệ đã tạo bước phát triển vượt bậc cho nghề sản xuất cây giống. Các phương pháp nhân giống truyền thống dần được thay thế bằng kỹ thuật chiết, ghép cành hiện đại, giúp nâng cao tỷ lệ thành công và đảm bảo chất lượng cây giống đồng đều. Hệ thống tưới tự động và camera giám sát hỗ trợ quản lý vườn từ xa, giảm chi phí lao động, nâng cao hiệu quả sản xuất”.
Doanh nghiệp tiên phong công nghệ sinh học
Công ty TNHH Công nghệ sinh học ViGen (xã Chợ Lách) có bốn cơ sở nghiên cứu và sản xuất hiện đại, với hệ thống phòng thí nghiệm và phòng sinh trưởng vô trùng chứa tới 12 triệu bình mô cùng lúc. Nhờ làm chủ công nghệ nuôi cấy mô, công ty đạt công suất hơn 20 triệu cây giống sạch bệnh mỗi năm. Giám đốc điều hành Nguyễn Văn Sinh cho biết: “Công nghệ cấy mô giữ nguyên đặc tính ưu việt của cây mẹ, tạo cây giống đồng đều, sạch bệnh và sinh trưởng mạnh. Việc làm chủ công nghệ lõi giúp giảm giá thành, góp phần xây dựng nền nông nghiệp tự chủ về nguồn giống, giảm phụ thuộc vào giống nhập khẩu”. Doanh nghiệp hiện tập trung phát triển nhóm cây dừa, đặc biệt dòng dừa sáp cấy mô có tỷ lệ trái sáp cao hơn tự nhiên, cùng các giống dừa lấy nước chất lượng cao và hoa kiểng như mai vàng, lan, cúc mâm xôi.
Trong chuyến khảo sát tại ViGen, đồng chí Trần Văn Lâu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long đánh giá cao việc đầu tư công nghệ nuôi cấy mô hiện đại, tạo nguồn cây giống chất lượng cao. Ông đề nghị doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, tăng cường liên kết với hợp tác xã và mở rộng quy mô để trở thành trung tâm giống cây trồng công nghệ cao của tỉnh.
Hướng tới trung tâm cây giống, hoa kiểng chất lượng cao
Tại xã Vĩnh Thành, sản lượng bình quân hằng năm đạt khoảng 27,6 triệu sản phẩm cây giống và hoa kiểng, khẳng định vai trò vùng sản xuất trọng điểm. Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Văn Liêm cho biết: Nhiệm kỳ 2025-2030, nông nghiệp là trụ cột phát triển kinh tế-xã hội gắn với xây dựng nông thôn mới hiện đại. Xã tập trung phát triển doanh nghiệp, hợp tác xã, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; phát huy hiệu quả nhãn hiệu tập thể Cái Mơn; xây dựng mô hình nông nghiệp đô thị kết hợp du lịch sinh thái. Mục tiêu đến năm 2030, Vĩnh Thành trở thành địa phương dẫn đầu về sản xuất cây giống, hoa kiểng chất lượng cao.
Xã Chợ Lách đặt mục tiêu phát triển vùng sản xuất chất lượng cao giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2035. Phó Chủ tịch UBND xã Trần Hữu Nghị cho biết: Hiện xã có hơn 1.000 ha cây giống, hoa kiểng, sản lượng bình quân hằng năm khoảng bảy triệu cây giống và năm triệu sản phẩm hoa kiểng. Thời gian tới, xã hoàn thiện quy hoạch vùng sản xuất tập trung, tích hợp hạ tầng số và logistics; xây dựng cơ sở dữ liệu số; tổ chức tập huấn kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, phấn đấu 30% hộ sản xuất tham gia tiêu thụ trực tuyến; khuyến khích hợp tác xã chuyên ngành, liên kết nông dân-doanh nghiệp hình thành chuỗi giá trị khép kín.
Nền tảng vững chắc từ tiêu chuẩn và giống gốc
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long đã ban hành 30 quyết định tiêu chuẩn cơ sở công nhận cây đầu dòng, vườn cây đầu dòng và cây mẹ; hướng dẫn bảo vệ, khai thác hợp lý nguồn giống gốc. Đến nay, toàn tỉnh công nhận 190 cây đầu dòng, 1.021 vườn cây đầu dòng và 110 vườn dừa mẹ. Đây là nguồn vật liệu giống quan trọng phục vụ sản xuất.
Giám đốc Sở Lâm Văn Tân cho biết: Tỉnh định hướng xây dựng các vùng sản xuất quy mô lớn gắn với tổ chức lại sản xuất, liên kết tiêu thụ, cung ứng ổn định cho thị trường trong nước và hướng đến xuất khẩu. Phát triển ngành hàng cây giống, hoa kiểng góp phần nâng cao giá trị sử dụng đất, tăng thu nhập, tạo việc làm, bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề truyền thống. Đây là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp đô thị và cơ cấu lại ngành nông nghiệp bền vững.
