Bộ Công an đề xuất bổ sung nhiều tội danh mới trong dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi
Bộ Công an vừa công bố dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đề xuất nhiều tội danh mới và hành vi phạm tội để lấy ý kiến công chúng. Thời gian lấy ý kiến được ấn định từ ngày 17 tháng 4 đến ngày 7 tháng 5 năm nay.
Mở rộng tội phạm chức vụ sang khu vực tư nhân
Theo Bộ Công an, Bộ luật Hình sự năm 2015 đã mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự về các tội phạm chức vụ đối với cả khu vực tư nhân, bao gồm các hành vi như tham ô, nhận hối lộ và môi giới hối lộ. Tuy nhiên, phạm vi này vẫn còn hẹp và chưa phù hợp với thực tiễn đấu tranh chống tội phạm chức vụ trong khu vực ngoài nhà nước. Đặc biệt, các hành vi như lạm dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt tài sản hoặc thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng chưa được điều chỉnh đầy đủ.
Bổ sung tội danh liên quan đến an toàn thực phẩm và định giá
Cơ quan soạn thảo cũng chỉ ra rằng, các quy định hiện hành về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là chất hỗ trợ chế biến thực phẩm và dụng cụ bao gói, chứa đựng thực phẩm chưa đủ để điều chỉnh hiệu quả. Trong khi đó, tình trạng sản xuất, buôn bán chất hỗ trợ chế biến thực phẩm và bao bì giả đang diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ cao gây hại cho sức khỏe con người.
Một hạn chế khác là Bộ luật Hình sự hiện tại chưa có tội danh độc lập và trực tiếp về hành vi vi phạm quy định về định giá, kiểm toán, kiểm định, giám định gây hậu quả nghiêm trọng. Trong các vụ án kinh tế và tham nhũng gần đây, chủ thể của các hành vi này thường chỉ bị xử lý với vai trò đồng phạm hoặc giúp sức trong các tội danh khác, như vi phạm quy định đấu thầu hoặc quản lý tài sản nhà nước. Điều này làm giảm tính công bằng và hiệu quả răn đe, phòng ngừa tội phạm.
Xử lý hình sự đối với chấp hành viên và hành vi mua bán "bào thai"
Bộ Công an cũng đề cập đến tình trạng các chấp hành viên thi hành án dân sự thực hiện sai hoặc không đầy đủ quy định, gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Hiện nay, chưa có chế tài xử lý hình sự phù hợp cho các hành vi này, dẫn đến bức xúc trong quần chúng nhân dân và xâm phạm an ninh, trật tự xã hội.
Về hành vi mua bán "bào thai" – tức thời điểm đứa trẻ đang được mang thai – Bộ Công an nhận định rằng việc áp dụng các tội danh hiện có như mua bán người hoặc mua bán người dưới 16 tuổi là không phù hợp. Do đó, cần bổ sung cơ sở pháp lý để xử lý hành vi này, nhằm tránh bỏ lọt tội phạm và bảo vệ quyền con người một cách toàn diện.
Nâng giới hạn tuổi và bổ sung tội danh trong lĩnh vực công nghệ
Liên quan đến hành vi mua bán người, Bộ Công an đề xuất nâng giới hạn tuổi từ 16 lên 18 tuổi để phù hợp với quy định của Luật Phòng, chống mua bán người và các nghị định thư quốc tế về ngăn ngừa, phòng chống buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.
Ngoài ra, cơ quan soạn thảo còn đề xuất bổ sung các quy định xử lý hình sự đối với nhiều hành vi mới, bao gồm:
- Cướp trên biển cả, phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và tài trợ cho các hành vi này.
- Khai thác thủy sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài và đưa người di cư trái phép.
- Các tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin và mạng viễn thông, như gián điệp mạng, chiến tranh mạng, khủng bố mạng, và xâm phạm hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia.
Đối phó với tội phạm công nghệ cao và deepfake
Bộ Công an cũng đề xuất bổ sung các tội danh liên quan đến lạm dụng tình dục trẻ em thông qua các hình thức như quay phim các bộ phận nhạy cảm hoặc chat sex. Đồng thời, các hành vi mới như "lừa đảo qua sàn giao dịch ảo", "thao túng dữ liệu mạng xã hội để trục lợi", "phát tán deepfake", và "rửa tiền bằng tiền điện tử" cũng được đưa vào tầm ngắm.
Ngoài ra, các hành vi thu thập, sử dụng, khai thác, chuyển nhượng, xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định pháp luật, cũng như lập trình và sử dụng phần mềm trí tuệ nhân tạo để thực hiện tội phạm, sẽ được bổ sung vào Bộ luật Hình sự sửa đổi nhằm đảm bảo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển.
