Trong cuộc gọi với Fox News ngày 21/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ 'tiếp quản' eo biển Hormuz nếu không đạt được thỏa thuận với Iran. Ông cảnh báo các quan chức Iran: 'Nếu các ông đóng cửa eo biển này, các ông sẽ đánh mất cả đất nước mình. Thậm chí các ông còn không thể quay trở về quê hương nữa'. CNN đã liên hệ Nhà Trắng để làm rõ ý nghĩa của tuyên bố này.
Đàm phán Mỹ - Iran tại Thụy Sĩ
Chiều 21/6 (giờ địa phương), phái đoàn Mỹ và Iran bắt đầu các cuộc đàm phán tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock, Thụy Sĩ, về thỏa thuận chấm dứt chiến tranh vừa ký trong tuần này. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance có cuộc họp báo tại địa điểm đàm phán, cho biết Tổng thống Trump đã trao cho phái đoàn Mỹ thẩm quyền tìm kiếm giải pháp ngoại giao.
Ông Vance mở đầu: 'Chưa từng có thời điểm nào trong lịch sử mà lãnh đạo Iran và Mỹ gặp nhau ở cấp độ cao như vậy'. Phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu, cùng Ngoại trưởng Abbas Araghchi. Các nhà trung gian Qatar và Pakistan cũng tham gia.
Tiến triển và thách thức
Ông Vance quy trách nhiệm cho Tehran, gọi Iran là 'tác nhân gây bất ổn trong khu vực', nhưng cho biết các bên đã đạt được tiến triển 'rất đáng kể' trong vài giờ qua. Ông nói: 'Hai nước đang nhìn thấy một tương lai chung, nơi mọi người có thể cùng hợp tác để thúc đẩy hòa bình và thịnh vượng'. Ông cũng cho biết Tổng thống Trump yêu cầu phái đoàn Mỹ 'mở ra một chương mới' nhằm chuyển biến quan hệ với người dân Iran.
Phó tổng thống Mỹ khẳng định Mỹ đã làm 'nhiều hơn bất kỳ chính phủ nào trên thế giới trong vài tháng qua' để chấm dứt xung đột tại Lebanon. Ông nhấn mạnh: 'Hòa bình không bao giờ là điều dễ dàng. Hòa bình luôn đòi hỏi nỗ lực, các bên phải có sự nhượng bộ nhất định'.
Iran bước vào đàm phán với quân bài mạnh
Trước thềm đàm phán, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuyên bố tại Thụy Sĩ: 'Chúng tôi sẽ thúc đẩy việc thực thi các cam kết từ phía đối tác và làm rõ phương thức họ hoàn thành nghĩa vụ. Nếu bất kỳ phần nào trong cam kết không được thực hiện, toàn bộ thỏa thuận sẽ gặp khó khăn'. Ông nhấn mạnh Mỹ cần sớm triển khai các biện pháp cần thiết, nếu không sẽ làm tổn hại đến thỏa thuận.
Cùng ngày, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết 6 tỉ USD tài sản bị phong tỏa do Qatar nắm giữ sẽ được hoàn trả theo thỏa thuận sơ bộ với Mỹ. Ông nói: 'Hầu hết điều khoản trong biên bản ghi nhớ đều có lợi cho chúng ta, và những thành quả từ các cuộc đối thoại, đàm phán này sẽ sớm được thể hiện rõ'. Ông tuyên bố Iran không từ bỏ quyền làm giàu uranium, nhưng cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân.
Phía Iran cũng nói rằng giao tranh tại Lebanon giữa Israel và Hezbollah sẽ là nội dung trọng tâm trong đàm phán. Tehran khẳng định chủ quyền đối với eo biển Hormuz và siết chặt kiểm soát hàng hải tại đây. Eo biển Hormuz là tuyến đường huyết mạch vận chuyển phần lớn dầu thô thế giới, là công cụ răn đe vật lý quan trọng nhất của Iran.
Phản ứng từ Iran
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phái đoàn nước này tại Thụy Sĩ đã gửi đơn phản đối phía Mỹ sau khi ông Trump đưa ra lời đe dọa. Kênh Press TV đăng trên X rằng phái đoàn đang cân nhắc các phương án phản ứng. Tại Iran, phe cứng rắn và phe ôn hòa đưa ra những diễn giải trái ngược về thỏa thuận tạm thời với Mỹ.
