Bộ GD-ĐT chính thức kết luận dự án đạt giải nhất của học sinh Ninh Bình không vi phạm liêm chính khoa học
Chiều ngày 10 tháng 4, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đã công bố thông cáo báo chí về kết quả kiểm tra, xác minh đối với dự án đoạt giải nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh phổ thông. Theo đó, Bộ GD-ĐT kết luận rằng dự án này không có dấu hiệu vi phạm liêm chính khoa học, cụ thể là không sao chép hay đạo văn.
Học sinh hoàn toàn có khả năng thực hiện dự án dưới sự hướng dẫn
Trước những nghi vấn từ dư luận về tính liêm chính của dự án "Phát triển vật liệu Polyurethane Composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống" do hai học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, Ninh Bình thực hiện, Bộ GD-ĐT đã thành lập một tổ tư vấn gồm năm chuyên gia có trình độ tiến sĩ trở lên từ các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu uy tín.
Sau quá trình nghiên cứu hồ sơ và thẩm định kỹ lưỡng, tổ tư vấn thống nhất khẳng định rằng học sinh hoàn toàn có thể tự thực hiện dự án này dưới sự hướng dẫn của giáo viên và nhà khoa học. Các chuyên gia chỉ ra rằng việc phân tích kết quả từ các phép đo như DTA, XRD, FT-IR nằm trong khả năng của học sinh, vì đây là kiến thức được giảng dạy trong chương trình phổ thông. Đồng thời, trang thiết bị phục vụ thí nghiệm đều có sẵn tại các trung tâm nghiên cứu trong nước, đảm bảo việc thu thập dữ liệu được thực hiện tại Việt Nam.
Không có bằng chứng về sao chép, dự án thể hiện tính sáng tạo và ứng dụng cao
Về nghi vấn "sao chép", tổ tư vấn dựa trên số liệu kiểm tra đạo văn bằng phần mềm Turnitin và so sánh với các công bố trước đó, kết luận không ghi nhận sự trùng lặp do đạo văn. Dự án được đánh giá là thể hiện sự kế thừa có chọn lọc, kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học. Mặc dù sử dụng các phương pháp phổ biến trong lĩnh vực vật liệu polymer, nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu, điều chỉnh quy trình và xây dựng hệ số liệu riêng, chứng tỏ tính độc lập trong triển khai.
Các chuyên gia cũng nhận định đây là nghiên cứu có tính mới tương đối, mang lại giá trị sáng tạo và ứng dụng cao, phù hợp với năng lực của học sinh phổ thông. Bộ GD-ĐT nhấn mạnh quy trình chấm thi năm nay được thực hiện nghiêm ngặt qua hai phần: đánh giá báo cáo tóm tắt và phỏng vấn trực tiếp. Để bảo vệ sự liêm chính học thuật, Hội đồng thẩm định đã tiến hành quét độ trùng lặp toàn bộ hồ sơ trước khi chấm, và ban tổ chức trang bị phần mềm để giám khảo kiểm tra ngay trong quá trình chấm thi.
Khoảng trống thông tin và phản ứng từ cộng đồng khoa học
Tuy nhiên, vẫn còn những khoảng trống cần được làm rõ. Như đã đưa tin, sau khi Bộ GD-ĐT công bố kết quả cuộc thi, nhóm Liêm chính khoa học đã nêu nghi vấn về nhiều dự án đạt giải cao, trong đó có dự án của học sinh Ninh Bình. Các thành viên nhóm này cho rằng nội dung poster cho thấy học sinh phải thực hiện hàng chục kỹ thuật phân tích phức tạp, vượt xa năng lực phổ thông, và đưa ra bằng chứng liên quan đến PGS Hoàng Mai Hà từ Viện Hóa học.
Viện Hóa học đã phản hồi, khẳng định PGS Hoàng Mai Hà không có mối liên hệ hay tham gia hướng dẫn dự án, và sau khi rà soát, không ghi nhận học sinh Ninh Bình nào đăng ký thực tập tại đơn vị trong giai đoạn 2024-2025. Điều này tạo ra một khoảng trống: học sinh đã sử dụng thiết bị của đơn vị nghiên cứu nào và thực hiện thí nghiệm ở đâu? Mặt khác, dư luận giới khoa học chỉ trích Bộ GD-ĐT vì không công khai nội dung các dự án đạt giải, vi phạm quy chế cuộc thi, làm giảm tính minh bạch và gây hoài nghi về tính liêm chính trong học thuật.
