Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran sau khi các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột không đạt được tiến triển đáng kể. Phát biểu tại Phòng Bầu dục hôm thứ Tư, ông Trump nhấn mạnh: "Chúng tôi sẽ tấn công họ, tấn công họ rất mạnh". Ông ám chỉ việc Iran bắn hạ một trực thăng Apache của Mỹ là cơ sở để nối lại các đợt không kích.
Lý do nối lại chiến dịch
Ông Trump nói với các phóng viên: "Dựa trên vụ trực thăng đó, tôi cho rằng chúng tôi có quyền làm như vậy". Ông cho biết thêm: "Chúng tôi đã đánh họ rất mạnh ngày hôm qua. Chúng tôi sẽ tiếp tục đánh mạnh họ hôm nay. Hãy bật tivi lên nếu các bạn chưa biết điều đó, rồi chúng ta sẽ xem chuyện gì xảy ra với thỏa thuận".
Tổng thống Mỹ cũng bày tỏ sự thất vọng trước tiến độ chậm chạp của các cuộc đàm phán với Tehran. Ông nói: "Tôi đã làm việc với Iran trong nhiều tháng qua. Họ nên ký thỏa thuận. Đó là một thỏa thuận tốt. Nhưng họ cứ chần chừ. Được thôi, hãy cho họ thêm vài ngày nữa. Đây là một văn bản rất quan trọng".
Đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng dân sự
Ông Trump không loại trừ khả năng Mỹ sẽ tấn công các cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, bao gồm nhà máy điện và cầu đường. Trước đó cùng ngày, trên mạng xã hội Truth Social, ông viết: "Iran chỉ nói chứ không làm. Kẻ bắt nạt Trung Đông đã CHẾT!!! Họ đã kéo dài đàm phán thỏa thuận quá lâu mà vốn dĩ rất có lợi cho họ, giờ đây họ sẽ phải trả giá!!!".
Tuy không nêu rõ "cái giá" cụ thể, tuyên bố này được đưa ra sau khi Mỹ phát động một đợt không kích mới nhắm vào Iran hôm thứ Ba, liên quan đến vụ trực thăng Apache của Lục quân bị rơi gần Eo biển Hormuz. Một quan chức Mỹ cho biết các cuộc không kích này nhằm cảnh cáo Iran và không gây cản trở đàm phán.
Thay đổi lập trường của ông Trump
Động thái này đánh dấu sự thay đổi rõ rệt trong lập trường của ông Trump, trái ngược với những khẳng định trước đó rằng một thỏa thuận đang cận kề. Theo CNN, ông từng đề cập đến khả năng đạt thỏa thuận 38 lần trong những tuần gần đây. Chưa đầy 48 giờ trước, ông vẫn quả quyết rằng thỏa thuận có thể chỉ còn cách "hai hoặc ba ngày".
Trước đó, ông Trump thận trọng với khả năng tái khởi động hành động quân sự, một phần vì Eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị đóng cửa "trong nhiều tháng". Ông từng nói: "Nếu chúng ta tiến hành ném bom, các bạn biết đấy, rất nhiều người sẽ thiệt mạng. Ai muốn làm điều đó chứ? Tôi thì không". Tuy nhiên, sau vụ trực thăng bị bắn hạ, ông đã ra lệnh hành động mới.
Hiện chưa rõ liệu phát biểu này chỉ nhằm gia tăng sức ép lên Tehran trong đàm phán hay báo hiệu các biện pháp quân sự mới. Tiến trình ngoại giao vẫn tiếp tục với sự tham gia của phái đoàn Qatar tại Tehran, dù bất đồng về chương trình hạt nhân, Eo biển Hormuz và yêu cầu giải tỏa 24 tỷ USD tài sản bị đóng băng vẫn chưa được giải quyết.
Iran cáo buộc Mỹ làm tổn hại ngoại giao
Iran thông báo đang "xem xét lại" việc đàm phán với Mỹ sau các đợt không kích. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cáo buộc Mỹ và Israel vi phạm lệnh ngừng bắn, khẳng định ngoại giao không thể duy trì trong một "môi trường chân không". Ông nói: "Mỹ đang làm xói mòn tiến trình này thông qua những thông điệp mâu thuẫn, liên tục thay đổi lập trường lẫn yêu sách, cũng như vi phạm lệnh ngừng bắn nhiều lần".
Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội X: "Lực lượng vũ trang Iran đã gây thiệt hại nặng nề cho các căn cứ và tài sản của Mỹ trong khu vực. Iran sẽ không ngần ngại đáp trả mọi địa điểm được cho là nguồn phát động các cuộc tấn công. Hãy rời khỏi khu vực của chúng tôi nếu muốn được an toàn".
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho rằng Tehran và Washington cần vượt qua "trạng thái không hòa bình cũng không chiến tranh", đồng thời khẳng định đàm phán là phương thức duy nhất để giải quyết tình hình.
Nguy cơ leo thang
Nhà phân tích Elijah Magnier cảnh báo trên Al Jazeera rằng các cuộc tấn công "ăn miếng trả miếng" giữa Mỹ và Iran tiềm ẩn nguy cơ cao về tính toán sai lầm. Ông nhận định khi các bên đều tin rằng mình có thể kiểm soát mức độ leo thang, sự cố lặp lại có thể phá vỡ sự kiềm chế và đẩy xung đột lan rộng ngoài tầm kiểm soát.
