Bộ Tư pháp giải trình về đề xuất bỏ chụp ảnh, điểm chỉ trong công chứng

Bộ Tư pháp giải trình về đề xuất bỏ chụp ảnh, điểm chỉ trong công chứng

Bộ Tư pháp vừa có văn bản tiếp thu và giải trình bước đầu ý kiến của các đại biểu Quốc hội về dự án luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Công chứng. Trong đó, việc không quy định thủ tục chụp ảnh người tham gia giao dịch ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên, cùng với việc giảm bớt hai trường hợp cho phép điểm chỉ có thể thực hiện đồng thời với việc ký, đã nhận được sự quan tâm đặc biệt từ phía các đại biểu.

Phản hồi từ Bộ Tư pháp và các ý kiến trái chiều

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trả lời trực tiếp các đại biểu tại kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI. Một số ý kiến đề nghị tiếp tục nghiên cứu và đánh giá thực tiễn việc thực hiện các quy định về chụp ảnh và điểm chỉ đồng thời với việc ký, nhằm làm rõ cơ sở cho việc sửa đổi, bổ sung các thủ tục này. Mục tiêu là bảo đảm tính ổn định, khả thi, phù hợp của chính sách và an toàn pháp lý cho các giao dịch công chứng.

Trả lời nội dung này, Bộ Tư pháp cho biết, đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về chụp ảnh và điểm chỉ trong hoạt động công chứng là phù hợp với sự phát triển của công nghệ và sự hoàn thiện của các cơ sở dữ liệu trong giai đoạn mới. Cụ thể, hiện nay việc định danh điện tử và công nghệ sinh trắc học đã và đang được triển khai rộng rãi. Các cơ sở dữ liệu dân cư, hộ tịch... đã được cơ quan chủ quản công bố theo yêu cầu của Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP, quy định cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu khi giải quyết các yêu cầu công chứng.

—

Hiện tại, các tổ chức hành nghề công chứng đã tự trang bị thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc sử dụng ứng dụng VNeID để xác thực người yêu cầu công chứng, nhằm ngăn chặn hành vi giả mạo. Do đó, việc sửa đổi như trong dự thảo luật được cho là phù hợp, góp phần đơn giản hóa thủ tục công chứng và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân.

Những quan điểm khác biệt từ các đại biểu

Tuy nhiên, vấn đề liệu công chứng viên có cần thiết phải chụp ảnh với người yêu cầu công chứng hay không vẫn nhận được những ý kiến khác nhau từ các đại biểu Quốc hội trong buổi thảo luận về dự án luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Công chứng diễn ra vào ngày 9.4.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật - Tư pháp Trần Hồng Nguyên nhấn mạnh rằng, quy định chụp ảnh mới được bổ sung trong luật Công chứng năm 2024, với mục đích bảo đảm tính công khai, minh bạch trong hoạt động công chứng, đồng thời đảm bảo sự kiểm soát chặt chẽ về trình tự và thủ tục.

Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Quảng cũng chia sẻ quan điểm, chỉ ra rằng có những hợp đồng công chứng bị vô hiệu vì công chứng viên không biết rõ người đi công chứng là ai. Do đó, việc chụp ảnh giúp bảo đảm tính xác thực, chính xác, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của công chứng viên. Ông Quảng cũng cho rằng thao tác chụp ảnh rất đơn giản và không gây phiền hà cho người dân.

Lộ trình và quy định xử phạt mới

Dự kiến, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Công chứng vào ngày 23.4 tới đây. Đồng thời, từ ngày 18.5.2026, nếu công chứng viên không chụp ảnh người yêu cầu công chứng đang ký hoặc điểm chỉ vào văn bản trước sự chứng kiến của mình, họ sẽ bị phạt từ 7 đến 10 triệu đồng.

Quy định này được nêu trong Nghị định 109/2026, quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 18.5, thay thế Nghị định 82/2020 và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 117/2024.