Ngày 27 tháng 5, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được đã chủ trì buổi hội thảo tham vấn ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Sự kiện này nhằm lắng nghe những đề xuất và góp ý từ các doanh nghiệp để hoàn thiện dự thảo luật, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho sự phát triển của thành phố.
Niềm tin lâu dài cho doanh nghiệp
Ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh rằng Thành phố Hồ Chí Minh vốn là địa phương có truyền thống đổi mới, năng động và sáng tạo, từng đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế trên 10% trong giai đoạn 1991 - 2010. Tuy nhiên, trong ba nhiệm kỳ gần đây, tăng trưởng đã chậm lại. Bước sang năm 2025, nhờ các cơ chế đặc thù, nền kinh tế thành phố có dấu hiệu tích cực, tăng trưởng đạt 8,03% và trong quý 1 năm 2026 đạt 8,27%. Dù vậy, các cơ chế đặc thù này chỉ có hiệu lực trong thời gian nhất định, chưa tạo được niềm tin lâu dài cho cộng đồng doanh nghiệp.
Ông cho biết: "Mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới. Đây là cơ hội lớn để thành phố bứt phá hơn nữa, đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, phát triển nhanh và bền vững." Ông đề nghị cộng đồng doanh nghiệp mạnh dạn đề xuất những cơ chế mới, vượt khung quy định hiện hành để hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
Đề xuất tổ chức lại không gian phát triển
Ông Nguyễn Thế Duy, Phó tổng giám đốc Tập đoàn đầu tư và phát triển công nghiệp Becamex, đề nghị bổ sung vai trò kinh tế nhà nước vào dự thảo luật. Ông lý giải rằng doanh nghiệp nhà nước không chỉ là chủ thể kinh doanh mà còn là công cụ để phát triển các lĩnh vực chung như hạ tầng, logistics, khu công nghiệp, y tế, giáo dục và các công trình trọng điểm.
Về mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), ông Duy cho biết hiện nay mô hình này chủ yếu gắn với đường sắt đô thị (metro), do đó cần tổ chức lại không gian phát triển để tái thiết đô thị, tạo nguồn lực tài chính phát triển hạ tầng. Ông đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng TOD với các tuyến đường sắt quốc gia, ga hành khách, ga hàng hóa, cảng cạn (ICD), trung tâm logistics, khu thương mại tự do, cảng biển và các đầu mối giao thông khối lượng lớn. Đồng thời, cho phép thu hồi đất, chuyển đổi công năng các cơ sở sản xuất sử dụng công nghệ cũ, gây ô nhiễm, không phù hợp quy hoạch, các chợ truyền thống xuống cấp, công trình và đất dôi dư để phát triển đô thị TOD.
Đề xuất này nhằm tạo quỹ đất cho các khu vực TOD, chuyển đổi mô hình hoạt động từ sản xuất truyền thống sang các khu phức hợp dịch vụ - đô thị cao cấp, tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất dọc theo các trục giao thông trọng điểm. Đây là giải pháp giảm thiểu rủi ro pháp lý, rủi ro xã hội và áp lực chi phí dòng tiền mặt ban đầu của nhà nước và nhà đầu tư trong công tác giải phóng mặt bằng. Việc hoán đổi bằng tài sản và quỹ đất sẵn có giúp đẩy nhanh tiến độ bồi thường, tạo sự đồng thuận cao từ người dân và doanh nghiệp di dời, đồng thời kích hoạt dòng vốn tư nhân tự nguyện tham gia tái thiết đô thị thông qua cơ chế cấn trừ nghĩa vụ tài chính minh bạch trong tương lai.
Mở rộng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát
Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, ủng hộ việc mở rộng cơ chế hợp tác công - tư (PPP) trong dự thảo luật, bao gồm các mô hình như lãnh đạo công - quản trị tư, đầu tư công - quản lý tư, đầu tư tư - sử dụng công. Tuy nhiên, dự thảo hiện vẫn giới hạn PPP trong các lĩnh vực y tế, văn hóa, thể thao, giáo dục, phát triển công nghệ mới và công nghệ chiến lược theo quyết định của Thủ tướng. Ông Hòa cho rằng cần mở rộng thêm nhiều lĩnh vực, đặc biệt là phát triển hạ tầng. Ông nêu ví dụ: "Chúng ta có thể đầu tư công toàn bộ tuyến metro nhưng giao cho tư nhân quản lý để nhà nước rảnh tay và tạo cơ hội cho tư nhân tham gia."
Ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Xanh Thành phố Hồ Chí Minh, ủng hộ việc thành phố chuyển mạnh từ tư duy "kiểm soát quy trình" sang "quản trị theo kết quả", đồng thời luật hóa quy trình giải quyết hồ sơ, nêu rõ ai quyết định, quyết trong bao lâu và nếu chậm thì ai chịu trách nhiệm. Công tác quản lý cần chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu và mức độ tuân thủ. Trong đó, doanh nghiệp tuân thủ tốt phải được giảm thanh tra, kiểm tra; dữ liệu đã có thì không yêu cầu nộp lại; thủ tục quá hạn phải có cơ chế mặc nhiên chấp thuận hoặc giải trình trách nhiệm.
Cũng theo ông Kỳ, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt nên có một chương hoặc mục riêng về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, bao gồm thử nghiệm theo không gian địa lý, theo ngành nghề mới có thời hạn, cơ chế miễn trừ pháp lý có kiểm soát, cơ chế thử nghiệm thất bại nhưng không bị hình sự hóa và cơ chế đánh giá theo dữ liệu thời gian thực.
Ông Ngô Mạnh Hùng, Giám đốc Viettel Thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất bổ sung cơ chế đặt hàng các sản phẩm công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, dữ liệu lớn, an ninh mạng và nền tảng dữ liệu đô thị. Theo ông Hùng, dữ liệu hạ tầng đô thị là tài sản chiến lược cần được ưu tiên, bảo mật và làm chủ. Nếu có hành lang pháp lý rõ ràng cùng các cơ chế phù hợp, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư sớm và đồng hành cùng Thành phố Hồ Chí Minh trong xây dựng kinh tế số và đô thị thông minh quy mô lớn.
