Từ hôm nay 1.7, Thông tư 58/2026/TT-BTC (Thông tư 58) về hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ chính thức có hiệu lực, thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC (Thông tư 132). Theo Thuế tỉnh Gia Lai, Thông tư 58 có 7 điểm mới quan trọng mà người nộp thuế cần lưu ý.
Mở rộng đối tượng và tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ
Điểm mới đầu tiên là tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ được áp dụng đồng bộ theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, thay vì theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP trước đây. Cụ thể, doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp và xây dựng phải sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu của năm không quá 3 tỉ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 3 tỉ đồng. Đối với lĩnh vực thương mại và dịch vụ, tiêu chí là lao động không quá 10 người, doanh thu không quá 10 tỉ đồng hoặc nguồn vốn không quá 3 tỉ đồng.
Thông tư 58 cũng bổ sung quy định cho phép hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nếu có nhu cầu thì được lựa chọn áp dụng thông tư để thực hiện công tác kế toán.
Nới lỏng quy định về nhân sự kế toán
Điểm mới thứ hai là doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người làm kế toán là cha, mẹ đẻ; cha mẹ nuôi; vợ, chồng; con đẻ, con nuôi; anh, chị, em ruột của người đại diện pháp luật, của giám đốc. Doanh nghiệp cũng được bố trí người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ hoặc người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua bán tài sản làm kế toán. Trong khi quy định trước đó cấm người có quan hệ gia đình, thủ kho, thủ quỹ làm kế toán.
Nguyên tắc áp dụng nhất quán và quyền lựa chọn
Thứ ba, nguyên tắc áp dụng nhất quán trong 1 năm tài chính và quyền lựa chọn chế độ kế toán. Trường hợp trong năm tài chính, doanh nghiệp thay đổi tiêu chí dẫn đến không còn là doanh nghiệp siêu nhỏ thì vẫn được áp dụng cho đến hết năm tài chính hiện tại. Doanh nghiệp siêu nhỏ có quyền lựa chọn áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa cho phù hợp. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đã chọn áp dụng thì phải thực hiện nhất quán trong 1 năm tài chính.
Phân loại lại sổ sách theo phương pháp nộp thuế
Điểm mới thứ tư là phân loại lại toàn bộ hệ thống sổ sách theo đúng phương pháp nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp. Chế độ kế toán được thiết kế tách biệt theo 4 nhóm doanh nghiệp với các mẫu sổ bắt buộc và sổ lựa chọn thêm. Trong khi đó, Thông tư 132 chỉ chia sổ sách dựa theo phương pháp nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, gây khó khăn khi theo dõi đan xen nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng.
Ứng dụng sổ kế toán để đối chiếu hóa đơn điện tử
Thứ năm, trường hợp cơ quan thuế hỗ trợ xác định, thông báo thông tin số thuế phải nộp qua hệ thống quản lý hóa đơn điện tử, doanh nghiệp sử dụng các mẫu sổ kế toán để theo dõi, đối chiếu với số thuế phải nộp theo thông báo. Như vậy, kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển từ vai trò tự tính toán sang vai trò kiểm soát, đối chiếu với hệ thống dữ liệu của cơ quan thuế, giảm thiểu rủi ro sai sót.
Trách nhiệm và thời hạn lập báo cáo tài chính
Thứ sáu, trách nhiệm lập báo cáo tài chính được quy định rõ ràng theo diện bắt buộc và không bắt buộc. Doanh nghiệp nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo phương pháp tính trên thu nhập tính thuế phải lập báo cáo tài chính, thời hạn nộp chậm nhất là 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm. Nơi nhận là cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh (nếu hệ thống thông tin quốc gia chưa có dữ liệu). Doanh nghiệp nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ phần trăm không bắt buộc lập báo cáo tài chính để nộp cơ quan nhà nước; nếu tự lập phục vụ quản trị thì chỉ cần lưu trữ tại đơn vị.
Chuyển đổi số dư trên sổ kế toán
Cuối cùng, Điều 11 Thông tư 58 hướng dẫn chuyển số dư tài khoản kế toán theo Thông tư 132 sang hệ thống sổ kế toán mới. Ví dụ, dư nợ TK 1111, 1112 chuyển thành dư đầu kỳ Sổ chi tiết tiền; dư nợ TK 1311, 1318 chuyển thành dư đầu kỳ Sổ chi tiết thanh toán công nợ.
Cơ quan thuế khuyến cáo người nộp thuế cần rà soát lại quy mô, phương pháp nộp thuế để khẳng định vị thế doanh nghiệp siêu nhỏ, xác định đúng tổ hợp phương pháp nộp thuế. Đồng thời, hoàn thành dứt điểm số liệu sổ sách, công nợ, tồn kho theo Thông tư 132 để tạo cơ sở chuẩn xác cho việc chuyển số dư đầu kỳ; cập nhật phần mềm kế toán.
