Một hình thức lừa đảo mới đang được cảnh báo rộng rãi trên mạng xã hội, nhắm vào những người có lòng tốt tại các trung tâm thương mại, ga tàu điện, chợ và những nơi đông người. Kẻ gian thường ăn mặc lịch sự, tạo vẻ ngoài đáng tin cậy, viện lý do như không biết sử dụng điện thoại thông minh, cần kiểm tra khoản trợ cấp, lương hưu hoặc vô tình truy cập nhầm ứng dụng ngân hàng để nhờ người chung quanh giúp đỡ.
Chiêu trò lợi dụng lòng tốt
Điều đáng lo ngại là chiếc điện thoại được đưa cho người giúp có thể đã được kích hoạt sẵn cuộc gọi video, tính năng ghi màn hình hoặc một số chức năng thu thập dữ liệu khác. Trong quá trình hỗ trợ, người được nhờ có thể vô tình để lộ khuôn mặt, giọng nói hoặc dấu vân tay khi thao tác trên thiết bị. Tội phạm mạng đang ngày càng lợi dụng công nghệ AI và các hình thức thu thập dữ liệu sinh trắc học để phục vụ các hoạt động lừa đảo.
Chưa có bằng chứng xác thực nhưng rủi ro tiềm ẩn
Mặc dù hiện chưa có bằng chứng công khai xác thực rằng chỉ với vài phút tương tác như vậy, tội phạm có thể ngay lập tức đánh cắp đầy đủ dữ liệu sinh trắc học và sử dụng để chiếm đoạt tài sản, nhưng các chuyên gia an toàn thông tin đều thống nhất rằng việc để lộ dữ liệu khuôn mặt, giọng nói và các thông tin cá nhân luôn tiềm ẩn rủi ro. Khi kết hợp với công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu bị thu thập có thể bị lợi dụng để tạo các bản ghi hình, giọng nói giả hoặc phục vụ các hình thức giả mạo tinh vi hơn trong tương lai.
Thực tế đáng báo động
Thực tế, các vụ việc sử dụng AI để tạo video, giọng nói giả nhằm mạo danh người thân, lãnh đạo doanh nghiệp hoặc nhân viên ngân hàng đã xuất hiện tại nhiều quốc gia. Điều đó cho thấy dữ liệu sinh trắc học đang trở thành mục tiêu hấp dẫn của tội phạm công nghệ, bên cạnh thông tin tài khoản và mật khẩu truyền thống.
Khuyến cáo từ chuyên gia
Các chuyên gia khuyến nghị người dân cần nâng cao cảnh giác khi được người lạ nhờ thao tác trên điện thoại cá nhân của họ. Nếu thật sự muốn giúp đỡ, có thể hướng dẫn bằng lời thay vì trực tiếp cầm hoặc thao tác trên thiết bị. Đối với những trường hợp liên quan đến giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc xác thực danh tính, nên khuyến khích người đó liên hệ nhân viên ngân hàng, lực lượng bảo vệ hoặc cơ quan chức năng tại địa điểm gần nhất.
Trong kỷ nguyên số, lòng tốt vẫn luôn đáng quý, nhưng cần đi cùng sự tỉnh táo. Mỗi người dân nên chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình, bởi chỉ một phút mất cảnh giác cũng có thể tạo điều kiện để tội phạm công nghệ khai thác, phục vụ những hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi hơn. Không chia sẻ thông tin cá nhân, không thao tác trên thiết bị của người lạ và luôn kiểm chứng trước khi giúp đỡ là những nguyên tắc đơn giản nhưng rất cần thiết để bảo vệ bản thân và gia đình.
Các nguyên tắc tự bảo vệ
- Không trực tiếp sử dụng điện thoại của người lạ, đặc biệt khi thiết bị đang mở sẵn ứng dụng ngân hàng, cuộc gọi video hoặc các ứng dụng yêu cầu xác thực.
- Không đọc hộ mã OTP, mã xác thực hoặc các thông tin tài khoản hiển thị trên màn hình.
- Hạn chế để khuôn mặt xuất hiện trong các cuộc gọi video hoặc nội dung ghi hình không rõ mục đích.
- Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, nhanh chóng rời khỏi khu vực và thông báo cho lực lượng bảo vệ hoặc cơ quan chức năng.
Bài và ảnh: TIẾN ĐẠT
