Tổng thống Donald Trump luôn tự xây dựng hình ảnh là một nhà đàm phán lão luyện, nhưng thỏa thuận gần đây với Iran đang đặt ra câu hỏi về khả năng thương lượng của ông. Liệu bản ghi nhớ này có phải là một sai lầm chiến lược?
Cú quay xe của Tổng thống Trump
Theo CNN, chính quyền ông Trump đang vi phạm nguyên tắc đàm phán mà chính ông từng chỉ trích: tỏ ra quá sốt sắng muốn đạt thỏa thuận. Nhà Trắng dường như không cố gắng chứng minh lợi ích cho Mỹ, mà chỉ muốn nhanh chóng rút khỏi xung đột.
Một quan chức Mỹ kêu gọi công chúng không nên quá tập trung vào ngôn từ của bản ghi nhớ, cho rằng điều quan trọng hơn là những thỏa thuận ngầm. Tổng thống Trump cũng lặp lại quan điểm này tại G7: "Một số nội dung không được đề cập, nhưng chúng tôi có sự hiểu ngầm. Nếu họ không thực hiện, chúng tôi sẽ quay lại ném bom."
Nhượng bộ lớn cho Iran
Bản ghi nhớ công bố ngày 17/6 bao gồm nhiều nhượng bộ cho Iran, như nới lỏng trừng phạt và giải phóng tài sản bị phong tỏa. Đổi lại, Iran cam kết mở eo biển Hormuz và không sở hữu vũ khí hạt nhân - điều vốn đã được Tehran khẳng định.
Ông Trump lý giải thỏa thuận là cần thiết để ngăn "suy thoái toàn cầu", thừa nhận đòn bẩy của Iran tại eo biển Hormuz đã tạo áp lực đủ lớn. Chuyên gia Barbara Leaf nhận định: "Washington nhanh chóng nhận ra đối thủ có học thuyết tác chiến bất đối xứng, khiến cuộc chiến khó duy trì."
Ông Trump đồng cảm với Iran
Trong một phát ngôn gây sốc, ông Trump đặt mình vào góc nhìn của Iran, cho rằng nếu Saudi Arabia có tên lửa đạn đạo, Iran cũng có lý khi muốn sở hữu. Ông cũng bênh vực quyền làm giàu uranium dân sự của Tehran.
Đây là sự thay đổi lớn so với quan điểm cứng rắn trước đây, khi ông từng chỉ trích thỏa thuận Obama. Giờ đây, ông sẵn sàng trả lại tài sản đóng băng và chấp nhận các ưu đãi tài chính cho Iran.
Iran tuyên bố thắng lợi
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf khẳng định thỏa thuận là minh chứng cho thắng lợi, khi Washington dỡ bỏ phong tỏa hải quân, nới lỏng trừng phạt dầu mỏ, giải phóng tài sản và cam kết 300 tỷ USD tái thiết. Iran chỉ cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân và khôi phục tự do hàng hải.
Dù giao tranh tạm ngưng, giới chuyên gia lo ngại Tehran vẫn lưu giữ uranium làm giàu, có thể tái khởi động chương trình nếu thỏa thuận đổ vỡ. Các nước G7 hoan nghênh nhưng bày tỏ quan ngại về ưu thế chiến lược của Iran.
